Op staande voet: je mag naar huis!

Mijn dag begon vandaag bijzonder. Onderweg naar kantoor, voor het eerst in maanden, werd ik gebeld door een collega. Lang verhaal, maar we hebben een medewerker die al een tijdje niet écht functioneerde en over alles in discussie ging. Altijd. Over alles. Welke koffie, welk toiletpapier, raam open, raam dicht. Maar ook meer essentiële zaken die de voortgang van het bedrijf belemmerde. Vanochtend was de bom gebarsten. Ze was al “aangezegd”: volgende week zou haar laatste week zijn.

Maar dit bleek niet langer houdbaar. Gezien de fysieke locatie van haar directe manager (die woont namelijk in een ander land) kreeg ik het verzoek: wil je haar naar huis sturen? En zo geschiedde: voor het eerst in mijn leven heb ik iemand gezegd dat ze haar spullen mag pakken, en vriendelijk doch dringend verzocht het pand te verlaten, kantoorsleutel in te leveren en haar computer & accounts te blokkeren.

Uiteraard betalen wij haar gewoon door, ze krijgt feitelijk 10 extra vakantiedagen. Leuk was het niet, het was tamelijk ingrijpend ook al wist ze dat het voorbij was ook zonder dit incident. Maar sabotage van het bedrijf is ook niet te tolereren. Ze had vanochtend gevloekt en getierd in een meeting, tegen een collega (of eigenlijk haar leidinggevende, maar dat doet er niet toe) geroepen dat hij zijn kop moest houden en de meeting uitgestampt, om vervolgens háár ideeën uit te voeren en niet het gevraagde protocol. In een R&D-omgeving is het uiteraard van het grootste belang om wél het protocol te volgen.

Voor alles moet een eerste keer zijn. Maar ik hoop niet op een volgende keer. Desondanks is de opluchting bij alle collega’s enorm. Zij hadden al maanden op hun tenen gelopen om de collega te tolereren en te zorgen dat niet alles uit de hand liep. Nu kunnen we weer vooruit.

Verwarmen met airco: > 300 EUR per jaar besparen

Vanaf oktober ben ik zoveel mogelijk met de airco het huis warm gaan stoken. Dit werkt fantastisch – en het verdient een nieuwe update.

In de eerdere update gaf ik aan dat we in oktober 56kwh meer aan elektriciteit hebben verbruikt en 18m3 gas minder. November is een iets andere maand tot nu toe. We hebben 200kwh méér verbruikt dan in dezelfde periode vorig jaar. Een deel daarvan zal zijn omdat ik nu altijd thuis werk. Dit scheelt een paar kwh per dag, maar dat is ehct verwaarloosbaar. Ik gebruik dus de volledige 200kwh als “verwarming” in mijn aannames over wat ik bespaard heb. Eerder heb ik ook al uitgelegd hoe de graaddagen-methode werkt.

1 oktober t/m 23 november
Verbruik (verwarming)57,73m3
Per graaddag:0,11
Aantal gewogen graaddagen497
Per graaddag 2019 (1 okt-23/110,271
Besparing: 80,017m3
In EUR (0.7448EUR / m3)59,6
Extra elektra-verbruik200kwh
Kosten (0,226 EUR per kwh)45,2EUR
Besparing zonder PV: 14,4EUR
Kosten (0,11 EUR per kwh)22EUR
Besparing Geldsnor37,6EUR

Uit bovenstaande tabel blijken de gegevens. Omdat mijn huis reeds goed geïsoleerd is, is er relatief weinig verschil, op het eerste gezicht. Maar bedenk het volgende: de besparing bij zachte dagen is relatief klein, omdat er maar weinig gestookt wordt. Als er niet gestookt wordt, valt er niets te bezuinigen. Als het kouder is, maar niet te koud (want dan werkt de airco minder efficiënt), valt er meer te bezuinigen. Het stookgedrag van ons huis is als volgt:

Het gasverbruik per gewogen graaddag. Duidelijk te zien is het effect van het stoken met de airco vanaf oktober, in vergelijking met het voorgaande jaar uitsluitend met gas.

Je ziet hierboven duidelijk een lager niveau voor oktober en november, vergeleken met vorig jaar (de grafiek begint in september 2019 t/m november 2020). In de winter zou ons huis normaliter rond de 0,33m3 per graaddag zitten. Met de airco aan zitten we rond de 0,1. Dit is een besparing van 0,23m3 per graaddag. Het gemiddelde is iets lager, omdat er in het voorjaar dagen zijn die dankzij koude nachten gemiddeld wel fris zijn, maar waarbij de opwarming overdag groot genoeg is om de woning warm genoeg te houden en de verwarming dus niet aanhoeft.

