De keuken: toch niet onder controle

Dacht ik eerder alles onder controle te hebben…Blijkt dit helemaal niet zo te zijn!

Eerst mijn mooie Italiaanse keramieken lampen. Of ik een link plaats hangt er nog vanaf of het bedrijf het netjes op gaat lossen: de verkeerde fittingen zijn meegeleverd. Althans, bij de ene lamp is de juiste meegeleverd, maar bij de andere niet. Balen, want het is een symmetrische opstelling en dat moet dus dezelfde fitting zijn. Daar is geen work-around mogelijk. Ze hebben gevraagd om een foto (geloven ze me niet? Wat zou mijn belang zijn?!)…Maar nog geen oplossing geboden.

En eerder vandaag ging mijn telefoon. Ja, hallo, ja, met Geldsnor. U zegt wat? De levering van de fabriek zat er niet bij? Het wordt dus iets later?

Iets is in dit geval “mogelijk” een dag later. Een dag is nog wel te doen. Maar waarom is het leveranciersprobleem van mijn leverancier mijn probleem? Of waarom wordt daar mijn probleem van gemaakt?! Ik zit in een huis zonder keuken en met 3 kleine kinderen. Ik wil gewoon weer koken, in huis.
Regel dat, dus.

Hopelijk komt het goed. On the bright side: het stucwerk kan nu een dag langer drogen…

Wat een soortenrijkdom

Toen wij enkele jaren geleden in dit huis kwamen wonen, was de tuin nogal eentonig. Gras met buxushaagjes. Dit hebben wij fors aangepakt: gestopt met het weghalen van bladeren, flinke borders en plekken voor het regenwater om weg te zinken.

Dit heeft samen met nieuwe aanplant gezorgd voor veel leven in de tuin. Enkele bomen en houtwallen doen wonderen.

Maar het mooiste is de wadi. Hierop watert het tuinhuis af en zorgt voor een flink natte bodem. Door blootstelling aan het zuiden en beschutting tov het noorden, westen en oosten ontstaat hier een warm en vochtig subklimaat. In een jaar is dit getransformeerd tot een paddenstoelen walhalla, egelparadijs en paddenverblijf.

Eldets in de tuin zorgen veel verschillende bloemen voor vlinders, bijen en hommels. En natuurlijk heel veel vogels. Eksters, duiven, mussen, merels, mezen, spechten, Vlaamse gaai, roodborstjes en soms een sperwer. Genieten, elke dag.

Ik hoop dat we hiermee iets nuttigs kunnen bijdragen. In ieder geval leren de kinderen veel, en is het erg rustgevend om allemaal te aanschouwen!

Keuken update – alles volgens plan, behalve het budget

Vorige week is onze klusjesman annex installateur begonnen met het aanpassen en aanleggen van leidingen. Dit was helaas iets meer werk dan ik had ingeschat. Het was namelijk niet alleen zo dat er nieuwe groepen bij moesten komen. Nope, was het maar zo simpel: de groepen die er al zaten moesten op een nieuwe plek komen en sommige gesplitst.

Dit heeft flinke gevolgen: zo was de koelkast doorgelust vanuit de bestaande ovengroep. Dat mag eigenlijk niet: de oven heeft een aansluitwaarde van 3600W en dus 15.65A bij een voltage van 230V. Dat geeft maar weinig marge voor de koelkast, met een vermogen van 200W: 0.86A. Als beiden op gelijktijdig moment vol vermogen trekken gaat dit in theorie fout. In de praktijk hebben 16A-groepen echter een aardige tolerantie naar boven en ligt de netspanning doorgaans een stukje boven de 230V. Het is dus altijd goed gegaan. Maar moest nu worden gesplits.

Maar niet alleen dat: de ovengroep moest ook lager komen te zitten: 15cm boven de grond, ipv. de huidige 200cm. Hakken en frezen dus…En ook de nieuwe groep moest gemaakt worden (voor de tweede oven) op dezelfde hoogte.
En ook de Quooker blijkt een eigen groep nodig te hebben, want het aansluitvermogen ligt boven de 2000W. En nieuwe groepen betekent ook leidingwerk trekken naar de meterkast.

Ons huis is vrijwel volledig all-electric dus om te stellen dat onze meterkast vol is…Mwoah. We hebben 12 groepen elektriciteit, plus een PV-groep, een krachtgroep (koken) en een aparte krachtgroep voor de autolader. Hier moesten dus nog 2 groepen bij, ieder met zijn eigen aardlek-automaat. Een andere oplossing was 4 groepen erbij achter een aardlekschakelaar (1 schakelaar per 4 groepen is een wettelijke vereiste).

