Hallostroom: is zonnepanelen huren een goed idee? (NEE!)

Om bij het begin te beginnen: het idee is sowieso goed. Hoe meer mensen zonnepanelen hebben én de stroom zoveel mogelijk zelf verbruiken op het moment dat het geproduceerd wordt, des te beter. Dus als je zonnepanelen hebt: wassen, drogen & vaatwasser als de zon schijnt.

Zonnepanelen kopen is sowieso al een goed idee: met mijn zonnepaneleninstallatie van 9600wp zit ik op een terugverdientijd van 55 maanden zoals het zich nu laat aanzien. Absoluut niet slecht, lijkt me. Over de levensduur van 25 jaar (althans, de gegarandeerde “lineaire afname”, ze gaan wellicht langer mee!) verdien ik er 46.000 EUR op. Ná aftrek van de initiële investering en zónder rekening te houden met wijziging in tarieven (of saldering, om volledig te zijn).

Enfin, het is niet iedereen gegeven om zonnepanelen te kopen omdat, laten we eerlijk zijn, voor sommige mensen een investering van een paar duizend euro heel veel geld is. Maar van de week viel mijn oog op een reclame van Hallostroom: zij kopen de panelen en jij huurt ze van hen.

Hoe gaat het in zijn werk?

Ik heb op de website van Hallostroom een vorig adres ingegeven. Dit omdat ik op het betreffende adres zélf jarenlang een zonnepaneleninstallatie tot mijn beschikking had en dus weet wat het opleverde in de praktijk en hoeveel panelen er op pasten. Destijds had ik 14 panelen van 275wp en een 3k omvormer (dus maximaal 3000W vermogen).
Vervolgens kun je op de website kiezen of je een plan-op-maat wil, of een automatische dakcheck. Ik heb gekozen voor een automatische dakcheck, mede omdat het niet mijn huis (meer) is. Helaas bleek het algorithme te dom of te slim: er kon geen resultaat gevonden worden. Kan kloppen, want op de satellietfoto’s zie je natuurlijk dat er al panelen op liggen!

Dus heb ik het huis van de buren gepakt. Net zo groot, zelfde oriëntatie. Helaas ook hier geen succes! Enfin, lang verhaal kort: ik heb het tóch voor elkaar gekregen om een resultaat te krijgen voor 14 panelen, maar ditmaal op mijn huidige woonhuis. Ik heb de gegevens dus allemaal teruggerekend naar een gelijksoortige installatie.

De Voorgestelde Installatie

Er wordt niet opgegeven hoeveel WP de installatie is, maar wel dat de nieuwe stroomrekening daarmee “0 EUR per maand is”. Men gaat uit van een verbruik van 5000kwh (want dat heb ik ingegeven) en dat zou betekenen dat ik een installatie heb van ongeveer 6000wp. En daar gaat het mis: dit zou uitkomen op 428wp per paneel. Dit is grofweg 30% hoger dan “mogelijk” – en ook aanzienlijk hoger dan de 370wp panelen die ze zelf in de brochure hebben staan. Mijn huidige installatie draait op 330wp per paneel. Gezien deze installatie op het zuiden is gericht (evenals mijn voorbeeldwoning), voorzien is van optimizers (die de output verhogen) en een topmerk-omvormer schat ik de verwachtte opbrengst in als “niet plausibel“.

De Huurkosten van de Voorgestelde Installatie

De kosten voor het huren bedragen 59 EUR per maand. Schappelijk bedrag zou je zeggen. Of niet? Een 6000wp installatie zou ongeveer 6200 EUR mogen kosten, na aftrek van de BTW die je terugkrijgt. In ongeveer 9 jaar (8.75 om exact te zijn) heb je evenveel geld betaald aan je huurabonnement.
Maar, zoals gezegd hierboven, is het buitengewoon onwaarschijnlijk dat het werkelijk een 6000wp installatie betreft. De 4620wp mogen ongeveer 4800 EUR kosten. Na 81 maanden heb je dus het volledige aanschafbedrag betaald.