JaarGraaddagen
2020 (t/m 23-11)2355
20193097
20183087
20173146
20163279
20153134
20142896
Gemiddeld (excl. 2020)3106,5

De potentiële besparing is dus 3106 * 0,23 (ongeveer). Dat is 714m3 gas per jaar – ofwel ongeveer 500 EUR.
Hiervoor moet natuurlijk flink wat elektra gebruikt worden. Dit is vanwege het warmtepomp principe enigszins afhankelijk van de buitentemperatuur: als het heel koud is, is een warmtepomp (en dus ook een airco) minder efficiënt. Als ik uitga van 270kwh in de maanden nov-dec-jan-feb-maart en 100kwh in oktober en april, dan is de rekensom:
1550kwh * stroomtarief (0,226 EUR per kwh) = 350 EUR.
Besparing: 500-350 EUR = 150 EUR. (exclusief het lagere capaciteitstarief van minder dan 500m3 gas per jaar)
Inlevering op comfort: Geen.

Onze monetaire besparing is groter: we produceren meer elektra (aanzienlijk) dan we zelf verbruiken. Ik kan dus rekenen met de opportunity cost die “terugleververgoeding” is. Die is bij Greenchoice 0.11 EUR per KWh. Die 1550 kwh kost ons dus slechts 170,50 EUR. Dat brengt de besparing op jaarbasis richting de 330 EUR. Hier komt nog 55 EUR bij omdat we dan minder dan 500m3 gas per jaar verbruiken en we dus een lager capaciteitstarief mogen afrekenen.

Besparing op CO2-uitstoot: 714m3 = 1350kg CO2. Uiteraard staat hier 1550kwh elektra tegenover, met gemiddeld 400 gram CO2 uitstoot. Dat is 620kg. Besparing: 1350-620 = 730kg. Deze besparing is met onze PV-panelen gelijk: het verdringingsprincipe is hier geldig. Stroom die ik niet lever, levert een centrale.

Situatie is persoonlijk!

Ieder huis zal zijn eigen karakteristieken hebben. Als je een huis hebt met een groter gasverbruik (gemeten in m3 per graaddag, niet in absolute getallen) is de besparing absoluut groter. Helaas kan ik dat niet uitrekenen of bepalen, maar als je al een airco hebt: gebruik deze om te verwarmen, doe dit voor langere tijd (en consequent) en hou de gegevens bij via mindergas.nl (want dat is makkelijk).

Als de cijfers veranderen, dan volgt vanzelf een update!

10 redenen om “het vaccin” niet te nemen

<insert blank page here>

Veel mensen twijfelen of ze het vaccin wel of niet moeten nemen als het verkrijgbaar is. Nu ben ik geen viroloog, verre van, en ga ik dus ook niet in op de inhoudelijkheid van het vaccin. Ik weet niets van de werkzaamheid, hoe lang het werkt etcetera. Maar, ik ben wel redelijk onderlegd in “operations management”. En wat ik begrijp van veel mensen in de media en om me heen (familie, collega’s snappen het wél) is dat men zich zorgen maakt om hoe snel een vaccin ontwikkelt is.

Ook hier teken ik aan dat ik niets weet van de ontwikkeling van vaccins – medisch inhoudelijk. Maar ik weet wel het een en ander van research en development (want dat is mijn werk). Dit kunnen we combineren en noemen we “white space analysis”. Dit is feitelijk een wachttijden analyse.

Stel je bent viroloog, en je wilt een vaccin gaan ontwikkelen voor bijvoorbeeld ebola. Wat heb je nodig? Ten eerste moet je “project charters” gaan schrijven: waarom wil je dit? Wat zijn de beoogde middelen die noodzakelijk zijn? Welke investeringen moeten gedaan worden? Hoe groot is de markt? Is er een externe factor die hierom vraagt (bijvoorbeeld WHO)?

Vervolgens moet er iemand alles verzamelen en een investeringsplan schrijven. Middelen moeten vrijgemaakt worden, gebudgetteerd etc. Een plan wat je in januari bedenkt zal in de meeste bedrijven pas in september worden opgenomen in de budgetten voor volgend jaar.

Eerste jaar verloren, dus.

Het volgende jaar begin je met het opzetten van je project. Hierin zitten allerlei activiteiten. Geen idee wat, maar het kost tijd. Vervolgens moet je na een bepaalde periode allerlei rapportages maken. Het is donderdagmiddag. Het is een mooie dag, het zonnetje schijnt. Je gaat iets eerder naar huis, en verplaatst de meeting over de resultaten van vrijdag naar volgende week dinsdag. Niemand wéét dat er aan een vaccin gewerkt wordt voor ebola, dus is er minder druk. Geen externiteiten.

Op dinsdag komt er iets tussen: die mafkezen die bezig zijn met Mazelen 2.0 hebben óók hun review gepland op dinsdag. En Kinkhoest 4 heeft via hoger hand gevraagd of zij niet de beste medewerkers uit je team mogen “lenen” want ze staan voor een doorbraak die nú moet gebeuren.
Verdere vertraging. Je mist je “slot” met de authoriteiten om je Fase 1 resultaten te bespreken. Enfin: ik kan dit heel lang maken. Want het duurt soms wel 10 jaar.

Maar stel je dit voor:

Grijs is wachttijd. Wit = vooruitgang!

