1 maand warmtepomp: inderdaad veel efficïenter dan de airco

Sinds 31 januari draait onze full-electric warmtepomp. Ik heb toen de verwachting uitgesproken tegen mijn installateur dat ik verwacht dat ons gasverbruik (uiteraard!) naar 0 gaat, maar dat ook ons elektriciteitsverbruik naar beneden zal gaan.
Dit omdat de warmtepomp naar verwachting vele malen efficiënter is dan de airco in het warmstoken van het huis. Maar ook omdat we eerst relatief veel warmwater gebruikten uit de Quooker, en nu uit de boiler. En dat is zeker uitgekomen!

Het totale energieverbruik

Om te bekijken hoe dit in zijn totaliteit zit, maak ik een aantal stappen. In de eerste plaats laat ik even de ontwikkeling zien in ons gasgebruik:

Uiteraard is hier een duidelijke seizoenscomponent te zien. Vanaf 2022 stookten we vrijwel uitsluitend met de airco het huis warm. Alleen met speciale gelegenheden (bijvoorbeeld als het heel koud was, stroom erg duur of meerdere dagen thuis) stookten we nog met de gasgestookte ketel.
Het basisverbruik voor warm water (met 5 personen) ligt bij ons rond de 20m3 per maand. In de zomer iets minder, in de winter iets meer. Dat is logisch, omdat er meer warmte verloren gaat in de leidingen in een kouder huis, maar ook omdat de aanvoertemperatuur van het water in de ketel lager is in de winter en vroege voorjaar.

Maar bovenstaande is in m3 per maand. En dat zegt nog vrij weinig over het totale verbruik.

Want ons elektriciteitsverbruik ging met mega-stappen omhoog. Ik laat hierbij het verbruik van de auto’s even achterwege overigens. Omdat we vanaf begin 2021 al regelmatig met de airco’s stookten zie je hier een duidelijk seizoenscomponent. En vlak de elektrische vloerverwarming in de badkamer niet uit…

Je ziet hier dat de jaren met veel gasverbruik ook maanden waren met relatief weinig elektriciteitsverbruik.

Het totale energieverbruik is echter iets volstrekt anders. En dan tekent het volgend plaatje zich af:

In de loop der jaren zijn we significant minder energie gaan verbruiken: in totaal maar liefst -17%, met als toppers de maanden januari t/m mei.
Maar hoe verhoudt februari 2024 zich nu tot de voorgaande jaren?

Het is een flinke duidelijking! En natuurlijk is het zo dat 2024 de zachtste februari had, veel zachter dan andere maanden. En het is ook zo dat we nu voor een groot deel triple-glas hebben, waar we dat een jaar geleden nog niet hadden. Het totale energieverbruik is meer dan 50% lager dan in januari! (en het elektra-verbruik was 38% lager dan in januari).
Desalniettemin verwacht ik dat we de komende maanden het nog veel beter gaan doen. De instellingen worden slimmer en de temperaturen hoger.


Mijlpaaltje: nog nooit leverde februari…

Een flinke (negatieve) mijlpaal is gehaald dit jaar: nog niet eerder leverde een februari-maand hier minder stroom op via de zonnepanelen dan januari. Sterker nog: normaal gesproken levert februari meer dan het dubbele op dan januari!

Maar zo niet dit jaar. Januari had een recordopbrengst, en februari had een extreem lage opbrengst. Slechts 236kwh elektriciteit werd er geproduceerd op mijn daken. Ruim 70% van deze elektriciteit werd direct in huis verbruikt. Deze 236kwh is dan weer ongeveer goed voor 15% van ons totale energieverbruik van ons huishouden (inclusief auto’s). Als ik de auto’s niet meereken hebben we 26% van onze energiebehoefte afgedekt. Niet slecht, voor een wintermaand.

Maar laten we het daar eens over hebben: het wás geen wintermaand. Het was véruit de zachtste februarimaand sinds het begin van de metingen. De tuin kleurt groen, en niet alleen van het mos en de algen. Ook diverse planten lopen flink uit en het gras is al weer een aantal keren gemaaid.

Een leuk feitje, waar ik morgen dieper op in ga: het energieverbruik in februari was zéér laag, en dat ondanks het feit dat we ook het warme water nu met elektriciteit maken en niet meer op gas…!

Gaat de NS onze PostNL achterna?

Gister heb ik voor het eerst in lange tijd weer eens het journaal gekeken. Een blaartrekkend verhaal van onze Nederlandse Spoorwegen was onderdeel van de uitzending.