Maar goed: kabels trekken dus. Ik kon kiezen tussen “door de kruipruimte” of door het knieschot boven de keuken. Dit laatste hebben we gekozen, maar hield wel in dat we het plafond van de WC er uit hebben gesloopt. En dat hield weer in dat er een stukje extra gestucadoort moet worden.

Lang verhaal kort: ik hoopte deze werkzaamheden voor 2000 EUR opgelost te hebben, maar de realiteit gaat ergens rond de 3500 EUR zijn.

De Stucadoor

Vervolgens is afgelopen maandag de stucadoor begonnen. Noodzakelijk werk, want het moet op tijd droog zijn en het is natuurlijk een flinke stap in hoe het er uit komt te zien. Ook was het fijn voor ons als het klaar zou zijn: we hadden de keuken namelijk soort van dichtgetimmerd, zodat er geen stof vanuit de keuken de rest van het huis in zou waaien. Dit werkte fantastisch, maar zorgde er wel voor dat we via de tuindeuren naar de bijkeuken en de overkapping moesten. Onder de overkapping stond de koelkast en oven, in de bijkeuken de wasmachine, droger, vaatwasser, tweede koelkast en het hondenvoer. Regelmatig was het dus behoorlijk omlopen.

De stucadoor heeft maandag voorgestreken. Maar helaas kon hij dinsdag niet terugkomen: hij moest naar het ziekenhuis voor een controle van zijn schouder. Hij heeft last van een typische stucadoors-blessure. Hij kwam dus pas woensdag terug. Nu heeft deze man al heel veel gestucadoort in dit huis en in het vorige huis en is hij inmiddels een goede bekende. Dat maakte het een stuk makkelijker te accepteren. Vooral omdat hij woensdagmiddag bijna zat te huilen van de pijn in zijn schouder en vroeg of hij het alsjeblieft donderdag af kon maken.

Uiteraard kan dit. Iemands gezondheid is belangrijker dan mijn keuken – desnoods wordt de keuken een week of 2 weken later geplaatst. Het is onmenselijk en onwenselijk dat mensen zichzelf kapot werken. Helaas wel iets wat je veel ziet bij ZZP-ers in de bouw. Het besef ontbreekt dat het huidige jaar van hard werken mogelijk betekent dat ze 5 of 10 jaar eerder zijn opgebrand. Het is het niet waard, lieve mensen. Laten we in vredesnaam allemaal normaal doen!

Waar ik wel van kon genieten: tijdens een bakje koffie vroeg hij aan mij of mijn werk wel leuk is. Hij moest er toch niet aan denken om mijn werk te moeten doen. Hij had mij natuurlijk al een aantal dagen alleen maar horen bellen en vergaderen en typen. Wat was hij blij dat ‘ie toch gewoon met zijn handen kon werken!
Ik kan hem nauwelijks ongelijk geven, want het was een heftige week. Maar vandaag kan ik wel weer voor mezelf werken, en niet voor “de baas”.

Wel alles volgens planning!

Tot op heden verloopt alles volledig volgens planning. De bestelde keramieken lampen uit Italië zijn gister geleverd en echt super-te-vet-gaaf-mooi-en-sjiek. Ontzettend blij mee!
Het stucwerk droogt goed, al het leidingwerk zit er in en het buiten koken valt goed mee. Ook door een aantal tips van dezen en genen (bedankt!) om je zoveel mogelijk uit te laten nodigen bij anderen, elders te koken en vooruit te koken. Ik heb pas 2x echt buiten hoeven koken.

Mijn dank gaat ook uit naar mijn schoonouders, waar we regelmatig hebben kunnen eten, vrienden uit het dorp, mijn ouders en de frituurpan. Speciale dank gaat uit naar Dr. Oetker, voor het ter beschikking stellen van pizza’s (al is het tegen betaling). Dit ondanks onze jarenlange breuk vanwege ons verregaande insourcing-model als gevolg van onze make&buy-calculaties. Verder nog bijzondere dank aan Albert H. voor het bezorgen van de boodschappen. Dit maakt vele uurtjes vrij.

Wat kost: elektrische vloerverwarming?