Wat nu, als er een wereldwijde pandemie is? 7.5 miljard mensen zitten grotendeels binnen, tienduizenden mensen per dag sterven, onrust is groot en hele sectoren liggen op hun gat. Er gaat nauwelijks een vliegtuig de lucht in, toerisme is beperkt tot het binnenland, zakenreizen bestaan niet meer. Horeca is dicht, bierbrouwers maken veevoer en stewardessen gaan de zorg in. Staalproductie neemt af, want autoverkoop klapt in elkaar door onzekerheid. Wellicht, en dat zou zomaar kunnen, is er geen enkele wachttijd om aan de “board” van je bedrijf de urgentie uit te leggen voor een vaccin. Wellicht zegt deze board zelfs: koop wat je nodig hebt, we zien het vanzelf. De rekeningen kunnen naar om het even welke overheid, we komen er wel uit. We MOETEN winnen. Neem Klaas van Kinkhoest 4, en Jannie van Mazelen 2.0. Schrap al het andere werk als dit in de weg staat. Ga in ploegendienst werken, er is geen enkele reden waarom een review niet op zondagavond plaats kan vinden!

Door het schrappen van wachttijden kan je productiviteit zomaar met 1000% toenemen. Echt, ik heb het meegemaakt in mijn eigen werk. Er moest een hele grote matrijs gemaakt worden voor een autofabrikant, en het zou 6 maanden gaan duren. Vervolgens nog enkele maanden “debuggen” voordat we in productie konden gaan. Met voldoende druk op de ketel werd de matrijs gemaakt in 6 weken, op vrijdagavond in een vrachtwagen gehesen en om 05:45 op zaterdagochtend op een machine gezet. Vóór 12 uur die zaterdag hadden we delen in de hand en we zijn 24/7 doorgegaan met de trials totdat we voldoende statistisch bewijs hadden om de matrijs vrij te geven. De hele fabriek lag verder stil: het meet-laboratorium was uitsluitend voor onze vrijgave geboekt.

Onder druk wordt alles vloeibaar. Dat wil niet zeggen dat je routes af gaat snijden. Het wil wel zeggen dat iedereen in de keten dezelfde urgentie moet voelen. Als jij verantwoordelijk bent bij de FDA voor het vrijgeven van een vaccin met deze urgentie, dan neem je de telefoon wel op: ook als dit op zondagochtend 04:50 zal zijn. En je team staat al klaar om alles door te nemen.

Complottheoriën

Het belangrijkste bij complottheoriën is altijd te bedenken: wie zou er belang hebben bij een (alternatieve) waarheid? Het bekende “Bill Gates wil een chip in ieder vaccin stoppen” is een veelgehoorde. Grappig genoeg zie je dit soort uitingen vooral op social media. Waarschijnlijk geplaatst met een smartphone. De realiteit? Gates, Zuckerberg, Page & Brin, Bezos: zij hóeven geen chip te implementeren. Via jouw surf-gedrag online, de apps die je gebruikt en overige data zoals GPS maken dat zij al meer van je weten dan de informatie die je uit een chip kunt halen. Je iPhone houdt gezondheidsgegevens bij (en deelt die). De ene app leest data uit de andere app. Er zitten microfoons in, die altijd meeluisteren. Zou de microfoon uitgeschakeld zijn, dan zou de telefoon nooit kunnen reageren op “Hey Siri”, tenslotte.

Test dit maar eens zelf (en bedenk dan ook of je Echo of andere “smart speakers” wilt hebben!): heb een willekeurig gesprek met je telefoon bij de hand, over een onderwerp waar je NIET op gezocht hebt online. Heb het over “zwarte Volvo” bijvoorbeeld. Je zult zien dat je vrij snel online allerlei advertenties krijgt van auto’s. Je telefoon luistert mee.

Is dit complotdenken? Helaas niet, het is realiteit. Maar test het vooral zelf.
Een poos geleden had ik een gastcollege van iemand van een Grote Nederlandse Bank. Hij was verantwoordelijk voor “digitaal”, dus oa. de app. Deze app is in staat om bijvoorbeeld informatie uit te wisselen met je dating-app. Aan de hand van deze informatie is de bank in staat om er voor te zorgen dat jij, zonder dat je er bewust van bent, iemand aan de telefoon krijgt die klinkt zoals jij iemand aantrekkelijk vind. Dit voorkomt conflicten en leidt tot hogere conversie-ratio’s. Hij verzekerde ons dat de app dit “zou kunnen” maar “momenteel niet doet”.

Hoe waarschijnlijk acht je het dat een chip in je arm informatie kan uitwisselen met Bill Gates, wat hij nog NIET wist via de combinatie van Office, LinkedIn, Github, Skype & Teams?