Door jarenlang wanbeleid lukt het de Spoorwegen niet om geld te verdienen. Een bizarre constatering, maar dat zou kunnen omdat ik van mening ben dat infrastructuur een nuts-voorziening zou moeten zijn. Helaas is ook hier gebleken dat het commercialiseren van een bedrijf leidt tot hoge kosten en slechte service. Immers: alle commerciële partijen leveren het slechtst denkbare product tegen de hoogst haalbare prijs. Niet het beste product voor de laagste prijs. Zo werkt marktwerking nu eenmaal niet.

Een ander ding wat men niet in het hoofd krijgt is hoe een bedrijf gerund moet worden. Een bedrijf met hoge vaste kosten moet sturen op een zo hoog mogelijke bezettingsgraad. Dit is een simpele waarheid die iedereen in het bedrijfsleven kent.
Om dit te bereiken moet je méér mensen in de trein krijgen, buiten de piekuren. In de piekuren is een trein wel vol, maar juist de periode daar buiten moet verlies beperken.

Helaas heeft de trein daar geen concurrentiepositie. De trein is namelijk héél erg duur. Zo ga ik aankomend weekend een weekendje weg met Lieftallige Echtgenote. De treinreis duurt 2 uur en 6 minuten en kost bijna 25 EUR per persoon, enkele reis. Met 2 personen en retour is dit dus maar liefst 100 EUR. Daar komt nog een autorit van 15 minuten bij (enkele reis) en een reistijd van ruim 2,5 uur.
Met de auto is dit slechts anderhalf uur, en voor 100 EUR kan ik bijna 800 kilometer rijden (km prijs + elektriciteit).

Enfin. In reactie op de oplopende kosten en teruglopende reizigersaantallen en ontevreden klanten is het lumineuze idee ontstaan om de prijs met 10% te verhogen. Dat zal zéker helpen in het krijgen van meer personen in een trein buiten de spits.
Het is een “Postnl-etje”; de prijzen verhogen omdat de vraag afneemt en de kosten oplopen. Met als gevolg dat minder mensen het product gebruiken, waardoor er minder vraag is en je nog maar 1x in de maand post wil bezorgen.

Sommige dingen moet je gewoon niet commercialiseren. Als er geen effectieve methode is om iets als een bedrijf te runnen: doe het dan ook niet. Het is géén bedrijf, maar een algemene voorziening.

Dan kun je daarna meteen de salarissen bevriezen op de Balkenende-norm.

Gaat Geldsnor ontslag nemen?

Sinds een jaartje ben ik aan de slag bij een heel leuk bedrijf. Daar heb ik een aantal mooie stappen mogen maken, omdat er een aantal mensen “ruimte” voor mij maakten.
Om hier aan de slag te gaan heb ik echter een behoorlijk aantal stappen terug gedaan. Zowel op gebied van salaris als op hierarchisch niveau. Waar ik eerst onderdeel was van MT van een bedrijf, ben ik nu middelmanager bij een (groter) bedrijf.

De stap in salaris scheelde een kleine 2500 EUR per maand, en ik heb mijn lease-auto ingeleverd. Allemaal geen probleem: het was onderdeel van het meer conventioneel aan de slag te gaan, na jaren van isolatie in de coronacrisis.

In de zomer heb ik mijn amibitie duidelijk gemaakt en onze directeur een stukje uitleg gedaan over mijn historie. Hierop was de reactie zeer positief, en het was ook duidelijk dat er snel nóg meer ruimte zou komen.

Lang verhaal kort: mijn huidig leidinggevende is aan de kant gezet. Sindsdien duurt het echter al enkele máánden om zijn functie op te vullen. We willen niet extern werven, maar men durft ook nog niet de beslissing te nemen wie het dan intern overneemt.

Ondanks het feit dat ik van 3 personen het werk heb overgenomen + mijn oorspronkelijke werk doe, en alom lof krijg voor wat ik weet en hoe ik met mensen en mijn team omga, is het MT er nog niet van overtuigd dat ik die plek op moet vullen.

Dat wil zeggen: ze willen wel dat ik de gaten dichtloop de komende maanden, maar me nog geen volwaardig onderdeel maken daarvan. Goed genoeg om de stront te scheppen, maar zonder daar verder consequenties aan te verbinden.

Mijn eerste gevoel is: daar pas ik voor. Als je nu nog niet weet of ik onderdeel moet zijn van het MT, dan weet je dat over 3 maanden ook niet, en over 6 ook niet. En als ik mijn huidige functie zal blijven uitoefenen: waarom zou ik dat niet doen bij een bedrijf waar ik 30-40% extra betaald krijg?

