Over Snor

De Geldsnor, kortweg "De Snor", is een blogger die zich ergens in het midden van zijn 30-ers bevindt. Getrouwd, meerdere kinderen, werkzaam in een boven-modale functie ontdekte hij in oktober van 2019 Het Begrip: Mr. Money Mustache. Nadat hij ALLES gelezen heeft wat MMM gepost heeft, kwam het idee om zelf te bloggen: wat is er in Nederland bereikbaar, in hoeverre wijkt onze positie af van de Amerikaanse mogelijkheden? En wat schetste zijn verbazing: ondanks het feit dat MMM een begrip is, een legende, 1 van de Grote Grondleggers van FIRE, was de website "Geldsnor.nl" nog beschikbaar. Deze naam is een geuzentitel, een eerbetoon zo u blieft.

Het stookseizoen komt er aan: 15 dikke tips om het aangenaam en goedkoop te houden

Hoe je het ook wendt of keert, het stookseizoen komt er aan. “Vroeger” was dat een semi-officiële term waarbij op een bepaald moment in de tijd de kolenkachels geïnspecteerd waren en de voorraden waren aangevuld. Tegenwoordig hebben we geen kolenkachels meer en doorgaans ook geen decentrale voorraden van brandstof. Uitzondering zijn natuurlijk houtkachels. Maar het gros van de verwarming vindt plaats met aardgas en in toenemende mate met warmtepompen.

Maar met het korter worden van de dagen worden de nachten langer en kouder. Ook de dagen worden kouder. Dit gaat best spectaculair: de gemiddelde maximumtemperatuur in De Bilt is in de eerste 10 dagen van september nog 20.2°C. In de laatste 10 dagen van september nog altijd 18°C. Maar 4 weken later, eind oktober, is dit nog maar 13.3°C. Voor veruit de meeste mensen zal gelden dat “ergens” in oktober de verwarming noodzakelijk is om het huis comfortabel te houden. Voor een enkeling (en afhankelijk van het weer) zal dit al in september nodig zijn, en voor een andere enkeling pas in november.

Dit hangt af van je eigen “comfortniveau”, maar in belangrijke(re) mate de isolatiewaarde van je woning. Het is nu eenmaal een gegeven dat een object afkoelt tot de temperatuur van omliggende objecten en dat dit sneller gaat als de zogenaamde “delta T”, ofwel het temperatuursverschil groter is. Je zou denken dat dit wellicht niet veel uitmaakt (die Delta T). Maar bedenk goed hoe snel een pizza afkoelt als je deze uit de oven haalt. Van 200 naar 100°C gaat een stuk sneller dan van 100°C naar 20°C (bovendien, onder de 40°C zul je de pizza ervaren als koud en gooi je ‘m waarschijnlijk terug in de oven).

Maar Geldsnor zou de Geldsnor niet zijn als ik me hier niet in verdiept had. Dus hier een aantal “dikke tips”