Geloof wat je wil geloven

Maar zorg dat je geloof in iets niet gebaseerd is op vage theoriën. Gebruik je gezond verstand. En als je écht geen vertrouwen meer hebt in de wetenschap? Zet dan je telefoon uit, gebruik geen gemechaniseerd vervoer meer en ga je eigen eten verbouwen. Dat is namelijk allemaal op wetenschap gebaseerd. Hou de natte washandjes klaar voor het koelen van de koortsstuipen van de mazelen en hersenvliesontsteking.

Laat ons, de rest van de maatschappij, alstublieft zo snel mogelijk weer normaal functioneren. Op weg naar een groene toekomst, die duurzaam is en doorgegeven kan worden – zonder al teveel ideeën uit bubbelfuiken die nergens toe leiden behalve tot lijden.

Laadpaalstress!

Ik rij al jaren elektrisch, noem me een “early adopter”. Al ruim 60.000km is er elektrisch gereden in onze huishouden. Ik heb het laadlandschap dan ook zien veranderen. Casa Geldsnor heeft een eigen laadpaal op de eigen oprit. Hiermee kan ik laden tot 17kw. De auto kan in principe 22KW aan, maar mijn huisaansluiting niet.

Doorgaans stel ik de paal zo in dat deze laad met slechts 7-8KW: een goede match als de zon schijnt midden op de dag met mijn zonnepanelen. Het is fijn om af en toe veel sneller ~te kunnen laden. Zoals gister: we kregen het bericht dat mijn oma in het ziekenhuis was opgenomen. Gevolg: opa (bijna 90) zat alleen thuis. Ik “moest” er van mezelf naar toe, helpen met steunkousen en zorgen dat hij niet alleen zit. Maar, ze wonen 140km verderop. En mijn vrouw was op & neer gereden naar haar werk: 172km retour. Gezien mijn auto een range heeft van ~250km (het is immers een model uit 2018), was dit niet genoeg. Vrouwlief kwam thuis, ik heb de paal op “standje maximaal” gezet en we hebben het avondritueel afgewerkt: honden uitlaten, kinderen naar bed brengen, dat soort dingen. Enfin: er had voldoende ionenmigratie plaatsgevonden om de rit naar het noorden aan te vangen.

Nu weet ik dat er best wel wat laadvoorzieningen zijn rondom hun huis. Maar helaas: de eerste 2 waren vol. De volgende was ook vol, maar niet met ladende auto’s. 1 was er aan het laden, de andere auto was een VW uit 1998 waarvan ik vrij zeker weet dat deze geen stekker heeft. Volgende laadpunt dan maar. Kanonnuh! Een onverlaat met een PHEV, en daarnaast een Ioniq. Allebei aan het laden. Dit alles vond plaats op slechts 300m afstand van elkaar, om het beeld even compleet te houden.

Weer op de app gekeken. Ah! 2 plekken beschikbaar een straat verderop. Huh? 0 plekken beschikbaar! Met nog 15km range op de teller en een terugrit van 140km voor de boeg, begon ik ‘m inmiddels wel een beetje te knijpen. Ik moet namelijk niet alleen een laadpaal hebben, maar ook eentje met een beetje vermogen. Veel publieke laadpalen (maar gelukkig steeds minder) hebben een aansluiting met 3.7kw vermogen. Dat betekent voor mijn terugrit dat ik wel héél lang bij opa moet blijven.

Gelukkig was er verderop nog een laadpunt. Ik reed de hoek om. Ik zag een Tesla. Moed zakte in mijn schoenen. Ik reed toch het parkeerveldje op. En er was nóg een plek! De Tesla was niet eens aan het laden, die stond gewoon geparkeerd (op een gewone parkeerplaats). Ik had mijn plaats gevonden. Deze paal leverde ook nog eens 22KW vermogen – en met een volledig volle accu kon ik weer terug.

Moraal van het verhaal

De moraal van het verhaal is dat je met elektrische auto’s meer moet plannen dan met een brandstof-auto. Het elektrisch rijden heeft zo’n enorme vlucht genomen dat je niet langer kunt gokken op een beschikbaar plaatsje in een woonwijk ’s avonds. Overdag is dit geen probleem (ik kom vaker bij opa & oma). Het is ook nuttig om gewoon te zorgen dat je auto vol is, als je ‘m vol kunt laden. Niet het bekende broodje-aap-verhaal wat op internet rondzingt van “volladen tot 80% etc, anders is het slecht voor de accu”.

Neen, snelladen (op gelijkstroom, DC)) is schadelijk voor de accu (wanneer veel toegepast). Laden op wisselstroom (AC) niet. Alle normale laadpalen in een woonwijk werken op AC. Laden op AC wordt ook niet (veel) langzamer als de accu bijna vol is, en temperatuureffect speelt niet of nauwelijks.

Elektrisch rijden is voor mij nog steeds “the way to go”. Doordat ik voor een onvoorziene omstandigheid kwam (namelijk snel na thuiskomst willen vertrekken) werd het even spannend. Normaliter is dit natuurlijk niet het geval met mijn eigen laadpaal (die hooguit bezet is door onze andere auto). Het is goedkoop, het is zeer efficient (zelfs op kolenstroom is de efficiëntie van elektrische auto’s zo groot dat ze minder CO2 uitstoten dan een brandstofauto), heel stil en comfortabel.