Het abonnement loopt echter 15 jaar. 180 maanden. Je betaalt dus in werkelijkheid 10.620 EUR voor je installatie, ipv. 4800. In die 10620 EUR zit btw, die je niet betaald zou hebben als je direct het bedrag zélf geïnvesteerd zou hebben. Feitelijk betaal je de installatie dus dubbel.

Na 15 jaar mag je de installatie kopen voor “slechts” 35 EUR per paneel: 490 EUR afkoopsom dus nadat je al 10620 EUR betaald hebt, voor iets wat nog geen 4800 EUR had moeten kosten. Daarna heb je wel gratis energie voor 15 jaar – al blijft onvermeld wat er gebeurt met de omvormer, die doorgaans 15 jaar meegaat…

De Opbrengsten & stroomtarieven

Er word zoals eerder gesteld gerekend op een opbrengst van 5000kwh met een installatie van 5180wp. Dit systeem zal in de praktijk waarschijnlijk uitkomen op 4600-5000kwh per jaar. Die 400kwh verschil is 92 EUR per jaar, of 7,7 EUR per maand.

Een misleidend screenshot van Hallostroom om je te "overtuigen" om zonnepanelen te huren. Het is alleen geen goede business case: het is veel te duur.
Screenshot van de website van Hallostroom

De werkelijkheid is iets weerbarstiger. Ten eerste rekent Hallostroom (overigens heel transparant) met 0.23 EUR per kwh. Dat de kosten worden afgerond op 96 EUR per maand ipv. 95.80 vergeef ik ze. Een realistischer prijs is echter 0.21 EUR per kwh. Variabel kun je het momenteel krijgen voor 0.206, “vast” voor 0.215. Enfin, met de waarheid in het midden:

De werkelijke besparingen per maand. Toch een stukje kleiner. Moet wel de zon zoveel schijnen als ze zeggen...

Ai. Inmiddels voel je je behoorlijk bekocht. Want de besparing is nog maar 28.5 EUR per maand. In 14 jaar is de installatie pas terugverdiend. Geen probleem, want je zit er toch 15 jaar aan vast.

Maar nu komt het volgende: salderen gáát een keer afgeschaft worden. De salderingsregeling wil zeggen dat de stroom die je in de zomer teruglevert, afgetrokken wordt van het hogere verbruik in de winter. In de zomer produceer je immers meer en verbruik je minder en in de winter vice versa. Hier wil men (eigenlijk alle partijen) iets aan doen.

Relevant hierin is het percentage eigen verbruik (en het daaraan gerelateerde absolute verbruik). Voor mijn (zeer grote) installatie ziet dat er als volgt uit:

Het percentage eigen verbruik van je eigen geproduceerde zonne-energie is relevant als later het salderen wordt afgeschaft.

Maar let op: niet alleen mijn installatie is groot (9600wp), ook mijn verbruik (>10000kwh per jaar) is hoog. Het werkelijke percentage eigen verbruik bij een kleinere installatie en een lager verbruik is daarmee niet noemenswaardig, zoals je kunt zien in de plot van het verbruik van het vorige huis (waar we geen warmtepomp & elektrische auto’s hadden):

Wat betekent dit nu concreet? Welnu: als het salderen wordt afgeschaft, dan heb je het grootste voordeel over de kwh’s die je direct verbruikt. Die haal je niet van het net en leveren dus de volledige prijs als voordeel.

De overige kwh’s worden teruggeleverd en daar krijg je, in mijn rekenvoorbeeld, nog 0.1 EUR per kwh voor terug. Let op: dat is fórs hoger dan momenteel bij aanbieders het geval is muv. Greenchoice.

Ook dit is geplot in een grafiek, maar teruggerekend naar 5180wp:

In euro’s per jaar is de impact enorm. Waar je eerst nog voor 1211 EUR per jaar terugleverde met complete saldering, keldert dit nu naar 713 EUR per jaar. Een verschil van 400 EUR per jaar. Let op dat deze cijfers íets afwijken van de eerdere cijfers omdat ik mijn werkelijke opbrengsten heb teruggeschaald naar 5180wp en geen “stelposten” heb gebruikt.