De tips om het stookseizoen goedkoper te maken

  1. Zorg voor een goed onderhouden verwarmingssysteem. Dit maakt je verwarming veiliger en met een beetje mazzel goedkoper. Maar, zie punt 2:
  2. Zodra de CV-monteur je ketel heeft ingesteld, open je het menu van de ketel. Verlaag acuut de aanvoertemperatuur van je systeem. Onthoud: zodra er witte rook uit het afvoerkanaal komt, stook je te hard. Een CV-ketel heeft zijn hoogste rendement door láng te stoken op een laag vermogen. Hierdoor wordt er maximaal gebruik gemaakt van de condensatiewarmte van de rookgassen. (bij een andere kleur rook uit de schoorsteen van een CV-ketel is er iets ernstig aans de hand). Je kunt eventueel je woning waterzijdig in laten regelen. Heb ik zelf nooit laten doen, met trial en error wordt mijn vloer overal warm.
  3. Stook niet op kamers waar je niet bent. Logisch. Maar toch. Vooral slaapkamers: mensen slapen beter bij lagere temperaturen. Je kent vast het fenomeen dat je het koud krijgt als je moe bent? Dat komt omdat je lichaam in slaapstand gaat. De koude is het gevolg van een combinatie van een hoge adenosine spiegel en melatonine-afgifte. Door je kamer warm te stoken (en te verlichten) rem je dit proces. En het kost nog geld ook.
  4. Doe de gordijnen dicht ’s avonds. Zodra de zon onder is, of als het zwaar bewolkt en winderig is al eerder, is de stralingsbalans negatief: je verliest meer warmte door de ramen dan er aan licht binnen komt. Gordijnen zijn een zeer effectieve barriere tegen warmteverlies. Zo breken ze de luchtstroom, maar ook de staling. Eventuele stralingswarmte van binnen wordt omgezet in convectieve warmte (hoe gering ook) en dankzij het breken van de luchtstroom is die convectie ook nog eens kleiner. Zorg er wel voor dat eventuele radiatoren niet áchter de gordijnen zitten!
  5. Slimmerik: zodra de zon weer schijnt doe je de gordijnen open. Maar schroom niet om de gordijnen op zolder dicht te houden, evenals ramen op het noorden of elders waar de zon niet naar binnenvalt.
  6. Gebruik radiatorfolie. Kost bijna niets, maar levert wel wat op: de stralingswarmte van de radiator gaat nu niet de muur in, maar wordt de ruimte ingekaatst. Koop gewoon de goedkoopste, de dikte doet er niet toe.
  7. Heb je een echte airco (split-unit)? Gebruik die dan om ruimtes warm te stoken. Doe dit vooral overdag, als de luchttemperatuur iets hoger is. Dan is het omzettingsproces van de warmtepomp (=airco) efficiënter.
  8. Ventileer, maar overdrijf niet. Ventileren doe je niet om het huis makkelijker warm te stoken, maar uitsluitend voor de gezondheid. Ja, vochtige lucht warmt iets moeilijker op, maar het koelt ook langzamer af. Bovendien is het dauwpunt iets hoger, waardoor je het als warmer zult ervaren.
  9. Heb je vloerverwarming? Top! Zet je aanvoertemperatuur op 35 of 40C, of zo laag als dat nodig is om de ruimte warm te krijgen. Heb je een vloerverwarmingspomp van vóór 2013? Koop dan een pompschakelaar.
  10. Een tip “out of the box”: nodig vrienden of familie uit om te komen eten als het heel koud is. Dit is gezellig (en als dat niet zo is, heb je de verkeerde mensen uitgenodigd, sufferd!), maar levert ook een hoop warmte op. Wellicht kun je het je nog herinneren van vóór de coronacrisis: ruimtes met veel mensen warmen enorm op. Ideaal: die warmte wordt opgenomen in je huis. 1 persoon is goed voor 100W vermogen. Met 10 personen zit je dus op 1kW en als ze 5 uur lang blijven heb je toch 5kWh warmte opgenomen.
  11. Nog beter: zorg dat je zelf uitgenodigd wordt. En vergeet de verwarming niet iets lager te zetten als je gaat. Maar niet zo laag dat je ketel daarna hard moet werken, want dan komt deze buiten het efficiënte bereik (zie punt 2).
  12. Geniet van lekker uitgebreid koken, met name in de winter. In de zomer is dit natuurlijk ook lekker, maar dan is de warmte een negatief restproduct. In de winter is de warmte van het koken nuttig en minder verlies.
  13. Last but not least: laat je lichaam wennen aan lagere temperaturen. Je lichaam voelt niets zozeer de absolute temperatuur, maar vooral de sensatie van het opwarmen en afkoelen. Als het 17C is en het warmt op naar 20C, dan voelt dit comfortabeler dan omgekeerd. Je kunt prima wennen aan lagere (of hogere) temperaturen. Trek dus ook niet te snel truien en lange broeken aan, laat de muts en handschoenen achterwege en gebruik dit allemaal pas als het echt koud is.
  14. Oké, nog eentje dan. Buffer de warmte zolang dat kan. Is het een dagje warm in oktober of eind september? Laat de warmte binnen en houdt die daarna binnen! Dit is vooral effectief bij woningen met veel massa (stenen/betonnen vloeren).
  15. Oké, oké. Nóg eentje. Koop een paar tochtstrips en zorg dat permanent tochtende plekken luchtdicht zijn. Tocht is een gevoelde luchtstroom, die zelfs als deze marginaal kouder is (zie punt 13) je lichaam het gevoel geeft dat het koud is. Tocht ontstaat overigens niet alleen door “luchtlekken” naar buiten. Ook in een volledig luchtdichte ruimte kan het tochten, door convectie. Zo ontstnapt warmte niet alleen naar zolder, maar de afkoelende lucht tegen een zolderraam (als voorbeeld) zakt ook weer naar beneden. Zorg vooral voor een tochtstrip ( “borsteltochtplaat” achter de brievenbus. Nog beter: neem een externe brievenbus (koop deze bij voorkeur tweedehands, moet lukken!) en maak het gat in de deur dicht. Doe dit niet met een dun plankje, maar met een massieve plank die net zo dik is als de deur.

Zoals je ziet kosten bovenstaande tips eigenlijk niets. Dat is bewust. Ik kan hier wel een relaas houden over de waarde van isolatie, en dat is ook heel belangrijk. Maar als je de woning nu nog niet geïsoleerd hebt, gaat dat deze winter ook niet meer gebeuren. Afgezien van wat tochtstripjes plakken.

(ow, en sorry voor de keuze van “dikke tips”. Ik las net een artikeltje over 50 “vette tips”)

Meevaller dankzij de extra voordeeltjes als huisbezitter & het perverse toeslagensysteem

Huize Geldsnor is van mij. Van ons, feitelijk (Lieftallige Echtgenote en ik). Soms zeggen mensen wel eens dat het huis “van de bank is” en pas als je het hebt afbetaald, het huis van jou is. Daar doe ik niet aan mee: het huis is van ons. De woning dient alleen als onderpand in het geval we de lening (hypotheek) niet kunnen terugbetalen. Pas dan, na veel mitsen en maren, kan de bank besluiten de woning te verkopen en het geld af te lossen op de uitstaande schuld. Eigenaar van het huis worden ze niet, en zijn ze niet.

Maar dat geheel terzijde. Ons huis is van ons. En je hoort aan alle kanten dat de kloof tussen arm en rijk verder groeit: de groep die een koopwoning heeft ziet zijn (papieren) vermogen groeien, en huurders bouwen geen vermogen op (in de stenen die ons huis zijn).

Dit leidt tot de volgende effecten:
1. Huizenbezitters genieten hypotheekrente-aftrek en hebben daarmee een flink voordeel. Zo is onze HRA ongeveer 2900 EUR per jaar. Een huurder heeft dat voordeel niet.
2. Onze woonlasten blijven gelijk: je hypotheek stijgt niet (tenzij je zelf dingen doet of de rente hoger wordt). In veel gevallen dalen ze zelfs. Maar er is geen sprake van een jaarlijkse kostenstijging door bijvoorbeeld inflatie of een huurbaas die meer rendement wenst te hebben.
3. Veel particuliere woningen zijn met tijdelijke contracten verhuurd. Dit is het gevolg van totaal falend overheidsbeleid: de huurdersbescherming is zó sterk in Nederland, dat je onbepaalde contracten zelfs met een grote huurachterstand nauwelijks ontbonden krijgt. Daarom sluiten verhuurders liever afgebakende contracten af, met opzegging bij voorbaat. Dit dwingt huurders (in die gevallen) om elke 2 jaar ongeveer te verhuizen. Verhuizen is duur en tijdrovend. Maar ook stelt het je bloot aan de volgende verhuurder die zijn huur vrij mag bepalen: er hoeft geen rekening gehouden te worden met de normale huurbeperkingen.
4. Huurders hebben geen invloed op het energiezuinig maken van hun woning. Verhuurders hebben geen baat bij het energiezuinig maken, want zij betalen de rekening niet. Dit lijkt een beetje op het principal-agent probleem in een normale bedrijfsvoering.