In 60.000km was dit de eerste keer dat er iets van laadstress ontstond. Dat is geen slechte score, mijns inziens.

Kleine noot: zou u, lieve dinosaurussap-verbrander, alstublieft uw auto niet op een plek voor elektrische auto’s willen zetten? En lieve elektrische autorijder: wilt u alstublieft uw auto elders parkeren als de auto vol is, zodat we allemaal kunnen laden?

Wel of niet: “incentive” schemes in arbeidscontract

Zonder al teveel details te geven, ben ik werkzaam bij een bedrijf waar ik in het management team zit. Al geruime tijd (echt: geruime! tijd) hebben wij het met onze “Angel Investor” over het verdelen van een deel van het eigendom tussen ons (de werknemers van het eerste uur, niet alleen management) en hemzelf.

In eerste instantie ging dit om een pure aandelen-verdeling. Langzaam (nogal abrupt, eigenlijk) werd dit gewijzigd: het werden certificaten van aandelen. Hetzelfde financiële voordeel, maar geen zeggenschap en stemrecht. Het voordeel is dat het anoniem is (in tegenstelling tot aandelen van een BV), maar het nadeel is dat we als werknemers geen enkele zeggenschap hebbeb. Een papieren zeggenschap: de Angel heeft sowieso een meerderheidsbelang.

Enfin, er is een hoop op & neer gemaild met advocaten, notarissen en dat soort volk. Ik ben er geen fan van. Nooit geweest. Langzamerhand, met het voortschrijden der tijd, is het schema echter nog verder afgegleden. In plaats van aandelen bij oprichting, is het hele “plan” gewijzigd naar een retentieschema: pas op een bepaalde datum, vrij ver in de toekomst, worden de rechten omgezet in de genoemde certificaten. Tenzij er eerder een exit is uiteraard.

Dit doet mij nadenken. Wil ik dit wel? Ik hoor je denken: waarom niet? Immers, ik krijg voor “niets” een deel van het bedrijf. Niets tussen aanhalingstekens, ik was 1 van de “founding fathers”, patenthouder van enkele kerndelen van de techniek en zo nog wat dingen. Niet helemaal voor niets, maar wel zonder financiële investering van mijzelf.

Maar: ik hou niet van de druk die het mij oplevert. Ik heb een relatief vrijgevochten leven. We leven van ongeveer 60% van onze inkomsten, en hebben de mogelijkheid aanzienlijk te snijden in de kosten door bijvoorbeeld minder kinderopvang af te nemen. Dit betekent dat ik zonder inkomsten nog ongeveer 3 jaar kan leven van ons spaargeld.

Welke druk bedoel ik precies? Zoals ik eerder heb geschreven in mijn blog “als het vuur gedoofd is”, heb ik eerder het gevoel gehad in een gouden kooitje te leven met gouden handboeien. Ik wil gewoon absoluut niet dat mijn keuzes, mijn vrijheid, beperkt worden door een aandelen-deal in de toekomst. Dat ik voor mijn gevoel zou “moeten blijven” totdat deze aandelen (certificaten) hun geld waard zijn.

Ik wéét dat dit irrationeel is. Immers, ik hoef helemaal niet te blijven, ik kan er voor kiezen om gewoon eerder te vertrekken bij mijn werkgever en de rechten op de certificaten op te geven. Maar ik weet ook welke wissel het op mij trekt om ergens te blijven terwijl ik het niet meer naar mijn zin heb. En dat is wel wat zo’n document teweeg kan brengen.
Aan de andere kant; het is een bedrijf met potentie en “mijn deel” kan betekenen dat ik bij een “exit” in 1x klaar ben met FIRE.

Ben ik gek? Moet ik me daar maar gewoon overheen zetten? Of moet ik bij mijn gevoel blijven?

Kosten kinderfeestje: 45 EUR

Vorige week werd mijn zoon 5 jaar oud. En dit betekende ook zijn eerste kinderfeestje. We hebben 4 klasgenootjes uitgenodigd, het moest wel een beetje behapbaar blijven tenslotte.

En wat wás het leuk zeg! We hebben lekker geknutseld. Het thema was “superhelden” en de kinderen hebben capes geknutseld (wat betekende dat er voor 28 EUR aan t-shirts omgetoverd werd tot capes, 5 stuks), maskers geknutseld en versierd.

En heerlijke buitenspelletjes: een web gespannen van touwen en spanbanden waar ze doorheen moesten klauteren. Een kasteel gestapeld van dozen met daarop draken getekend die omgegooid moesten worden (veruit favoriet) met ballen. Traditioneel snoephappen met een blinddoek, en natuurlijk frietjes eten. Grote stoere verhalen vertellen, onsamenhangde kleuterpraat en daarna de behoefte aan een stel nieuwe trommelvliezen. Moe maar voldaan hebben we de eveneens vermoeide kindertjes weer naar huis gebracht.