Huize Geldsnor is op de benedenverdieping voorzien van vloerverwarming, conventioneel verwarmd met water. Op de bovenverdieping wilde ik echter, om esthetische redenen vooral, geen verwarmingsbuizen. We hebben toen we dit huis betrokken het hele verwarmingssysteem er uitgehaald: alle radiatoren en buizen zijn weg. Lelijke stofnesten. Maar ik had dus ook geen “transportleidingen” naar boven. En bovendien is de aanvoertemperatuur van het water veel te laag om op de bovenverdieping tot comfort te leiden in de badkamer.

De keuze is dus gemaakt om elektrische vloerverwarming aan te schaffen. Een setje van 6m2 met een vermogen van 900 watt. Dit wordt aangevuld met een elektrische radiator van 2000W die we eventueel aan kunnen zetten (en wat Lieftallige Echtgenote helaas ook regelmatig doet).

Voordelen elektrische vloerverwarming

Wij hebben voor ons systeem destijds (2 jaar geleden) een kleine 500 EUR betaald. Dit heb ik zelf geplaatst: ik heb een zandcement vloertje gestort en daarop de vloerverwarming gelegd. En deze is vervolgens betegeld (dat heb ik uitbesteed). Dit is supereenvoudig, en goedkoper dan een conventioneel verwarmingssysteem met radiatoren en dure leidingen.

Ook heeft het ding een klokthermostaat die je uiteraard volledig los van de rest van het huis kunt aansturen. Ik heb geen fancy slimme troep er aan gehangen met apps en dergelijke. Maar gewoon een klokje. En dat werkt prima.

Nadelen: het verbruik

Kijk, het nadeel is gewoon het verbruik. Daar kun je lang en kort over zijn. Volgens de verkopers valt het wel mee, maar de praktijk is volstrekt anders. En dit komt door hele simpele thermodynamische wetten.

Warmte wordt uitgedrukt in Joules. In 1 uur levert een systeem van 900W een warmte van 3,24 MJ, of 3240 kilojoule. En dat is dan weer voldoende om 773 liter water op te warmen met 1 graad. Nu heeft water een warmtecapacieit van ongeveer 4.2 J/KgK, en beton ongeveer 0.9 J/KgK. Ofwel, je kunt met 3,24MJ maar liefst 3600kg beton met 1 graad verwarmen.

Deze wetten en grootheden veranderen niets aan het verbruik: als je een kleiner systeem gebruikt warmt het trager op, maar het zal hetzelfde verbruik kennen. Dit even los van het feit dat de vloer in de tussentijd iets meer warmte verliest (dus netto is een iets groter systeem iets zuiniger.).

Nu is mijn badkamer ongeveer 10m2 groot, en bestaat uit een (voor het gemak) 10 cm dikke betonnen vloer. En natuurlijk wat muren en dergelijke. Al met al is het veilig om aan te nemen dat de vloerverwarming een massa van 1m3 beton moet warmstoken. Beton & steen samen zal ongeveer 2400kg wegen. Door 1 uur te stoken met 900W vloerverwarming warm ik de ruimte dus op met 1,5 graad (3600/2400).

Als ik een temperatuur van 3 graden wil overbruggen (bijvoorbeeld van 18 naar 20C), zal ik er dus 2 uur over doen. Iets meer, in verband met warmteverlies naar de omliggende ruimte. Daarna is het een kwestie van de vloer warm houden, en dat is een kwestie van de temperatuur van de omliggende ruimtes. Omdat ik boven verder niet stook en de rest van de woning ook niet zo warm is, is het warmteverlies aanzienlijk.

Kosten van de vloerverwarming dus: gebruik

Onze vloerverwarming is geprogrammeerd: om 13u gaat deze aan en om 19u gaat deze weer uit. De temperatuur is maximaal 23 graden. Daarmee wordt de badkamer doorgaans warm genoeg. ’s Avonds koelt de vloer natuurlijk weer iets af, maar is nog steeds warm als wij gaan douchen.

De klok staat uit vanaf mei t/m september. Daarbuiten is de thermostaat wel ingeschakeld en gebruiken we voor het grootste deel de energie van de zonnepanelen.

Met 6 uur verbruik is het theoretisch maximum 5.4kWh per dag. En dat zal in de winter ook wel gehaald worden: ik ga er vanuit dat dit het geval is van november t/m april. Vergis je niet in april: de zon schijnt wel aardig, maar de buitentemperatuur is nog laag. Dit zijn 181 dagen per jaar. Samen met de andere dagen in oktober en mei ga ik uit van 200 dagen per jaar, 6 uur per dag warm stoken.