Decentrale warmteterugwinning

Onlangs is onze warmtepomp geplaatst. Met een flink buffervat en boiler in de bijkeuken. Deze kwam in de plaats van de CV ketel.

Nu is deze bijkeuken vrij vochtig: de wasmachine, vaatwasser en warmtepompdroger staan allemaal in deze ruimte. Dit is ook een ruimte met veel “dode lucht”. Er was nauwelijks ventilatie. Alleen door een open stootvoeg zoals vroeger gebruikelijk was.

Maar met 1 punt kun je niet ventileren. Dan koelt het wel af, maar er komt geen droge lucht binnen. Een wonderlijke situatie, die verklaart bleek doordat er wel degelijk nog een ventilatierooster was. Achter een kastje…

Volstrekt kansloos dus. Maar er is een oplossing: ik heb een decentrale wtw geplaatst, op de plek waar eerst de doorvoer van de CV zat. Mooi makkelijk dus.

Deze unit blaast 60 seconden lucht naar buiten, door een warmtewisselaar. Daarna keert het de richting, en wordt verse lucht aangezogen die verwarmd wordt door dezelfde warmtewisselaar.

Het resultaat is een veel warmere bijkeuken, met veel drogere lucht. Ik ben buitengewoon content. Helaas heb ik het wel als ongeschikt bevonden voor elders in de woning. De unit maakt hiervoor net iets teveel geluid.

Maar voor bijkeukens en kelders is het ten zeerste aan te raden!

Geldsnor is van het gas af: de warmtepomp is geplaatst

Al eerder was het aangekondigd, maar nu is het uitgevoerd: de warmtepomp is geplaatst. Een flinke bom duiten, maar ik word er erg blij van.
Om meerdere redenen: onze bijkeuken (hier noemen ze dat een “achterbouw”) lijkt nu op het Centre Pompidou. Fantastisch! Een 400 liter (300 + 100) boilervat, mooie strakke leidingen (en daar veel van), sensoren, elektronica. Van alles. Daar kan ik echt blij van worden.
Maar ook omdat de thermostaat veel informatie uitspuwt. Het totale energieverbruik (per uur, dag, maand, jaar) en de COP waarde, de buitentemperatuur, toerental en frequentie: alles.

Het belangrijkste is natuurlijk het toegenomen comfort. We stookten alles al warm met de airco en dat ging goed. Maar zorgde wel voor geruis in de woning: je hoort de airco altijd lopen want deze blaast nu eenmaal. De warmtepomp stuurt echter de vloerverwarming aan. Heerlijk warmte voetjes dus, maar ook warm water.

Welke warmtepomp heb je gekozen en waarom?

Wij hebben gekozen voor een 9KW Panasonic T-Cap met een groot boilervat. Deze warmtepomp blijft zijn maximale vermogen afgeven tot -20 en werkzaam tot -28. Daarna is er geen nood aan de man: er zitten elektrische verwarmingselementen in de buffervaten waardoor je altijd warm water kunt hebben.

Het is niet vaak zo koud, of eigenlijk nooit. Maar ook bij -10 of -15 wil ik een fatsoenlijke COP hebben. Als je verder naar het westen woont (kustregio) heb je geen unit nodig die tot -20C kan. Dat komt daar al helemaal niet voor.

Deze unit is ook stil, ook aan de buitenkant. Hij is relatief groot (ik heb de ruimte) en heeft een grote warmtewisselaar. Vandaar de grote werkzame temperatuur. Overigens kan deze unit ook koelen.
Het vermogen is ruim voldoende voor onze woning: ook met een 3.5KW airco kregen we de benedenverdieping met gemak warm. Een 9KW warmtepomp kan dit dus zeker…

Waarom geen aparte warmtepompboiler?

Van vrienden hoor ik wel eens advies of krijg ik de vraag: een aparte warmtepompboiler. Deze kan het tapwater dan verwarmen. Een conventionele warmtepomp kan dan de woning verwarmen.

Het idee hierachter is efficiëntie. De efficiëntie van een warmtepomp wordt uitgedrukt in (S)COP. Een COP van 5 wil zeggen dat voor iedere KWH elektriciteit die je in het apparaat stopt, er 4 kwh aan warmte uit de buitenlucht gehaald wordt. Maw: 1kwh = 5 kwh = COP van 5.