Maar feitelijk is het nog veel perverser. Maar het valt minder op, ik heb nog nooit 1 van mijn vrienden er over gehoord en er eerlijk gezegd nog nooit een blogpost over gelezen.

Het Perverse ToeslagenSysteem

Alle toeslagen in Nederland zijn gebonden aan een inkomen, voor zover ik weet. Nu weet vrijwel iedereen dat het voordeliger is om allebei 60.000 EUR te verdienen in plaats van de een 120.000 EUR en de ander 0 EUR. Dit komt door 2 factoren: te neerste is de belastingschijf in het eerste geval een stuk gunstiger (nl. ~40% ipv. een deel in de hoogste schijf van 49.5%). Maar ook door de “inkomensafhankelijke combinatiekorting“. Die krijg je als je kinderen hebt en allebei werkt. Deze combinatiekorting wordt hóger naarmate je meer verdient.

Er zijn veel toeslagen in Nederland: huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget.
Omdat wij niet huren, hebben wij geen recht op huurtoeslag. Voor de zorgtoeslag en het kindgebonden budget verdienen we te veel, en die krijgen we dus logischerwijs ook niet.

Maar nu komt de grap. Kinderopvangtoeslag wél. Dat is ook fijn: de rekening voor 2 kinderen 2 dagen per week naar de opvang en eentje voor 1 middag per week naar de buitenschoolse opvang bedraagt 1840 EUR per maand. 22.080 EUR per jaar. Hiervan krijgen we volgens de Belastingdienst 8426 EUR terug dit jaar (we hadden niet in alle maanden opvang, dochter is in februari geboren).

Nu is de grap dat voor de toeslagen het “Toetsingsinkomen” telt. Dankzij een koopwoning is ons toetsingsinkomen echter lager dan voor iemand in een huurwoning: dat verschil is 8000 EUR per jaar, ongeveer.

Om dit concreet te maken: stel je hebt een verzamelinkomen van 125.000 EUR in je gezin. Dit betekent dat je 35.7% van de kinderopvangkosten van het eerste kind (= het kind met de meeste uren opvang) en 83.5% van ieder volgend kind terugkrijgt. Maar nu nemen we onze koopwoning, waarbij de rente een aftrekpost van 8000 EUR per jaar oplevert. Het verzamelinkomen wat nu “toetsingsinkomen” is, is nu 117.000 EUR per jaar. We krijgen nu 39.5% en 84.5% terug:

Kind 1: 789 EUR per maand | kinderopvangtoeslag stijgt van 281.67 EUR naar 311.65 EUR
Kind 2: 789 EUR per maand | kinderopvangtoeslag stijgt van 658.82 EUR naar 666.71 EUR
Kind 3: 200 EUR per maand | kinderopvang toeslag stijgt met 2 EUR

In totaal levert bovenstaande een extra voordeel op van bijna 40 per maand, ofwel 500 EUR per jaar. Dus niet alleen heb ik als huizenbezitter de mogelijkheid om vermogen op te bouwen, mijn huis energiezuinig te maken, geen stijgende woonlasten te hebben, niet te hoeven verhuizen en hypotheekrente-aftrek. Nope! Ik krijg nog eens 500 EUR per jaar éxtra omdat deze hypotheekrente-aftrek uberhaupt bestaat en mijn “toetsingsinkomen” verlaagt.

Een lang verhaal kort? We krijgen ruim 1200 EUR terug over de kinderopvangkosten in 2020, omdat het toetsingsinkomen veel lager was dan de inschatting bij het aanvragen.

Als er iemand meeleest die mee kan denken aan de scheefgroei in Nederland en waar het fout gaat: ik kan me niet voorstellen dat dit een effect is wat “gewenst” is, of zelfs breeduit bekend bij diegenen die er over gaan. Het is voordeel op voordeel stapelen. Streep deze extra aftrekposten weg en geef dit geld uit aan energieneutrale woningbouw in de huursector.

De kosten van 24/7 internet in huis

Huize Geldsnor hangt in een wolk van wifi. Belangrijk, want ik werk vrijwel uitsluitend vanuit huis. En niet alleen dat: onder de overkapping hebben we een TV-hangen met een Chromecast en ik sport regelmatig in de garage of onder de overkapping met mijn fiets. Dat doe ik via “Zwift” en daarvoor is internet noodzakelijk.

Hiervoor heb ik een aantal wifi-versterkers. Fijne dingetjes, ze doen het feilloos. Ik heb er 3: eentje is met een draadje verbonden aan de router in de meterkast, één hangt op zolder en de andere hangt in de schuur. Het voordeel van deze apparaten is dat je ze alleen maar in het stopcontact hoeft te stoppen. Via het koperen draadje en moeilijke dingen maakt het verbinding met de unit die aan de router hangt en zo heb je overal wifi. Supereenvoudig, en in de moderen tijd wellicht supernoodzakelijk.

Maar er hangt ook een prijskaartje aan. Los van het feit dat die dingen gewoon best duur zijn (bijna 100 EUR per stuk), vreten ze ook elektriciteit. De adapter geeft een stroomsterkte van 1.2A bij een spanning van 12V. Een snelle rekensom leert dat dit bijna 14W vermogen oplevert. En de meeste mensen, eerlijk gezegd inclusief ikzelf, hebben deze 24 uur per dag aan staan: 336Wh per dag, per unit. Dat is (met 3 units) dus 1kWh per dag. Dat is 10.4% van mijn totale elektriciteitsverbruik!