Dit verschil is gemiddeld 33,33 EUR per maand. Van je besparing van 28,5 EUR per maand blijft niet veel meer over na saldering: je bent méér geld kwijt dan wanneer je geen zonnepanelen had gehuurd.

Alternatieven

Er zijn alternatieven. Heel veel. Eigenlijk is het zo, dat je dit gewoon simpelweg niet moet doen. Heel veel mensen denken dat een systeem ongelooflijk duur is, terwijl dit in de praktijk wel te behapstukken valt. Het geld lenen via een energiebespaarlening van de overheid (rente rond de 1% én aftrekbaar) maakt het veilig en goedkoop. Zelfs een consumptief krediet is nog goedkoper. Qua kosten kun je zélfs het systeem nog beter met je creditcard betalen! Serieus: na 4 jaar heb je minder rente betaald dan je de komende 15 jaar gaat betalen en het systeem is van jou. Sterker nog: de afkoopsom na 15 jaar staat gelijk aan de cumulatieve rente op je creditcard over de laatste 20 maanden.

Het is zelfs goedkoper om een zonnepanelen-installatie met een credit card af te rekenen met 18% rente dan ze te huren via Hallostroom.

Conclusie

De conclusie is kort en simpel: het lijkt een hele mooie oplossing voor mensen die geen geld hebben om het zelf te investeren. Een nobel streven zelfs. Maar in de praktijk wijzen de cijfers iets anders uit: het is erg duur en de voorwaarden zijn ongunstig. Na 15 jaar heb je 11.110 EUR betaald voor het systeem, ipv. ongeveer 4800 EUR die je vooraf zou hebben geïnvesteerd. Als je de 4800 EUR niet hebt en wel zonnepanelen wil, kijk dan eens bij provinciale leningen zoals de energiebespaarlening. Kijk naar consumptieve kredieten of zelfs je credit card: vrijwel alles is goedkoper dan ze “huren”.

Trap ook niet in het stukje “verzekering”. In vrijwel alle opstalverzekeringen zijn zonnepanelen gewoon meeverzekerd. Tevens vergen ze geen onderhoud en gaan ze zelden tot nooit kapot.

Kun je in Nederland “off-grid” leven?

Er is een grote roep om “energietransitie”. Zonnepanelen, windturbines (da’s de correcte naam voor “windmolens”), elektrische auto’s, isolatie en zuiniger apparatuur. In Huize Snor zijn we hier vólop mee bezig en hebben we een zeer goed overzicht in ons energieverbruik en de opbrengst van onze zonnepanelen. We maken er ook een sport van om zoveel mogelijk energie te gebruiken op het moment dat het geproduceerd wordt. Wasmachines aan als de zon schijnt, auto opladen als de zon schijnt, dat soort dingen. Nu is onze installatie nogal groot (9.6kwp) en is het maximale vermogen groter dan wat ons huishoudelijk verbruik is. Zelfs als de wasmachine, droger, vaatwasser, airco en vloerverwarming aan staan leveren we nog elektriciteit terug. Het enige “apparaat” wat dit vermogen werkelijk kan opnemen is de auto.

Lees meer

Stresstest: verwarmen met de airco in een koudegolf

Al eerder (en regelmatig) schrijf ik over het verwarmen van ons huis met de airco. Korte opfrisser: ons huis is ~200m2 groot en de benedenverdieping wordt warm gehouden met vloerverwarming die op een conventionele (HR) ketel werkt. Dit wel op zeer lage temperatuur: 35C. In de bijkeuken hebben we een elektrisch kacheltje van 1500W om te voorkomen dat het daar te koud wordt. Niet omdat er niets is wat daar niet tegen kan, maar omdat te grote temperatuurverschillen in huis leiden tot tocht en daardoor voelt het ook elders kouder. Tevens hebben we airco op de benedenverdieping.

Op de bovenverdieping hebben we airco op onze slaapkamer (24m2) en de kinderslaapkamers zijn voorzien van 2 elektrische kachels van 2000W. De badkamer wordt op temperatuur gehouden met elektrische vloerverwarming (1000W) en een elektrische handdoek-radiator (1500W).