Die COP hangt feitelijk van 1 ding af: het verschil tussen de buitentemperatuur en de watertemperatuur. Bij -10 buiten en een watertemperatuur van +40C bedraagt het verschil 50 graden. Bij 0C en dezelfde 40 is dit slechts 40.

Op diverse websites zie je dat de COP afhangt van het type verwarming (radiatoren, vloer) of de bron. Als je goed kijkt en het wiskundig gaat uitdrukken in formules, dan maakt het allemaal niets uit. Het type verwarming bepaald namelijk de warmte van het water (vloeren hoeven minder heet te worden dan radiatoren) of de brontemperatuur (een bodembron is warmer in de winter dan de buitenlucht). In beide gevallen daalt de “Delta T”, ofwel het temperatuurverschil.

Een beter geïsoleerde woning zal in de basis dezelfde COP hebben als een slecht geïsoleerde woning. De COP zegt namelijk niets over het energieverbruik, alleen over de efficientië. Je kunt zéér efficient je woning tot 30 graden warm stoken en zeer inefficiënt je woning op 15 graden houden.

Het totale energieverbruik wordt bepaald door de gewenste temperatuur en het energieverlies van de woning. En dat verschil bijstoken met een COP van 3 of 5, dát scheelt een stuk.

Anyway, ik dwaal af.

Waarom geen warmtepompboiler

Een warmtepompboiler is een extra apparaat, met extra waterleidingen en extra gedoe. Deze verwarmd het water in de boiler met een relatief lage efficiëntie. Een COP van 3 is érg goed voor een warmtepompboiler.
Hierdoor zou de COP van je verwarmingstoestel (de andere warmtepomp die je dan in je woning moet hebben) hoger worden.
Dat is ook zo: gemiddeld wel. Echter: het is niet zo dat mijn warmtepomp de woning met een lagere efficiency gaat verwarmen. De COP voor het verwarmen van de woning blijft 5 (of zoiets). Af en toe echter zakt de COP terug, om de boiler warm te houden of te stoken. In netto energie maakt het dus niets uit.

Maar: de warmtepomp heeft een vermogen van 9KW. Binnen een uurtje is het hele 300 liter vat met water gewoon warm. Warmtepompboilers hebben een veel kleiner vermogen. Het kan wel 8 uur duren om een “koude” tank weer warm te krijgen. Met een groot gezin niet ideaal.

Niet dat wij 300 liter warm water verbruiken per dag; daarom is onze temperatuur van het water ook slechts 45C. Dan hoeft er niet veel koud water bijgemengd te worden en is de Delta T voor het tapwater het kleinst.

(Noot: uiteraard is er een wekelijkse sterilisatie van de tank ingesteld)

De volgende stap is dat de gasaansluiting wordt verwijderd…Stay tuned!

Zeer zonrijke januari!

Als amateur-energiespeculant is het een dankbare hobby de laatste jaren: zonnepanelen en het monitoren van ons verbruik en opbrengst van de 32 zonnepanelen op het dak.

Na de slechtste december sinds wij hier wonen (slechts 122kwh, waar de nummer 2 178kwh scoorde en de beste 250kwh) volgt nu de beste januari. En hoe! Het oude record was 237kwh in januari. Na vandaag zitten we al boven de 250 – en daar komt een zonnig weekend bij. We gaan daarmee dik over de 300kwh heen. Hoezo leveren zonnepanelen niets op in de winter?

De crux zat ‘m in de koude maar zonnige dagen. Dan gaat de opbrengst sterk omhoog. Ondanks de beperkte daglengte en hoek is de opbrengst op dat soort dagen bijna 45% van de maximale waarde in mei of juni. Niet slecht!

Natuurlijk heeft koude een flinke keerzijde: het verbruik is ook enorm…de auto’s verbruiken significant meer, en ook de airco’s moeten hard werken. Echter, zelfs met -10 was er geen probleem. Aankomende week komt de echte warmtepomp. Zin in!

Hoe doen jouw panelen het?

(nog een) vakantie geboekt

Zo, het begin van het jaar gaat lekker. En soms niet. Maar goed.
Ik heb nog maar een vakantie geboekt! Ik ga aan het eind van het voorjaar met een goede vriend een weekje op pad in de bergen.
Dit doe ik ieder jaar wel een keer, maar dit jaar “mag” ik 2 keer. En daar heb ik heel veel zin in.