Dat is, schrik niet, 1080kWh per jaar. Vermenigvuldig dit met je stroomtarief (bij mij 0.22 EUR) en je hebt de jaarlijkste kosten: 237,60 EUR.

Bedenk wel: dit is voor onze badkamer!

Wat zijn nu de kosten als hoofdverwarming?

Voor het volledige gebruik van onze woning verbruikten wij in 2020 maar liefst 851 m3 gas. Aardgas bevat ongeveer 35MJ energie: in totaal dus 29.875 MJ! Om dit als hoofdverwarming te gebruiken is het noodzakelijk om het volgende te bedenken: elektrische verwarming (zonder warmtepomp) heeft een efficiency van 100%. Nooit meer, hooguit iets minder: als alle elektriciteit wordt omgezet in warmte heb je 100%. Meer is niet mogelijk (again, zonder warmtepomp toe te passen).

29875 MJ is 8273kWh. En tegen 0.22 EUR per kWh is dit 1820 EUR per jaar.

Het systeem is dus fundamenteel duur in het gebruik als hoofdverwarming. Dit los je niet op door langer te stoken en met hogere vermogens etc. Een beter alternatief is dan de hoofdverwarming warm te stoken met een warmtepomp. Of zelfs met gas: 851m3 gas kost (mij) 655 EUR per jaar. Stukken goedkoper dan uitsluitend met elektrische vloerverwarming.

Nieuwe pannen

In Huize Geldsnor gaan we binnenkort over van het koken op gas naar koken op een inductie-kookplaat. Dit als gevolg van het plaatsen van de nieuwe keuken en het zuiniger om willen gaan met energie.

Dat heeft helaas één groot nadeel: we moeten nieuwe pannen kopen – en dat is niet erg circulair. Ik heb weliswaar gelezen dat dit niet altijd nodig is: de bodem hoeft niet per se helemaal vlak te zijn, maar dan heb je wel sneller krassen. En het is niet zo dat onze pannen “niet helemaal vlak” zijn. Nee, onze pannen zijn voor het grootste deel stokoud.

We hebben 3 platte koekenpannen voor pannenkoeken. Verder nog 2 “gewone” koekenpannen en één kleintje. En een wok, en 4 kookpannen. Die laatste bestaat uit een setje van 2 nieuwe en zullen we nog proberen te gebruiken. We hebben ook 2 steelpannetjes. Al met al best wel veel pannen, die nooit allemaal tegelijkertijd in gebruik zijn maar wel allemaal gebruikt worden.

Ik denk dat we pannen gaan kopen met korting via de ING winkel. Belangrijk is dat ze groot zijn (breed) om de hitte maximaal op te nemen en af te geven aan het “substraat” (het eten in de pan). Maar ook dat er, in het geval van kook & braadpannen, een hele goed deksel op zit. Koken zonder deksel is immers een groot energieverlies.

Iemand nog concrete tips over wat vooral NIET te doen bij een inductiekookplaat qua pannen?

Leuk feitje: sinds gister 19 oktober heb ik meer dan 1000 reacties op mijn blogposts gehad. Toegegeven, inclusief mijn antwoorden terug.

Mijn “COP26” goals & “pledge to zero”

De laatste tijd is het veel in het nieuws: het nieuwe klimaatoverleg in Glasgow. Het 26e klimaatoverleg. Hoogst noodzakelijk, want de doelen zoals gesteld in Parijs zijn niet alleen te weinig ambitieus: ze worden niet eens gehaald.

Nu is er natuurlijk een hoop geroeptoeter. Geneuzel van “tegenstanders” dat er geen sprake zou zijn van klimaatopwarming, of dat de mens er geen invloed op heeft, of dat “wij als Nederlanders slechts een druppel op de gloeiende plaat zijn”. Om met de eerste 2 te beginnen: als je geen vertrouwen hebt in de wetenschap, schakel dan aub. de computer of telefoon uit en ga in een hutje op de hei wonen, rennende achter een hert aan om die te wurgen met de blote hand. Alle moderne uitvindingen en ons hele moderne bestaan is te danken aan techniek en wetenschap.