Al met al hebben we een enorme capaciteit aan elektrische verwarming voor het “geval dat”. Dit geval diende zich echter aan. Voor het eerst hebben we de elektrische kachels op de kinderkamers en in de bijkeuken aan gezet. Ook heb ik de vloerverwarming in de badkamer continu laten draaien ipv. op een tijdschakelaar. Dat niet zozeer vanwege de kou, maar omdat onze badkamer tijden met de komst van onze jongste dochter minder voorspelbaar zijn en warmte met zo’n kleintje belangrijker is.

Verwarmen doen wij ook gedeeltelijk op de airco: dit is feitelijk een warmtepomp die warmte uit de buitenlucht haalt en door compressie dit weer afgeeft aan de binnenruimte: het tegenovergestelde van een koelkast. Behalve in de zomer, dan is het precies zo als een koelkast. Dit proces is vele malen efficiënter dan verwarmen met “resistance heating” (conventionele elektrische kachels) of gas, omdat je alleen de elektriciteit er in stopt die nodig is om de pomp en compressor te laten draaien.

Dit scheelt honderden euro’s per jaar en werkt doorgaans fantastisch. Maar met lagere temperaturen neemt de efficiëntie behoorlijk af: er is minder warmte beschikbaar in de lucht, terwijl de warmtevraag van binnenuit groter wordt. Op zaterdag 6 februari kwam de kou er in. De wind draaide naar het oosten, de regen kwam vanuit het zuiden en ging over in sneeuw. De temperatuur kelderde: de gemiddelde temperatuur op zaterdag was nog 3.2C, maar op zondag was het gemiddelde -4.0C. Het bleef vriezen tot de 14e, pas op 15 februari kwam de gemiddelde etmaaltemperatuur weer boven nul.

De sneeuw was funest voor de airco en heb ik uitgezet op zondagochtend. De compressor was bedolven onder de sneeuw en er kon dus nergens nog warmte uitgetrokken worden: er was geen circulatie meer mogelijk. Op de plek waar de airco stond, langs het huis, was een grote sneeuwduin ontstaan van plaatselijk een meter diep. We zijn vanaf dat moment op onze slaapkamer gaan stoken met een elektrisch kacheltje vanaf het moment dat onze dochter geboren is. Daarvoor verwarmden we onze slaapkamer uiteraard niet. Door de sneeuw waren we ook beneden gedwongen om te verwarmen met gas: de airco kreeg het niet bijgestookt (door de sneeuw, maar anders had-ie het ook niet bijgehouden door de wind). Later in de week (vanaf de 13e) heb ik de sneeuw van de airco afgehaald en is deze weer aangezet om onze slaapkamer te verwarmen. Beneden hebben we het gehouden op gas.

Hieronder zie je ons energieverbruik in kwh & m3 per dag voor de maand t/m de 20e februari. In grijs loopt de lijn met de gemiddelde etmaaltemperatuur in graden Celsius. Je ziet dat op de 6e, de dag van de koude-inval ons elektraverbruik iets hoger is dan de donderdag en vrijdag ervoor. Maar vanaf de zondag zie je het “exploderen”. Tot de 14e iedere dag meer dan 40 kwh. Op deze schaal valt gasverbruik niet echt op: dit liep op tot 10 m3 op de 11e. De 11e is ook de dag dat mijn dochter geboren is. Er is de 10e en 11e aanzienlijk meer warm water verbruikt, de verwarming stond iets hoger en we hebben 3 dagen gewerkt met een elektrische kachel van 2KW op onze slaapkamer (omdat de airco onder de sneeuw lag). Vanaf toen begon ook de zon te schijnen, wat duidelijk te zien is in de opgewekte kwh’s!