Nu heb ik een beetje gegoogled, en het schijnt dat ouders normaliter ongeveer 7 kinderen uitnodigen en meer dan 100 EUR kwijt zijn voor een kinderfeestje. Hier zijn wij ruim onder gebleven – en de lol was er niet minder om!

Als het vuur gedoofd is komen de wolven

De Geldsnor is van het type “bezig bijtje”. Ik hou niet van stilzitten en zoek continu nieuwe uitdagingen. Maar zelden “normale” uitdagingen. Als ik ga fietsen, dan wil ik heel ver of heel hoog, of heel steil, of allemaal.

Toen ik het leger in ging, wilde ik niet bij een gewone eenheid, maar bij een elite-eenheid. En als ik ga rennen, dan ga ik voor grote afstanden of hoge snelheid, of allebei. Hetzelfde heb ik in mijn werk: als ik ergens werk, dan wil ik de hoogste manager worden (ik hou niet van het woord “baas”).

Tot op heden is dit vrij aardig gelukt. Ik ben 35 en ben lid van het MT. Als onderdeel van mijn carriere heb ik vrijwel de hele wereld gezien, althans een groot deel: Centraal Europa, Oost-Europa, Zweden, Finland, UK, Ierland, Italië, Spanje, Frankrijk, Zwitserland, USA, Mexico, China, Japan, Maleisië, Indonesië en Australië. Ongetwijfeld ben ik er een paar vergeten, maar daar gaat het niet om.

Ik hou van uitdagingen, en zet meestal vrij onrealistische uitdagingen. Dat demotiveert soms, maar meestal niet.

Burn-out

Bij een vorige werkgever maakte ik heel snel carriere. Ik werd ook een onvervalste klootzak. Een verbaal-agressieve lul. Foregive my French. En geloof me dat het een understatement was. Het was de managementcultuur en alleen door daarin mee te gaan (ongemerkt) kon je vooruit. Althans: hoger op de ladder.

Ik had wel een collega die tegen me zei: “Snor, zoals je tegen mij praat bevalt mij niet en dat tolereer ik niet”. Ik deed hem af als idioot. Ik luisterde nauwelijks, stond totaal niet open voor feedback. Ons bedrijf groeide van 300 miljoen omzet naar 1.1 miljard in enkele jaren – hét bewijs dat onze (en dus mijn) bedrijfscultuur en gedrag wél klopte. Als je niet tegen hitte kan, verdwijn dan maar uit de keuken!

Dat deed deze man dan ook. Met een burn-out. Velen volgden, tientallen collega’s mochten van de bedrijfarts niet meer op zakenreis vanwege werkgerelateerde gezondheidsproblemen. 1 collega pleegde zelfmoord. Ik kende hem niet (het was immers een bedrijf met duizenden werknemers). Veelzeggend over de bedrijfscultuur is het wel.

Het was ook een cultuur waar “goed” nooit genoeg was. Het moest perfect of beter. Het halen van een doelstelling was een minimum vereiste. Het moest altijd béter dan het target. Mailtjes niet beantwoord op zondagavond? Reprimande op maandagochtend. Zaterdagavond in een conference call? Het was geen uitzondering – en het is meerdere malen gebeurd dat ik tijdens die call een vlucht boekte voor de zondagochtend naar Oost-Europa waar onze fabriek en leveranciers zaten. Meer dan een half jaar ben ik 2 dagen per week in Slowakije geweest.

Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik regelmatig hoopte dat het vliegtuig neer zou storten. Met mij er bij. Gedachten zoals: als ik nu gewoon niet rem in die file? Of tegen dat viaduct aan rij ? Ik wilde dood. Een andere uitweg zag ik niet. Dood is niet opgeven, althans niet in mijn ogen destijds. Ontslag nemen wél. En opgeven doe je niet. Nu niet, nooit niet. Noem het mijn militaire instelling, mijn sportinstelling. Mijn dwaasheid.

Langzaam openden mijn ogen. Gelukkig ben ik nooit in het hele “lifestyle-inflatie” gebeuren getrapt en hebben we de kosten altijd laag gehouden. Het toppunt voor mij, en het absolute keerpunt was toen 1 van onze executive teamleden gevraagd werd om een andere functie uit te gaan oefenen. Zonder al teveel details: zijn vrouw was terminaal, opgegeven en had nog 2-3 maanden te leven. Ondanks dat het zijn verantwoordelijkheid was om zijn mantelzorgtaken op te geven en er voor zijn vrouw en kinderen te zijn: alleen al de vráág van een werkgever om dit te doen is beestachtig en alle werkelijkheid voorbij.

Ik was destijds 32. Ik had een salaris van ruim 80.000 EUR bruto en meestal een bonus van rond de 15%. Ik nam ontslag. Ik had geen idee wat ik wilde gaan doen. En het interesseerde me geen barst. Ik ben gaan rennen – ik was vrij.