Dan het laatste puntje: Nederland is één van de rijkste landen ter wereld en de 17e economie van de wereld. Wat “wij” doen heeft heel veel impact. Onze CO2-uitstoot is ongeveer net zo groot als van Vietnam, waar 100 miljoen mensen wonen. Weliswaar is die van ons dalende, en in Vietnam stijgende, maar toch. En als wij als rijk land het niet doen: hoe ga je dan een armer land motiveren om wel ambitieuze doelstellingen neer te leggen? Om het zo maar te zeggen: als de rijken geen elektrische auto kopen, waarom zouden dan minder koopkrachtigen het wél doen?

Enfin: onze doelen zijn te weinig ambitieus. Dit komt door veel dingen. Ten eerste koppelt men economie en economische groei aan geluk en welzijn. Inleveren op economische groei zou ten koste gaan van (ervaren) geluk. En het beperken van CO2-uitstoot zou leiden tot minder economische groei.
Deze argumentatie zit zó vol met gaten, dat het moeilijk is er iets bij te schieten. Economische groei kan prima gekoppeld gaan met een beperking van de CO2-uitstoot. Zo zou je circulair kunnen gaan boeren, met veel minder vee en meer gewassen. Dit beperkt methaan uitstoot, je houdt meer land over voor CO2-opslag en je hoeft minder of geen kunstmest te gebruiken (en die niet met een fossiele tractor uit te rijden). Hier wordt niemand armer van.

Natuurlijk wordt het argument vaak gegeven dat gezond eten duurder is dan het goedkope vlees. Maar als er minder vlees geproduceerd wordt, is er meer ruimte om groente te verbouwen.

Hetzelfde zien we met elektrische auto’s: elektrische auto’s zijn veel minder energie-intensief. Zelfs als deze op kolenstroom of op gas lopen, gebruiken ze veel minder energie dan een benzine- of dieselalternatief. Feitelijk is een brandstofauto een kachel met een efficiency van 80% en het restant wordt omgezet in bewegingsenergie. Een elektromotor heeft een efficiency van boven de 90% én met het remmen wordt een deel van de bewegingsenergie weer omgezet in elektrische energie.

Maar dus. COP26. We moeten flink minder CO2 uitstoten in het jaar 2030 en in 2050 CO2-neutraal zijn. CO2 neutraal is een verkorte term voor “CO2 en equivalenten” zoals methaan, waterdamp en allerlei andere broeikasgassen. Maar CO2-neutraal is wat korter. Daarvoor moet ik eerst weten wat mijn eigen uitstoot uberhaupt is…

CO2-uitstoot van Huize Geldsnor

Huize Geldsnor is een redelijk goed geïsoleerde vrijstaande woningen met een oppervlakte van zo ongeveer 200m2. Voorzien van airco in het hele huis, 32 zonnepanelen, een elektrische auto en een plug-in hybride. We hebben een cv-ketel voor warm water & een beetje voor de vloerverwarming. Boven verwarmen we elektrisch. We koken nu nog op gas.

We hebben natuurlijk een goed overzicht van onze emissies, voor de categoriën vervoer, gasverbruik en elektriciteit. In het jaar 2020 kwam onze CO2-uitstoot voor deze categoriën (bij elkaar geteld) uit op 4400kg, volgens de lijst van emissiefactoren, gerekend “well to wheel”. De afgelopen 12 maanden (oktober 2020-september 2021) kwam uit op 3486kg.

Uitstoot gemiddelde Nederlandse gezin

Een gemiddeld gezin verbruikt schijnbaar 3500kwh elektriciteit en 1500m3 gas. Gemiddeld rijdt een particuliere auto iets minder dan 12.000km per jaar. En een gemiddeld gezin heeft 1,04 auto. Het aantal kilometers maken we dus af op 12.000km per jaar. Dan kom ik op de volgende emissies:
Elektriciteit: 1400kg
Gas: 2835kg
Auto: 2074 (verbruik: 6L / 100km)

Bij elkaar is dat 6308.6kg CO2 per jaar. Met 3486kg zitten wij dus op slechts 55% van een gemiddeld gezin.

Maar weet je wat het is met klimaat & emissies? Het gaat om de absolute getallen, en niet ten opzichte van gemiddeldes. Een Amerikaan met een uitstoot van 15 ton doet het relatief goed, maar in absolute zin slecht. En met 5 ton doet een rijke Algerijn het misschien relatief slecht, maar in absolute zin beter dan een Europeaan.

Uiteindelijke moeten we minimaliseren.