Om te kijken of dit maximale vermogen ook werkelijk gebruikt wordt, heb ik een aantal dingen getest. Dit heb ik gedaan door tijdens de vakantie te kijken wat ons laagste “standby-verbruik” op een dag is. Dit is, niet geheel verrassend, ’s nachts. In de vakantie staan hier geen apparaten aan, behalve de wifi-router en één Deco. Dit om mijn P1-monitor uit te kunnen lezen en de omvormer te kunnen laten communiceren. Ook staan er 2 vriezers en koelkasten aan (1 losse vrieskist, 1 losse koelkast, en 1 combi-vriezer/koelkast). Deze staan natuurlijk niet continu aan: alleen als ze koelen gebruiken ze elektriciteit.
Ook de laadpaal van de auto staat aan, de mechanische ventilatie, en het alarmsysteem. Bij elkaar leverde dit in de vakantie een minimaal vermogen op van 85W. Nacht na nacht. Overdag in principe ook, maar door de teruglevering van de zonnepanelen is dit niet meer uit de ruis te halen.

Exact hetzelfde heb ik gedaan tijdens een aantal nachten die niet in de vakantieperiode vielen. Ik heb zekergesteld dat er geen andere apparaten waren ingeplugd. Het resultaat: 109W is het minimale vermogen. Hiervoor moet ik nog een kleine correctie doorvoeren: zoonlief slaapt met een nachtlampje aan nu hij net op de zolder ligt. Deze verbruikt 10W (het is zo’n wereldbol). Conclusie: het verbruik van 1 wifi-versterker is dus werkelijk 14W per stuk.

Het continue beschikbaar zijn van wifi overal in ons huis kost daarmee een kleine 75 EUR per jaar. En dat is zonde. Niet alleen van het geld, maar ook omdat ik graag zuinig ben met energie in zijn geheel. De acties zijn reeds genomen:
1. De versterker in de garage is “uit”. Alleen als we gaan sporten in de garage of de chromecast in de overkapping nodig hebben, gaat deze aan.
2. Ik probeer zo veel mogelijk de versterker op zolder uit te zetten. Immers, die heb ik alleen nodig als ik aan het werk ben. Op de slaapkamers hebben we geen wifi nodig (bovendien is die van beneden sterk genoeg voor de slaapkamers).
3. De P1-poort gaat “rapporteren” aan de router – niet langer aan het onderliggende netwerk.

Hoe staat het met jouw wifi-beschikbaarheid?

De badkraan – speciaal voor Luxe of Zuinig

Blogger “Luxe of Zuinig” is bezig met een nieuwe badkamer en vroeg om tips. Die heb ik wel: elektrische vloerverwarming en radiatoren. Dat is in onze badkamer handig, in verband met het ontbreken van radiatoren in ons huis: alles is met lage temperatuurverwarming (vloer) en we hebben alle verwarmingsbuizen naar boven verwijderd. Dus is het bij ons automatisch een elektrische radiator geworden voor als het echt koud is, in combinatie met vloerverwarming. Die loopt uiteraard op een tijdschakelaar en warmt op als de zon schijnt.

Maar, er is ook iets anders. En omdat ik in zijn comments geen foto’s kan plaatsen, doe ik het even zo, met een extra blogpostje. Ik weet niet of er Hans Teeuwen fans zijn, maar hij had jaren geleden een sketch in de show “Met een Breierdeck” meen ik. Dat ging over een meisje (vrouw) wat hij tegenkwam, mee naar huis nam. En ze gleed uit, in zijn bad. Pats, oogkas door de kraan, meisje dood. Enfin, lang verhaal.
Mijn ervaring met een paar kleintjes thuis is het volgende: badkranen zijn ondingen. In het beste geval een beetje pijnlijk, in het slechtste geval levensgevaarlijk. Kinderen liggen of zitten niet zomaar in bad zoals wij (al doe ik dat nooit), maar ze spelen. En die kraan is daarbij een hard, uitstekend obstakel. Die wil je dus niet!

Daar is een oplossing voor, maar ik weet niet hoe het heet. Hierbij komt het water uit de knop waarmee je de afvoer bedient. Dit is ideaal: het water koelt minder af bij het instromen, het maakt minder geluid (want het klettert er niet in) en er is vooral geen kraan meer. Onmogelijk dus om je hoofd er aan te stoten!

Hier komt dus gewoon je water uit!

Dit zou ik iedereen (met of zonder kinderen) aanraden. Overigens hebben we nog een aparte handdouche om het bad schoon te spoelen en kinderhaartjes te wassen.

Terugverdientijd van een bewegingssensor

Ons huis heeft een vrij lange oprit: iets meer dan 18 meter lang. En regelmatig moeten we in het donker naar buiten. Aan het eind van de oprit (of het begin, hangt er vanaf hoe je er naar kijkt) staat de garage. Verder staan er op de oprit 2 auto’s, een caravan en een aanhangwagen. Tevens loopt er regelmatig een kabel van de oplaadpaal naar één van de auto’s.

Daarmee ziet het er ongeveer zo uit:

In grijs de verharding: de verharding in ons tuin is, zonder uitzondering, bestaande uit handgebakken klinkers. Deze zijn ongelijk van vorm en hebben vrij grote voegen. Hierin loopt het water keurig weg, zodat er geen water richting de straat of putten loopt.

Maar goed, terug naar de bewegingssensor. Wij (dat ben ik) moeten vaak nog in het donker naar buiten: de honden uitlaten sowieso, maar ook nog wel eens sporten, dingen in de container gooien en bezoek komt altijd achterom. Sterker nog: ik heb géén idee of onze voordeur überhaupt open kan. Die gebruiken wij vrijwel letterlijk nooit. (Dit statement is enigszins overdreven, pakketjes & boodschappen komen door de voordeur).