Zelf werk ik het liefst met de totale energiebehoefte die we hebben in huis. Daarin heb ik ook het gas geconverteerd naar kwh’s. En dit weer teruggerekend naar verbruik per graaddag om het beter te kunnen vergelijken. De koude dagen zijn duidelijk terug te zien, maar met iets vertraging en later met invloed van de zon: 11, 12, 13 en 14 februari waren zéér zonnig en daardoor was de warmtebehoefte kleiner dan je zou verwachten op basis van de temperatuur. Overigens is onderstaand niet de eerlijkste vergelijking wellicht: dit is ons totale energieverbruik (exclusief auto’s) maar dus inclusief vaatwasser, droger en wasmachine. Met name die laatste 2 draaien veel door de komst van de baby: iedere dag werd het bed afgehaald, veel kleertjes, doekjes, dingetjes etc. in de was.

Je ziet ook duidelijk dat vóór de 6e de energievraag aanzienlijk kleiner was. Ik wijt dit aan het stoken met de airco en het niet aanpassen & gebruiken van elektrische kachels & elektrische vloerverwarming.

Let op de 2 verschillende assen: temperatuur op linker Y-as, kwh/graaddag op rechter Y-as.

Inmiddels is het buiten weer zacht. We stoken met de airco het huis weer warm. Dat gaat lekker: het is warm buiten (efficiënt), de zon schijnt (direct verbruik vanaf de PV-installatie) en er is weinig warmte-behoefte (= zuinig!).

De stresstest is dan ook wel goed geslaagd: zelfs onder de koudste temperaturen hou ik het huis warm met een lage aanvoertemperatuur (door de CV-ketel). Een aanvoertemperatuur die met een lucht-water warmtepomp makkelijk gerealiseerd had kunnen worden.

Je ziet ook duidelijk de besparing in m3/graaddag (=correctie voor weersinvloeden). De blauwe staafjes zijn voor het stookseizoen 2019-2020, de oranje staafjes voor 2020-2021, waarbij februari geldt t/m 20 februari.

Maar dit is een vertekend beeld: we hebben immers véél meer elektriciteit verbruikt. Dit is niet alleen vanwege de airco, maar met name vanwege de koudeperiode waarin we de elektrische verwarming nodig hadden die we nooit eerder gebruikten. De waarde die nu voor februari staat is een extrapolatie van de waardes (meterstanden gedeeld door 20, maal 28). Dit zal nog een stukje teruglopen vanwege het veel warmere weer waardoor het gemiddelde gedrukt wordt.

Om een eerlijke vergelijking te maken kijk ik naar het totale energievebruik, dus alles teruggerekend naar kwh. Hierin zit géén seizoenscorrectie, het zijn de absolute getallen:

Merk op dat er 2 grote verschillen zijn in de situatie: per 1 oktober 2020 stoken we warm met de airco wanneer het kan. En de felle koudegolf waarin ook mijn dochter geboren werd heeft een grote invloed. Desondanks is de totale hoeveelheid verbruikte energie áfgenomen!

Ergo: heeft u een airco die ook kan verwarmen? Schroom niet om deze in te zetten. Er wordt minder energie verbruikt (beter voor de wereld), en het bespaart geld. Win-win.

Voorschot energie aanpassen…Of toch niet?

Afgelopen week was het koud. Lang niet zo koud als vooraf verwacht, maar wel dermate koud dat het te zien was aan het verbruik. Door de sterke wind die vol op de voordeur stond koelde de hal flink af en de vloerverwarming kreeg dat nauwelijks bijgestookt. Op zich geen probleem: het is geen verblijfsruimte dus het mag een stuk koeler zijn. Maar met een verse kleine meid in huis, is het toch wel noodzakelijk om alles warm te houden.

Ook op de bovenverdieping betekende het flink stoken, met elektrisch kacheltjes. Gelukkig hebben we die daar opgehangen, speciaal voor dit soort dagen. Door de grote kou was het echter nauwelijks mogelijk om met de airco te stoken. Overigens kwam dit niet zozeer door de kou, maar vooral door het sneeuwdek waardoor het onmogelijk werd voor de buitenunit om warmte uit de lucht te onttrekken: er lag een halve meter sneeuw omheen. Dit heb ik weggeschept, en daarna bleef het toch lekker warm op de slaapkamer.

Maar het heeft wel zijn weerslag op ons verbruik! Van zaterdag tot & met donderdag verbruikten wij 52 kuub gas en bijna 300kwh elektriciteit. Daarmee was deze week de meest energie-intensieve week sinds we hier wonen.