Plan van Aanpak: minder CO2-uitstoot

Ons plan van aanpak is eenvoudig en is het gevolg van keuzes bij het kopen van de nieuwe keuken – die helaas écht noodzakelijk was.

Zo komt er een quooker (waardoor er geen warm water meer in de leidingen stilstaat) en gaan we koken op inductie. Dit bespaart: van gemiddeld 37m3 gas per jaar voor het koken naar 175kwh elektriciteit. Dit lijkt triviaal, maar 37m3 gas heeft een warmte-inhoud van meer dan 350kWh. Energetisch gezien is de besparing dus 50%!

Ook proberen we nóg beter elektrisch te rijden. Bij Lieftallige Echtgenote op het werk staat tegenwoordig een laadpaal, waardoor ze de PHEV daar ook kan opladen ipv. benzine te gebruiken.

Ook komt er in de toekomst een warmtepomp die ook het warmwater gaat (na)verwarmen in combinatie met heatpipes op het dak van de bijkeuken. Hiermee gaan we 100% van het gas af en verbruiken we (dankzij de heatpipes) fors minder elektriciteit. Dit zou in zijn totaliteit nog eens 40% moeten schelen en onze footprint tot onder de 1500kg per jaar brengen. Dat is ruimschoots onder de hoeveelheid CO2 die ik gecompenseerd heb met mijn Corekees-bomen. Daarvan heb ik er inmiddels meer dan 60, goed voor 2640kg per jaar.

Dat is wel exclusief boodschappen, kleding en dat soort dingen. Die kopen we zoveel mogelijk bewust, maar dat is niet anders dan nu.

Wat doe jij, voor een betere wereld?

Wat kost dat nu, bevallen in het ziekenhuis?

Eerder dit jaar, ergens in februari, werd mijn jongste dochter geboren. In het ziekenhuis, net als de andere 2. Dit is voor ons een bewuste keuze: we wonen relatief ver van een ziekenhuis af en als het misgaat, dan heb je hier geen schijn van kans om op tijd in een ziekenhuis te komen.

We hebben dus bewust gekozen voor een bevalling in het ziekenhuis “zonder medische indicatie” zoals dat heet. En dat is prima bevallen (serieus, maakte ik echt díe woordgrap?). Het is een fijn ziekenhuis, alles is vrij nieuw en het voelt goed. We hadden onze eigen kraamverzorgster en verloskundige. Zoals het hoort bij een poliklinische bevalling zonder medische indicatie. Zodra de indicatie verandert komt er immers ziekenhuishulp bij en neemt een gynaceloog het over van de verloskundige en verpleegkundigen van de kraamverzorgster.

Maar goed, dat was allemaal niet nodig. Op deze manier een kind krijgen kost wel geld. En dat is logisch, het is immers onze keuze om in het ziekenhuis te bevallen en de verzekering dekt dit dus niet. Nee, ook het uitgebreide pakket van Lieftallige Echtgenote, medewerker in het ziekenhuis (overigens wel een ander ziekenhuis), dekt dit niet.

Kosten: Iets meer dan 261 EUR. Opvallend detail: het duurt schijnbaar 8 maanden om de rekening op te stellen en op te sturen. Zo ver is de commercialisatie in de zorg dus nog niet!

Meevaller: verlaging energiebelasting

De kogel is door de kerk: de overheid gaat voor alle kleingebruikers de energiebelasting tot 10.000kwh verlagen met 8.4 cent en de vermindering energiebelasting verhogen met 230eur.

Dit betekent dat een verbruik van 3500kwh maar liefst 524€ goedkoper wordt. Diegenen met een vast contract met een laag tarief voor het jaar 2022 zijn spekkoper. Zoals ik. Voor anderen is het een doekje voor het bloeden.

Het betekent ook dat het nog nooit zo voordelig is geweest om te verwarmen met airco of warmtepomp. Effectief wordt (mijn) energietarief met 40 procent gehalveerd. Een kWh elektriciteit kost nog slechts 14 cent inclusief alle belastingen! 5 maal zo goedkoop als mijn gas per kuub.

Voor ons zal het volgend jaar een enorme incentive zijn om zo min mogelijk gas te verbruiken en dit verbruik te verplaatsen (indien nodig) naar elektriciteit.

Maar ook voor jou, trouwe lezer, is het goed nieuws en zeer aantrekkelijk om anders met je energieverbruik om te gaan. Bepaalde business cases veranderen behoorlijk indien je een laag elektriciteitstarief hebt. Lokaal verwarmen met alleen een elektrisch kacheltje, ipv een hele (of zelfs halve) woonkamer warm te stoken. Of zelfs iets bakken in de oven of koken op inductie.