Op dit moment heb ik een tijdklok op de lamp zitten. De lamp hangt aan de garage en geeft voldoende licht om veilig de oprit af te lopen. Voor het huis staat een lantaarnpaal die het voorste stuk van de oprit verlicht en boven de voordeur hangt ook een lamp. Die laatste gaat aan met een gewone schakelaar en is in principe uit.

De tijdsklok moet ik regelmatig verzetten. Niet alleen met winter & zomertijd, maar ook omdat het onzin is om het licht te laten branden als het niet donker is. Dus in de zomer staat deze vrijwel helemaal uit (immers, het is tot bijna 23 uur licht en vanaf vijf uur alweer licht), maar in de winter staat de lamp aan van 16:30 tot 23 uur. En vanaf 06:00 tot 08:30.

Dit kunnen we plotten in een grafiekje en uitrekenen hoeveel tijd de lamp aan staat:

Bovenstaande is gerekend per dag: in de winter bijna 10 uur per dag, in de zomer net onder het uur. Dit middelt uit op 4:50 uur per dag, ofwel in totaal 1764 uur en 11 minuten per jaar.

Uiteraard is het een LED-lamp, met een vermogen van 6W. Aan energieconsumptie valt het dus wel mee: 10584Wh, ofwel 10,5kWh. Iets minder dan 0.3% van ons verbruik. Aan de andere kant, als je ziet wat voor maatregelen er soms genomen moeten worden om op grote schaal een dergelijke daling te veroorzaken, is het toch nog best veel.

Een bewegingsmelder zou ik instellen op 5 minuten aan. En ik ga er vanuit dat ik gemiddeld 2x per dag naar buiten ga tijdens een moment dat het donker genoeg is om deze te activeren. Dat betekent 10 minuten per dag. Let wel: in de winter zal het vaker voorkomen, en in de zomerperiode minder.

10 minuten per dag betekent 3650 minuten per jaar. Ongeveer 1700 uur per jaar minder dan zónder bewegingsmelder.
Nu kost zo’n bewegingsmelder ongeveer 13 EUR. De besparing is ongeveer 10kWh per jaar, ofwel ongeveer 2.20 EUR.

Dit maakt de terugverdientijd bijna 6 jaar. Op zich geen slechte score. Maar: ik heb al een bewegingsmelder liggen…Alleen nog niet geïnstalleerd. Ben zo terug!

Water: jaarrekening weer binnen

Dankzij een verhuizing in augustus enkele jaren geleden lopen alle contracten hier tot augustus. Natuurlijk heb je bij water geen enkele keuze in aanbieder, maar moet je toch aanmelden.

Maar goed, de jaarlijkse afrekening is weer binnen. In de periode 2019-2020 gebruikten wij 356 liter water per dag, ofwel 130m3 per jaar. In dezelfde periode een jaar later is dit opgelopen tot 364 liter water per dag: 133m3 per jaar.

Dit is een plus van 2.3%. Daar ben ik niet blij: elke plus in ons energieverbruik is een dikke onvoldoende. We willen juist jaarlijks mínder gaan verbruiken. Anderzijds, gegeven de omstandigheden ben ik er wel tevreden over. Immers, in februari hebben we een kindje gekregen en dat heeft de nodige effecten op ons waterverbruik:
Zo worden baby’s vaker in bad gestopt (al is het een babybadje), en wordt er vooral veel meer was geproduceerd. Niet alleen omdat er een extra persoontje is die kleren draagt. Nee, vooral vanwege de slabbers, spuugdoekjes en washandjes. En niet te vergeten: wij dragen elke dag een nieuw shirt/trui/blouse/polo/overhemd/jurk (Lieftallige Echtgenote, in dat geval). We worden namelijk zeer regelmatig ondergespuugd en gekwijld.
Ook is er regelmatig een nieuw bedje en boxkleed nodig én zijn mijn oudste dochter en zoon bezig met zindelijk worden. Dochter overdag, zoon ook ’s nachts. En dat gaat wel eens mis. Maar ook als het niet mis gaat, dan plast dochter op de WC. En doorspoelen kost méér water dan het verschonen van een luier.

Bovendien hebben we meer afwas: flesjes, bakjes, dingetjes. En dus staat vaker de vaatwasser aan (altijd overdag, als de zon schijnt uiteraard), en wordt er het een en ander met de hand afgewassen (flesjes). Als je bovenstaande meeneemt in de conclusie, dan is een plusje van 2.3% nog niet zo slecht.

De komende maanden zullen we er stevig op letten. Waterverbruik is qua kosten niet zo spannend, maar het beperken van welk verbruik dan ook is natuurlijk altijd belangrijk.

Blessure en een oliebol

Zo, het is bijna het eind van het weekend. Wat een fantastisch weer was het, en wat hebben we veel gedaan.

Maar helaas heb ik ook een blessure: laatst heb ik een hardloopwedstrijd gedaan (top100, best leuk) maar daarbij zat een steentje in mijn schoen. Tijd om te stoppen had ik me niet gegund. Resultaat? Een ontsteking tussen 2 tenen die stinkt en ettert. Ik zal je de details besparen. Nu wil het geluk dat ik nooit blessures heb…Maar nu dus wel. Ik zit met een schone wond en bulkend van de energie op de bank. Balen!

Maar vanmiddag ook naar een kermis geweest. Lekker oliebolletje gegeten (ok, meer dan 1). En 30€ lichter in totaal en 2 gelukkige kinderen. En een hoop bekenden gezien, voor het eerst in bijna letterlijk jaren.