Helaas kwam ik ook nog ergens anders achter. Ik reken voor elke maand uit hoeveel we verbruiken (in euro’s) en bepaal op basis daarvan ons voorschotbedrag. Dit gaat uit van gemiddelden. De kou van afgelopen week heeft dus zijn invloed. Maar de grootste invloed was een foutje in de formule van januari, waardoor die vermenigvuldigde met 0 EUR. Gevolg: ik heb het volledige elektriciteitsbedrag van januari “gemist” en niet meegeteld in mijn voorschot. Op ons verbruik (meer dan 1000kwh in januari) heb je het al snel over 2 tientjes per maand als je het uitsmeert.

Nu sta ik voor de keuze: ga ik het maandbedrag verhogen, of ga ik in augustus bijbetalen (ons jaar met de energiemaatschappij loopt van aug-aug.)

Het is in ieder geval uitgesloten dat ik voldoende gas ga besparen om het tekort te compenseren: van nu tot eind juli zullen we hooguit 300m3 gas verbruiken.

Aan de andere kant denk ik dat we zuiniger zullen zijn als we het voorschotbedrag niet verhogen. We voorkomen liever dat we (veel) bij moeten betalen, dan dat we het prettig vinden om iets terug te krijgen.

Het wordt dus bijbetalen!

Terugverdientijd LED: loont het om actief lampen te vervangen?

In Huize Geldsnor zijn we nogal begaan met de wereld om ons heen. Daarom hebben we een grote plant & diervriendelijke tuin waar niets wordt omgespit, geen gif wordt gebruikt en het blad mag blijven liggen waar het valt.
Ook hebben we 32 zonnepanelen, stoken we zoveel mogelijk met de airco ipv. op gas (ondanks dat dit door de vloerverwarming en lage temperatuur zeer zuinig is) en rijden we 90% van al onze kilometers elektrisch.

Ook zijn vrijwel al onze lampen LED. Vrijwel allemaal dus. Er waren nog 4 halogeenspotjes over van de vorige bewoners en de afzuigkap heeft halogeenspotjes. Gezien de plannen voor een nieuwe keuken vervangen we die op dit moment nog niet.

Maar de andere 4 spotjes dus. Die deden het prima. Halogeen geeft mooi warm licht, maar ook veel letterlijke warmte: het is nogal een energieverspilling. Ze zaten ook op plekken waar de verlichting heel lang aan is: in de keuken en de bijkeuken. In de bijkeuken zijn ze denk ik een uur per dag aan (2 stuks). Maar in de keuken wel 10 uur per dag, gemiddeld. Namelijk in de winter van ’s ochtends vroeg (omstreeks 07:30) tot ’s avonds laat (~23 uur). In de zomer natuurlijk korter, maar ik ga toch uit van een conservatieve 5 uur per dag.

Vorige week ging één van de spotjes kapot. Omdat dit spotje boven het aanrecht zit en dus zeer belangrijk is voor mijn kook- & snijwerk, moest deze vrij acuut vervangen worden. Ook mijn oog voor symmetrie liet niet toe dat dit spotje werkloos bleef zitten.
1 lamp vervangen door een LED-spot is een zogenoemde no-brainer; een halogeenspotje is dúúrder dan een LED-spotje. Dus zelfs bij de aanvangkosten zit je beter, laat staan in het verbruik. Rekenen heeft hier dus geen zin: acuut vervangen door een LEDje. Wat let je?

Maar wat als het spotje het nog doet?

De andere 3 lampjes waren echter niet kapot. Impulsief besloot ik ze allemaal te vervangen. Ik verving 4 spotjes van 20W voor 4 spotjes van 3W. Dat scheelt dus 68Wh per uur dat ze aan zijn (4*20-4*12=68W). Dat lijkt wellicht weinig. En is ook niet superspannend: op een jaar betekent dit een besparing van 124kwh. Op ons extreem hoge energievebruik (door veel elektrisch te verwarmen én elektrisch te rijden) is dit echter nog steeds 1.2% van ons energieverbruik! Als je bedenkt hoeveel moeite we als maatschappij hebben om 1% minder energie te verbruiken, is zelfs het vervangen van 4 spotjes dus al een goede stap.