Voor ons is het extra geld wat overblijft en dus linea recta naar de extra hypotheek aflossingen gaat. Op maandbasis, want we zullen het maandbedrag aanpassen en dit maandelijks bijstorten op de hypotheek.

Waarom ik zeer sceptisch ben over beursgangen in het algemeen en die van Coolblue in het bijzonder

Vandaag een blogpost met wat meer diepgaande gedachten dan de laatste paar: beursgangen. Recentelijk kwam in het nieuws dat Coolblue zijn beursgang uitstelt. Dit vanwege moeilijke marktomstandigheden en meer wollig geneuzel zonder substantie. Een schapenverhaaltje, dus eigenlijk. En ik hou niet van wollig geneuzel. Wel van schapen.

Eerst de disclaimer: ik ben geen beleggingsadviseur, alles is mijn persoonlijke mening, ik heb geen banden met het bedrijf anders dan dat ik er zelf regelmatig iets koop etc.

Maar Coolblue en een beursgang. Waarom sta ik daar sceptisch tegenover? Vrij simpel gezegd en wellicht ietwat kort-door-de-bocht: Coolblue is niets meer dan een dozenschuiver zonder onderhandelingspositie in een kleine markt die geteisterd wordt door grote concurrentie en weinig toegevoegde waarde zonder Unique Selling Position (USP), behalve wat leuke woordgrapjes.

Een dozenschuiver, omdat dit is wat zij doen: ze kopen elektronica en verkopen dit door, met een marge. Dat heet “handel”. Wat je bij hen kunt kopen, kun je overal kopen tegen soortgelijke prijzen en doorgaans met gelijkwaardige service. De prijzen zijn zeer transparant – en dat leidt tot concurrentie en vice versa. Legitieme business, dat handelen. Maar je verandert niets aan het product. Jouw opgehangen TV is gewoon een (bijvoorbeeld) LG Oled en je vrienden interesseert het pas waar het vandaan komt als “jouw partij” goedkoper is dan de hunne en op tijd leverde.

Pas als je een zeer sterke merkidentiteit hebt, kun je een grotere marge bedingen. Voorbeelden zijn Apple & Tesla: een Apple telefoon kost niets meer om te produceren dan een andere telefoon, maar mensen zijn bereid om te betalen voor het merk en de beleving. Die is gebouwd op goede producten met een goede user interface (volgens de fans). Er is dus een grote schare aan trouwe Apple-kopers, en de tegenhanger de Apple-haters. Dat vind Apple prima, want het maakt fans haast religieus. Een soortgelijk verschijnsel zie je bij Tesla. Dit is geen waardeoordeel, dit is spijkerharde supergoede marketing en merkenbouwen. Het is een groot compliment, wat ik zelf als “marketeer” graag geef.

Terug naar Coolblue: de gemiddelde consument zal het een rotzorg zijn waar ze hun elektronica kopen. Het zijn geen sterk wederkerende aankopen voor het gros en de selectie zal veelal op prijs zijn. Vooropgesteld dat een aantal “qualifiers” zijn vervuld: een betrouwbare partij met een naam. Dat is direct een probleem voor Coolblue: je kunt dezelfde producten kopen via Bol.com, Amazon, Wehkamp, Expert, MediaMarkt enzovoorts.

Mijn volgende argument in het korte statement was een gebrek aan onderhandelingspositie. Coolblue is actief op de Nederlandse markt, met al zijn 17 miljoen inwoners. Toegegeven, ook in België en Duitsland. Maar in Duitsland pas een jaartje. Duitsland is sexy, als marketeer, want er wonen 85 miljoen mensen van wie een aanzienlijk deel welvarend. Maar ook sterk digibeet (betalen doen Duitsers met name “Bar”, ofwel cash, 4G-ontvangst is er vaker niet dan wel en ook in breedband liggen ze nog ettelijke jaren achter) en reeds “bezet” door Amazon. Amazon heeft Nederland links laten liggen omdat we te klein zijn, maar heeft zich wel volop in de Duitse, Franse, Italiaanse, Spaanse en Engelse kant geworpen.