Sindsdien

Sindsdien koester ik mijn lage kosten – maar vooral de vrijheid die het geeft. We hebben een groot uitgave-patroon, maar heel veel van die kosten komen voort uit kinderopvang en zijn binnen een maand ongedaan te maken. Sporten, van de kinderen genieten, klooien in de tuin en nieuwe projecten brengen: dat is het vuur dat ik nodig heb. Als dit vuur gedoofd zou zijn, dán komen de wolven.

Abonnementen

Met dank aan een (wat ouder) artikel van Geldnerd heb ik even gekeken wat onze abonnementen zijn. Ik reken energie-voorziening, hypotheek en (gemeentelijke) belastingen niet mee, evenals kinderopvang.

Goede doelen: 0
Mobiele telefoon: 2 (LE & ik)
Internet & TV: 1
Spotify/netflix/videoland/andere streamingdiensten: 0
Storytel: 1
Magazines / kranten: 0
Webhosting: 1
Zwift: 1

Het totaal komt op 6, wat mij enorm meevalt. Eerder hadden we nog een abonnement op Donald Duck, Bergen Magazine, Oppad, Spotify. Die hebben wel allemaal geschrapt.

WatKosten pmper jaar
Telefoons (2)30 EUR360 EUR
Internet & TV53 EUR636 EUR
Storytel11.99 EUR143.88 EUR
Hosting + domein & SSL certificaat20 EUR240 EUR
Zwift14.99 EUR179.88
Totaal129.98 EUR1559.76 EUR

Voor onze huidige levensstijl is dit zo ongeveer het minimum. Als ik niet zou bloggen en andere online-dingetjes doen, had ik geen eigen server en domeinnaam nodig. Zwift is strikt genomen niet noodzakelijk, maar ik zie het als vervanging van de sportschool. Ik gebruik het meerdere uren per week (en de andere keren dat ik sport ga ik hardlopen en daarvoor heb ik helemaal niets nodig behalve kleding).

Storytel is een grote luxe. Natuurlijk heb je dit niet nodig, maar onderweg (en mijn vrouw is nog steeds wel dagelijks op & neer naar haar werk) luisteren wij heel veel boeken. Dit is dus gewoon veel gunstiger dan een bibliotheek, ook qua tijdindeling (lezen tijdens het rijden kan en mag immers niet).

De telefoonabonnementen zullen in aantal niet verminderen, maar wel in kosten. Mijn abonnement gaat immers aardig op de schop als de huidige periode is afgelopen, omdat ik veel minder data verbruik en nauwelijks bel.

Welke abonnementen heb je niet?

Ik zie soms (oa. in de reacties onder het artikel van Geldnerd) abonnementen op de ANWB. Betwistbaar is of onze private lease-auto een abonnement is (ik kan het niet zomaar opzeggen), maar in ieder geval zit de pechhulp daar in. Mijn zakelijke lease-auto is zeker geen abonnement, dat is gewoon een arbeidsvoorwaarde met mijn werkgever. Ergo: een ANWB abonnement hebben we niet nodig.
Tevens hebben we geen abonnement voor ketelonderhoud. Het neefje van LE is installateur en doet het onderhoud. Volgend jaar komt er een warmtepomp. Sportschool doen we niet aan (wel aan sporten). Spotify gebruik ik alleen de gratis variant van, Netflix en dergelijke weiger ik tijd voor te maken. Wat mij betreft zou zelfs het televisie-abonnement opgezegd worden en de TV de deur uit: het ding neemt alleen maar plaats in en er komt niets nuttigs uit.

Ik zou denken dat dit best “lean & mean” is voor een gezin van 2 volwassenen en 2,5 kind (vooruit, ze is 27 weken: 2,75 kind).

Grote Opruiming: inbox

Voor velen zal het herkenbaar zijn: je moet ergens je mailadres achterlaten of je klikt het verkeerde vinkje aan bij het bestellen van iets. En je mailbox stroomt vol met (in mijn geval) mailtjes van diverse banken, verzekeraars, Garmin, Withings, Decathlon, bol.com, booking.com, diverse hotelgroepen, luchtvaartmaatschappijen, dierentuinen, linkedin etc. etc.

Op dit moment bestaat mijn (persoonlijke) mailbox uit 1950 ongelezen mailtjes en het totaal op 10.000 emailtjes. Hierin zitten veel nuttige mailtjes met leveringsbewijzen, facturen en dat soort dingen. Maar ook heel veel nieuwsbrieven.

Sinds een aantal weken ben ik bezig met een Grote Opruiming. Het heeft geen zin om te dweilen met een kraan open. Dus ik begin bij de bron: iedere nieuwsbrief die ik krijg en niet superinteressant vind wordt niet langer gemarkeerd als gelezen, maar afgemeld.

Daarna volgt de volgende stap, die vooral dankzij een aantal saaie Teams-meetings lekker “gemultitasked” kan worden: het opruimen van oude kneut. Dat heeft geen prioriteit, maar het geeft wel een lekker opgeruimd gevoel.