Evaluatie: 2 weken voor mezelf bezig

Zoals bekend bij de vaste lezers van dit blog, ben ik per 1 september gedeeltelijk voor mezelf begonnen. Omwille van mijn eigen anonimiteit kan ik niet exact zeggen wat ik doe, maar een ongeveertje kan ik wel maken.

Ik was de continue druk en drang naar “meer” behoorlijk zat: ik wil niet meer meedoen in de “rat race” van grotere corporaties. Ik heb jarenlang gewerkt voor enkele van de grotere bedrijven ter wereld met namen die jullie allemaal kennen. Dit ben ik zat. Helaas is dit een omgeving waar dit niet geaccepteerd wordt: of je wilt carriere maken, of wegwezen. Dat is de hele kort samenvatting van een heel lang verhaal.

Enfin, dat verhaal ga ik niet herhalen. Maar goed, ik ben dus voor mezelf begonnen. Na een inschrijving bij de KVK in augustus ben ik dan op 1 september begonnen. Ik heb een keurig schrijven van mijn werkgever dat ik een nevenactiviteit mag hebben (mocht eerst niet) en dat ik dit mag doen tijdens mijn vaderschapsverlof. Mooi geregeld: ik blijf 3 dagen werken, maar houdt een 100% contract. Als het dus tegenzit, kan ik altijd terug.

Dit past niet helemaal bij de principes van sommigen: sommige ondernemers verbranden het liefst alle schepen achter zich, zodat ze geen keuze hebben anders dan het een succes maken. Dat is een verhaal wat ik op zichzelf best begrijp. Maar, ik heb een redelijk groot gezin en een verplichting daar aan bij te dragen. Ik kan niet zomaar het risico nemen om al bootstrappend mijn baan op te zeggen en in te teren op de reserves. Dat geeft een lage “WAF”: de o-zo-belangrijke “Wife Acceptance Factor”. Ik blijf dus gewoon 3 dagen werken – totdat mijn eigen bedrijf voldoende oplevert.

Dit eigen bedrijf komt, wederom zonder al te veel prijs te geven, voort uit een oude hobby. Deze oude hobby is een (totaal ander) blog, die ik al meer dan 12 jaar onderhoud. Met tussenpozen, maar veel plezier. Ik word daar erg gelukkig en blij van, en wil daar dus meer tijd aan spenderen. In mijn blogpost over “career-blogging” begon me te dagen dat dit mogelijk moet zijn. Ik hoef tenslotte geen 100.000 EUR per jaar te verdienen. Dan zou ik simpelweg in loondienst kunnen blijven. Nee, 1/3e is ook prima en geeft me alle vrijheid die ik nodig heb. Ik hoef niet altijd meer-meer-meer. Maar het moet wel genoeg zijn.

Maar goed, ik ben nu dus 2,5 week bezig. De praktijk is echter net iets anders :-). Het was “crazy-druk” na de vakantieperiode en onderdeel van de deal met mijn werkgever is dat ik daar flexibel in ben. Gevolg? Ik ben pas 2 dagen voor mezelf bezig geweest. Dat is niet zo veel, en zeker niet genoeg. Maandag heb ik weer zo’n dag, dat ik voor mezelf kan werken. Voordeeltje is wel dat de extra dagen gewoon betaald worden – maar dat is natuurlijk niet het doel!

Crisis: politiek, klimaat, woningmarkt, stikstof, energie, inflatie, arbeidsmarkt & pandemie

Tsjonge. Wie de beurskoersen bekijkt beseft het wellicht niet, maar we zitten in nogal wat crises (da’s het meervoud van crisis). Al is de definitie van een crisis wellicht wat vaag. Voor mij is een crisis een acute situatie waar op gehandeld moet worden. Bijvoorbeeld: een brand in huis is een crisis. Een brand in een hooistapel niet per se.

Maar dat terzijde. Dat we in een politieke crisis zitten lijkt me duidelijk: heel veel mensen hebben op Rutte gestemd (en de VVD), maar veel meer mensen hebben niet op hem gestemd. Velen zijn uitgeweken naar D66, maar daar blijkt de leidster ook niet vrij van fouten te zijn. CDA. Tsja, die hebben een “PVDA-tje” gedaan en de partij van binnenuit opgeblazen. En gezien de PVDA dit al gedaan heeft in het verleden, is het traditionele machtsblok verdwenen. Wellicht verklaart dit de populariteit van de VVD. Hier ga ik mijn vingers niet aan branden, maar dat we in een politieke impasse zitten, dat is wel duidelijk.

Vervolgens hebben we een klimaatcrisis, een woningmarkt-probleem, een arbeidsmarkt-probleem, inflatie, stikstof en een pandemie. Dit heb ik geprobeerd schematisch weer te geven. Niet helemaal gelukt, geef ik toe. Het is namelijk best complex.

Falend beleid

Al heel lang geleden is er melding gemaakt van stikstofuitstoot en wat we er mee moeten doen. Helaas heeft het kabinet-Rutte (allemaal) hier niets aan gedaan. Op het slechtst mogelijke moment klapte dit “in your face”: een grote achterstand met bouwen.

Echter, er ligt ook een Urgenda-vonnis. Er moet minder CO2 uitgestoten worden. Let op dat stikstof niets met CO2 te maken heeft, en niets met klimaatproblematiek. Stikstof is een meststof en door de grootschalige uitstoot is anders schrale natuurgrond veel vruchtbaarder. Hierdoor kunnen sommige soorten keihard groeien. Echter, de meeste biodiversiteit is te vinden op schale gronden en niet op rijke gronden. Dat is het stikstofprobleem. Hoe uit zich dat? Brandnetels, bramen en fluitekruid zijn goede indicatoren.