Wil je daar tegen vechten? Dat kan alleen als Amazon dat toestaat – want hun slagkracht is oneindig groter. Zij hebben wél een onderhandelingspositie tegenover hun leveranciers, en anders maken ze het product zelf wel. Dus ik ben vrij sceptisch over het Duitse avontuurtje.

Voorts heeft Coolblue een enorm tekort aan personeel – doorgaans niet handig als je snel wilt uitbreiden. Amazon heeft zijn personeel al en heeft zich recentelijk meer op de Nederlandse markt gericht. Daarbij zijn Amazon & Bol.com “platforms” waarop ook andere verkopers zijn aangesloten. Coolblue is een “one-trick-pony”.

Ergo: ik snap wel dat ze hun beursgang uitstellen en zelf zou ik het niet eens overwogen hebben. Maar dat komt wellicht door mijn scepsis over beursgangen in het algemeen:

Beursgangen in het algemeen

Een beursgang is van nature ontzettend paradoxaal: de eigenaar van het bedrijf wil dat jij deeltjes van het bedrijf koopt. Tegen een prijs die zij het in eerste instantie waard vinden: de inschrijvingsprijs. Maar hier zit de paradox: zij vinden het X-waard. Maar jij zult het alleen kopen als je denkt dat het in de komende tijd X+ wordt. Maar als de eigenaar dat zou verwachten, waarom is een beursgang dan uberhaupt ter sprake gekomen? Waren er geen andere manieren om aan kapitaal te komen? Of vloeit het kapitaal rechtstreeks in de zakken van de verkopende partij.

Met andere woorden: gaat jouw geld naar de bankrekening van het bedrijf (als “agio-reserve” of anderszins kapitaal versterking) of staat er in de prospectus dat de middelen dienen om schulden af te lossen (bij voorkeur aan de huidige eigenaar) of hun aandelenpakket over te nemen? In dat laatste geval ziet de onderneming 0 EUR op zijn bankrekening bijkomen, in het andere geval gaat het wel eerst naar de bankrekening en daarna naar een schuldeiser.
Dat is uiteraard legitiem, maar wel een heel andere reden om een bedrijf naar de beurs te brengen.

Beursgangen in het verleden hebben zelden geleid tot duurzame stijgingen van de koers. In zeer veel gevallen ligt de koers na een jaar handelen aanzienlijk onder de IPO-prijs (de openingsprijs). En dat is logisch: het bedrijf waar jij aandelen in gekocht hebt, heeft net zijn hele hut schoongemaakt en de gevel vervangen met wat mooie powerpoints over “growth potential”. En dat reeds ingeprijsd in de IPO (staat overigens voor “initial public offering”).

Om die reden schrijf ik in zijn algemeenheid nooit in op IPO’s. En ik koop ook geen aandelen in bedrijven met een te kleine toegevoegde waarde die makkelijk gekopieerd kan worden en zwaar bevochten is.

Mijn eerste keer, na al die jaren

Geldsnor is weer op reis. Want de wereld is open, dus ik “mag” weer op pad. De aanhalingstekens zijn flauw, want ik bepaal mijn eigen agenda en dus ook mijn zakenreizen. Dat wil zeggen: wanneer ik het doe, niet zozeer of ik het doe. Ik ben commercieel directeur (of iets soortgelijks wat op mijn visitekaartje staat), en heb dus een ruime vrijheid maar ook een grote verantwoordelijkheid.

Maar goed: ik ben dus op reis. En doordat ik minder werk, de wereld open gaat en er gewoon ontzettend veel te doen is, ben ik druk. En dat betekent dat ik nu net om half negen nog wat calculaties heb afgerond (vind ik leuk) en powerpointjes heb gedraaid (ik draai liever powerjointjes, maar “das war einmal”!).

Ik ben dus druk. En ik had zomaar helemaal geen tijd om iets te gaan eten. Voor het eerst in mijn leven heb ik de roomservice gebruikt. Moet je nagaan: ik heb letterlijk honderden nachten in hotels geslapen, maar nog nooit gebruik gemaakt van de roomservice (of enige andere service in een hotel). Ik voel me een enorme amateur. Ik heb mijn eten bijna op, maar geen idee waar ik met die schaal naar toe moet.

Ik denk dat ik maar even naar de receptie loop om het weg te brengen, met als smoesje dat ik toch die kant op moest. Geen idee waarom ik een smoesje zou moeten bedenken. Maar een beetje “awkward” voelt het wel…

(mijn blogpost van vanochtend was keurig voorgeprogrammeerd :-))