Tegelijkertijd is dat ook de eerste vakantie die ik ga hebben dit jaar, of zelfs de eerste echte vrije dagen dit jaar. Behalve Pasen dan. Al leerde ik gister dat Tweede Paasdag op 1 april is…Dat is een grap toch?

Met carnaval werk ik dit jaar ook gewoon door. Ik ben misschien de enige in mijn regio, maar ik heb besloten dat ik het simpelweg niet de moeite meer vindt. Ik vind het “wel leuk”, maar niet leuk genoeg om er geld en moeite in te steken. En zo kan ik Lieftallige Echtgenote hier nog wat helpen: dan kan ik (die zaterdag en zondag van carnaval) met de kinderen iets anders doen en kan zij lekker op stap met “de dinnetjes”.

Zo, nu weer door met het werk.

Frustraties tot aan het dak. 2024 begint goed!

Zo, het jaar is begonnen. En hoe. Binnen mijn ploeg heb ik te maken met de gewone ziektegevallen, mijn eigen ziektegeval, vakanties en een langdurig afwezige.
Daar bovenop de druk van klanten om te leveren, die weer haaks staat op de druk van andere klanten om vooral níet te leveren. Lekker bezig!

Tegelijkertijd ben ik gefrustreerd. Over hoe dingen soms gaan. Over hoe een directie dingen toe kan zeggen tegen een klant, zonder ruggenspraak te houden met de personen die het werk moeten verzetten (of waarvan hun teams getroffen zijn). Zoals ondergetekende en nog een aantal andere leidinggevenden.
Nee, in plaats daarvan worden er toezeggingen gedaan op basis van een inhoudelijke kennis van 0.0 en een houding van “dat regelen ze wel”.
Echter: sommige dingen kunnen niet. En we hebben een aantal “sommige dingen” concreet aan de hand. En wij zijn dus degenen die met ons goede gedrag voor de klant staan uit te leggen waarom de toezeggingen van de directie niets waard zijn. En dát politiek gebracht om in ieder geval een doel te kunnen bereiken.

De rest van het jaar wordt niet per se beter. En ook weer wel, want ik heb er wel veel zin in. Feit is: onze markt ligt op zijn gat. En die gaat aantrekken, en de eerste tekenen daarvan zien we al wel gloren aan de horizon. Dat brengt een flinke verantwoordelijkheid met zich mee om op het juiste moment beslissingen te nemen en acties te ondernemen. Maar goed, daar word ik voor betaald.

Geheel in tegenstelling tot een andere collega. Zonder al te veel details is de beste jongen gepromoveerd naar een nieuwe functie. Hij doet dat geweldig (zonder cynisme, echt wát een kanjer). Maar ondertussen is zijn direct leidinggevende een poosje met verlof. Als in: een maand of 3. Niet handig: onze nieuwe jongen word volledig overvraagd. Want je kunt nog zo goed zijn: je kunt van een 23-jarige met weinig ervaring niet veel verwachten. Wel veel inzichten, enthousiasme en energie. Maar niet dat hij zijn rug recht houdt voor het hoogste management waar hij normaliter geen contact mee heeft.

Vandaag is hij in tranen een meeting uitgelopen, na herhaaldelijk “prikken” van bepaalde mensen. Althans, dat heeft hij mij verteld want ik was er zelf niet bij. Lost zich vast wel weer op…

Geveld door de griep

Het is zover. In november en december werden de kinderen en Lieftallige Echtgenote één voor één ziek. Geldsnor bleef overeind. Zoals eigenlijk altijd. Ik denk dat ik in de 22 jaar die ik nu werk in totaal 10 dagen ziek ben geweest. 10 op de 4400 dagen dus, ofwel minder dan 1 dag per 2 werkbaar.

In de hele coronaperiode ben ik ook niet ziek geweest. Ik heb dus ook geen corona gehad. Nu heb ik vermoedelijk gewoon de griep. Woensdag ziek gemeld en maandag kan ik er weer tegenaan.

Wat wel bizar is, is hoe mijn Garmin horloge dit signaleert. Mijn hrv (hartritmevariabiliteit) ging sterk naar beneden, 1 dag voor ik me zelf slecht ging voelen. Mijn ademhalingsfrequentie schoot omhoog van 13 naar 17 (in rust) en mijn rusthartslag knalde door het plafond: vannacht 45 naar 80. Mijn lichaam was hard aan het werk om dit virus te bestrijden.

En dat lijkt gelukt. De koorts is weg, de eetlust een beetje terug en hoofdpijn en droge hoest ruimen het toneel. Het sluit precies aan op de gemeten waardes. Bizar.