Maar goed, terug naar CO2-uitstoot. De aarde warmt op. Voor iedereen met enig begrip van de complexiteit van de stof is dit geen vraagteken. Iedere wetenschapper die hier tegenin gaat blijkt op bepaalde loonlijsten van “denktanks” en andere fossiel clubjes te staan. Als wetenschapper zou er ook geen grotere eer zijn dan het aantonen dat CO2 niet de eigenschap heeft om infrarood-straling te absorberen. Je zou acuut de nobelprijs voor de Natuurkunde krijgen.
Gezien dat niet wordt aangetoond heeft een ieder met twijfels hierover 1 probleem: als je accepteert dat CO2 infrarood-straling absorbeert (makkelijk empirisch aan te tonen, zelfs in het lab op mijn werk), wat is dan de verklaring dat de aarde niet op zou warmen bij een toenemend CO2-niveau?

Nu we dit uit de weg hebben: de aarde warmt op. Lokaal is dat geen probleem, op wereldschaal wel en zeker op de lange termijn. Maar we hebben in Nederland dus een woningnood. En daarvoor moeten we schijnbaar 1 miljoen huizen bijbouwen. Of het slim is om dat onder de zeespiegel te doen? Lijkt me niet, maar goed ik denk op de lange termijn en daar heb je een politicus die verkozen moet worden nog nooit op kunnen betrappen.

De connectie met klimaatproblematiek en woningbouw? Een gemiddelde woning is ongeveer 130m2, en een vloer een kleine 10cm dik. Dit is dus reeds 13m3 beton. Vervolgens hebben we muren, laten we zeggen 200m2 muur. Die zijn 20cm dik (10cm + spouw + 10cm, maar de spouw telt niet mee). Opnieuw 20m3. Bij elkaar en voorzicht gerekend reeds 33m3 beton. Dat is reeds 4.5 ton CO2 uitstoot voor enkel en alleen het beton. Het lijkt me veilig te stellen dat inclusief staal, ruiten, koper, isolatie en de bouw zelf, je uitkomt op 20 ton CO2 per woning. Hiermee staat 1 miljoen woningen bouwen gelijk aan 20 miljoen ton CO2. 20 megaton. Dat is 12,5% van onze emissie.

Nog een stukje falend beleid: het extreem snel sluiten van kolencentrales…Dat leidt namelijk tot een energiecrisis.

Energiecrisis

In de jaren ’70 hadden we de oliecrisis, of eigenlijk 2. Nu hebben we een andere crisis te pakken. In verschillende landen wordt op verschillende manieren omgegaan met de transitie naar een schone energie-productie. Zo zijn in het VK vrijwel alle kolencentrales versneld gesloten. In Duitsland zijn ze als de dood voor een kernramp en gaan de komende jaren alle kerncentrales dicht. In Nederland sluiten we de kolencentrales en in België hebben ze een structureel elektriciteitstekort.

Dit alles wordt gecombineerd met een enorme extra productie die op zijn zachtst gezegd “volatiel” is. Enorme prijsfluctuaties treden op, met name op zonnige dagen met weinig wind. Overdag is de stroom overvloedig aanwezig, maar in de avond neemt deze zéér rap af. Daarom is dit een probleem van zomer, lente en het begin van de herfst: de overige centrales schakelen vrijwel volledig af en moeten ’s avonds heel snel weer opschakelen. Het gevolg? Hoge prijzen in de avonduren. In de avonduren is de vraag namelijk hoog en het aanbod laag. Voorbeeldje? Gisteravond lag de prijs van een MWh elektriciteit in het VK op 2.000 GBP. In KWh: ruim 2 EUR per kwh. En dat zijn de verkoopprijzen op de “spot-markt”, redelijk in de buurt van de tarieven die grote gebruikers betalen.

Dit is de nieuwe energiecrisis: er is minder elektriciteit voor handen op moeilijke momenten en daardoor klapt de prijs omhoog. Het is een kwestie van tijd voordat deze prijzen worden doorgerekend aan jou & mij in de producten, met name energie-intensieve producten zoals auto’s (staal, aluminium), plastic (spuitgieten is een energie-intensief proces) en brandstof.

Hier komt nog iets bij: de Nordstream 2 en hoge prijzen voor gas op de wereldmarkt. Dankzij deze 2 invloeden hangen we aan een lijntje van Poetin en de wereldmarkt. De hoge prijzen zorgen er voor dat er in de zomer nauwelijks gas is opgeslagen in de opslagvoorzieningen. Normaliter zitten we nu op 80% capaciteit (gevulde buffers), nu is dat ruim 40%. Als het straks koud wordt, kan Poetin de prijs voor het gas verder opdrijven. Het gevolg hiervan is al zeer duidelijk zichtbaar: de elektriciteitsproductie van steenkool is met meer dan 50% toegenomen afgelopen kwartaal omdat dit verhoudingsgewijs goedkoper is. Zelfs met een enorme CO2-prijs. Dit cirkelt direct terug naar “klimaatcrisis”.

Arbeidsmarkt

De arbeidsmarkt is ook zo’n mooie: bedrijven zijn massaal overeind gehouden. Niemand wordt dus ontslagen door faillissementen. Ook zijn mensen minder mobiel in de zin van het risico nemen elders aan de slag te gaan. Dus de markt zit op slot. Het gevolg? Tekort in cruciale sectoren als bouw, onderwijs en zorg (allemaal al jaren aan de hand en gevolg van “falend beleid”): de technische secotren zijn jarenlang (onbewust) beschimpt en minderwaardig gemaakt. We moesten allemaal maar studeren en “hoger opgeleid” zijn. Een zeker dedain richting “lager opgeleid” is omgevormd tot “praktisch opgeleid”. Het dedain is er niet minder van geworden. Onderwijs en zorg hebben forse bezuinigingen gezien. In de zorg “marktwerking” genoemd. Helaas begrijpen de mensen die dit bedacht hebben niet wat marktwerking betekent. Waarschijnlijk omdat ze niet in “de markt” werken maar bij een overheid. De gedachte is dat de markt het beste product levert tegen de laagste prijs. Dit is pertinent onjuist: de markt levert het slechtste product tegen de hoogst mogelijke prijs die past bij dit product. Dát is marktwerking. De zorg wordt dus duurder en uitgekleed. Er wordt gemanaged op KPI’s en van alles bijgehouden. En dat is werkdruk door excel-managers. Vervolgens worden er allerlei verbetermanagers en Six-sigma Black Belts ingehuurd om “slagen te maken”, “lean te worden” en later zelfs “agile” met een scrum-master.