Bijkomend voordeel? Ik word minder verleid om dingen te kopen – en dus helpt het mij bij “consuminderen”.

Tesla in de S&P 500: ETF of WTF?

Vanaf 21 december wordt Tesla opgenomen in de S&P 500. Los van wat ik daar zélf van vind als zelfverklaard Boomknuffelaar die 2 elektrische auto’s (waarvan 1 PHEV) op de oprit heeft staan, vind ik er als belegger iets van. Dit relaas gaat dus niet over Tesla als bedrijf, of als waardeoordeel over Musk.

Nee, dit gaat over de WTF-impact die dit heeft op ETF’s: Exchange Traded Funds. Er zijn heel veel verschillende ETF’s, maar er is een groot aantal “trackers” die een volledige index volgen. Dit is zelden de volledige index, maar meestal een opbouw die het gedrag van de index zoveel mogelijk nabootst. Nu werkt een Index zoals de S&P 500 in de basis heel simpel: als je 100 bedrijven hebt, die allemaal een koers hebben van 10 USD per aandeel, dan is de Index 1000 punten waard. Echter, buiten deze basis om is het véél complexer.

De S&P 500 is namelijk een “weighted” index. Dit betekent dat de verhouding niet 1-op-1 is: de weging van Bedrijf A staat gelijk aan:

Weging A = bedrijfswaarde A / alle bedrijven in de index

Als een bedrijf meer waard wordt, dan is zijn weging groter. En daar schuilt het gevaar / wringt de schoen / speelt de onwetendheid van beleggers / zit de reden waarom ik niet in Trackers beleg.

Trackers volgen de brede economie

De S&P 500 (en andere indices) worden geroemd om het “volgen van de hele economie” van in dit geval de VS. Helaas, dit is niet het geval. De zware jongens trekken de kar. De 10 grootste bedrijven in de S&P 500 vertegenwoordigen iets meer dan 28% van de waarde van de gehele S&P.
Deze 10 zijn (op volgorde van weging, 30 oktober) Apple, Microsoft, Amazon, Facebook, Alphabet A, Alphabet C, Berkshire Hathaway, Johnson & Johnson, Procter & Gamble en Nvidia. Niet echt een diverse club. Bij het volgen van de S&P 500 belegt u dus voornamelijk in High-tech.

Dat de S&P 500 hoge toppen scoort in de Corona-crisis is dan ook nauwelijks verwonderlijk: de nauwelijks getroffen of zelfs zéér welvarende bedrijven vertegenwoordigen een groot deel van de waarde van deze index. Ook de overige bedrijven zoals J&J en P&G zijn niet getroffen door de pandemie, zelfs in tegendeel. Of het dus een goede afspiegeling is van de wérkelijke stand van de economie, kun je je afvragen. Waar is de energie-sector (gedeeltelijk in Berkshire, maar dat bedrijf is een index op zich), maakindustrie, kleding, vastgoed, medische apparatuur, infrastructuur en alle andere dingen die we in het werkelijke leven nodig hebben?

Vanaf 21 december dus: Tesla

Vanaf 21 december komt hier Tesla bij, vermoedelijk op de 7e plek. Dit is in ieder geval een maakbedrijf (met een waardering als een Tech-bedrijf). Maar wat is nu mijn probleem? Welnu, los van het feit dat een weighted-index geen goede afspiegeling is van de economie zoals hierboven uitgelegd, het volgende:

Doordat een aandeel opgenomen gaat worden in een index, worden er automatisch meer aandelen van gekocht en gaat de koers dus automatisch omhoog. De “trackers” moeten immers het aandeel kopen om het onderdeel te maken van het index-volgen. Als het een klein bedrijf is maakt dit weinig uit: van een kleine toevoeging in een index heb je geen aandelen nodig om toch hetzelfde gedrag na te bootsen. Maar bij een top10-waardering heb je geen keus. Het is niet mogelijk om een goede afspiegeling te maken van de index zonder 1 van de top10 aandelen te houden in gelijke proportie.

Het aandeel zal dus gaan stijgen, zónder dat er ook maar iets verandert in de fundamentele bedrijfsvoering. De waardering van het aandeel is al zeer hoog en wordt nog verder buiten proportie getrokken doordat het aandeel in een bepaalde index wordt opgenomen. Indien later blijkt dat de beloftes niet nagemaakt kunnen worden, dan zal een koers zonder fundament (zoals “assets” in de vorm van fysieke bezittingen zoals grond, fabrieken en cash-equivalenten) als een plumpudding in elkaar klappen. Bij bedrijven met een grote waardering betekent dit een risico op een kettingreactie, waarbij mensen hun S&P500-ETF verkopen waardoor ook de koersen van andere bedrijven lager worden. En daarin schuilt mijns inziens het gevaar, gezien het zeer volatiele verleden van een bedrijf als Tesla.

Voorlopig hou ik het dus gewoon bij mijn eigen samengestelde index, met beheerkosten van vrijwel 0%, afgezien van de aankoopkosten van ongeveer 2 EUR per transactie.