Dat helpt natuurlijk geen barst. Een Six-sigma Black Belt is een zeer hoog opgeleide professional die in ons bedrijf ongeveer 10.000 EUR per maand verdiende. Zo’n man of vrouw als ZZP-er kost een zorginstelling zo’n 200.000 EUR per jaar. Resultaten? Een zeer efficiënte gezondheidszorg met wachtlijsten: zeer goed voor de efficiency, want de wachtende tijd betaal je niet. De stilstand van een MRI of CT-scanner wel. Ook de tijd van een chirurg moet volgeboekt zijn. Dat is marktwerking. Niet de traditionele forse overcapaciteit die de zorg nodig heeft voor een crisis.

De gevolgen zijn breed: zorg wordt duurder, maar meer geld gaat naar management en consultants. De salarissen in de zorg gaan niet omhoog en vanwege “efficiency” (en vergrijzing) neemt het aantal handen aan bed af: de voelbare zorg van de belangrijkste functies. Personeel stroomt uit, maar niet terug.

Hoe beïnvloedt dit mij?

De woningmarktcrisis vergroot de kloof tussen arm en rijk. Dit voel ik minder: ik heb een huis. Maar ik heb ook kinderen. Hoe het hen vergaat? Wie het weet mag het zeggen.
De energiecrisis is momenteel het nijpendst. Het minst zichtbaar voor velen, tot ze contracten verlengen. Maar daar blijft het niet bij. Het zal leiden tot een hoger inflatieniveau en opnieuw zullen de armsten het slachtoffer zijn: zij kunnen niet “hedgen” tegen deze inflatie.

De arbeidsmarkt is gunstig. De politiek en de bouw? Tsja…Na gister is niets meer verrassend, toch?

Hoofdbrekende planning: keukenverbouwen

Ik heb al veel geschreven over onze keukenverbouwing. De keuken wordt fantastisch mooi. Maar het houdt wel een puist werk in. Nu ben ik niet vies van veel werk en kan ik gelukkig vrij veel zelf. Maar het ontbeert me wel aan de tijd om alles zelf te doen.

Maar goed, de planning is redelijk strak: op 11 oktober begint de elektricien annex bouwhulp. Hij zal de perilex voor de inductiekookplaat in orde maken en de extra groepen aanleggen in de meterkast (voor perilex en extra oven). Ook zal hij het gas afsluiten: die hebben we niet meer nodig om te koken. In principe zal hij ook een koof maken, de verlichting aanleggen en alle elektra in orde maken, evenals de afvoer en de luchtafvoer naar buiten door de gevel.

Op 18 oktober begint de stucadoor. Dit geeft mij & de elektra-man 1 week om alles gereed te hebben, en dat is op zich een koud kunstje. De stucadoor is in 2 dagen klaar. We hebben daarna bijna 2 weken om het stucwerk droog te krijgen. In het laatste weekend van oktober zullen we de muren sausen, zodat:

Op 1 november de keuken kan worden geplaatst!
Tijd zat dus, zou je denken. Maar nu komt de crux: om bovenstaande plaats te laten vinden, moet ik de oude keuken er eerst uithalen. Want leidingen in de muur frezen is handiger als de muur niet meer betegeld is (en die moeten er sowieso af). En om een nieuwe keuken te plaatsen moet de oude er uit zijn.

Dit houdt in dat ik het weekend van 9 & 10 oktober de oude keuken er uit haal. Dit heeft wel de nodige consequenties. Zo moet vóór die tijd alles uit de kastjes geruimd zijn, en elders gestald worden. Ook kunnen we dan niet meer koken in de keuken, is de koelkast weg, de oven weg en moet ook de eettafel en de stoelen uit de keuken weg. Maar óók hebben we geen warm water meer op de benedenverdieping. Alleen het WC-fonteintje geeft water (en de buitenkraan), en dat is koud water en een klein bakje.

We hebben een periode van ruim 3 weken dus geen binnenkookgelegenheid. Hoe gaan we dit oplossen?
1. We hebben een magnetron op zolder staan, dus die zal tijdelijk naar de bijkeuken gaan.
2. Vaatwasser staat in bijkeuken, dus die hebben we.
3. Vooruit-koken & koken in de buitenkeuken. Gelukkig hebben we een royale overkapping waar ik altijd droog kan staan, ongeacht de weersomstandigheden.
4. Een paar keukenkastjes in de woonkamer zetten. Hier kunnen borden en glazen instaan. De woonkamer is vrij groot (60m2), dus dit moet passen. Er staat daar ook een grote eettafel (8 persoons), waardoor ik wel tijdelijk zonder de keukentafel (eveneens 8 persoons) kan.
5. We gaan nog een weekje op vakantie, als het stucwerk moet drogen.

Verder moet ik proberen om in het weekend van 9 & 10 oktober al zoveel mogelijk zelf te doen. Niet dat dit de doorlooptijd van het project bevordert, maar wellicht is hierdoor wel de elektra-man minder lang bezig. Immers, als ik al sleuven frees en kap, en draden trek, dan hoeft hij dit niet meer te doen. En ik ben goedkoper dan hij (in het weekend word ik immers niet betaald).

Heeft iemand nog suggesties of ervaringen waar ik zeker rekening mee moet houden als je 3-4 weken lang geen keuken hebt?