Maar dat terzijde. De vraag is nu: is het gunstig om de nog niet-kapotte halogeenlampen te vervangen door LED-lampen?

Ik heb dit geplot in een grafiek. Ik heb hierin de aanschafprijs van 1 halogeenspot genomen (die moest immers vervangen worden) en de aanschafprijs van 5 LED-spotjes. Dat is geen typefout: ik heb er 1 kapot laten vallen en ook die moet terugverdiend worden… Verder ben ik uitgegaan van 5 branduren per dag voor alle spotjes. Dat zijn dus 1825 branduren per jaar. Waar de lijnen kruisen is het terugverdienpunt.

4 LED spotjes kopen vs 1 halogeenspot kopen, met de gebruikskosten voor 4 stuks. De andere 3 waren niet kapot, maar wel vervangen.

Het antwoord: na 1220 branduren (ofwel 8 maanden) is de volledige aanschafprijs terugverdiend. Dit is inclusief het laten vallen van 1 spotje.

Bij een hogere stroomprijs wordt de terugverdientijd uiteraard korter. In bovenstaande grafiek ben ik uitgegaan van 0.22 EUR per kwh.

En over de hele levensduur?

Behalve dat LED-lampen veel minder energieverbruiken, gaan ze ook nog eens langer mee. Een korte tocht via Google leert me dat een LED-lamp wel 50.000 uur mee gaat, maar dat 20.000 gebruikelijk is. Een halogeenlamp gaat ongeveer 2.000 uur mee. Ik heb dezelfde gebruikskosten dan ook doorgeplot over de levensduur van de LED-lamp van 20.000 uur. De kosten voor de halogeenspotjes heb ik gelijk gehouden gedurende de 10 jaar(!) die de LED-spotjes mee gaan, evenals de elektriciteitsprijs.

In die 10 jaar geef je hiermee ruim 500 EUR minder uit aan elektriciteit.

Als je nog halogeenspotjes hebt is de belangrijke vraag nu: waar wacht je nog op? Er is gegarandeerd geen betere investering die je kunt doen dan je inleg binnen 8 maanden terugverdienen.

Rook uit schoorsteen = geld wegblazen (ook in een huurhuis)

Dit is een beetje een “re-post”, maar het is er eentje van toen ik pas nét begon met dit blog en het lijkt me zeker nog even toepasselijk voor dit weekend. Namelijk: als er rook uit je schoorsteen komt (“rookgasafvoer” van de CV-ketel), dan stook je té hard. En kun je makkelijk veel geld besparen in letterlijk 5 minuten:

Een expert ben ik niet, uitgezocht heb ik het wel. CV-ketels gebruiken gas om water te verwarmen. Een gedeelte hiervan gaat als warmte verloren via de rookgasafvoer. Een ouderwetse CV-ketel heeft hierdoor een rendement van ongeveer 70-80%. Een moderne ketel gebruikt de warmte die nog in de rookgassen zitten: het retourwater van de verwarming wordt gebruikt om extra warmte te krijgen uit condensatie. Hoe dit precies werkt is niet belangrijk: het werkt. Althans, als de temperatuur van het retourwater laag genoeg is.

Als de temperatuur van het retourwater te hoog is, wordt er weinig of niets gecondenseerd: dit is eenvoudig te zien doordat je een (flinke) rookpluim uit je rookgasafvoer ziet. Dit is waterdamp die dus niet gecondenseerd is en werkloos de atmosfeer in gaat. Dit is ook heel eenvoudig op te lossen. Er zijn meerdere manieren. De moeilijkste methode is het hele systeem waterzijdig inregelen. Hiermee wordt (vaak door een expert) het hele systeem zo ingesteld dat het water gelijkmatiger door het verwarmingssysteem heen gaat. Koele kamers worden hierdoor beter warm en de retourtemperatuur is beter te controleren.

Een eenvoudigere methode en binnen 5 minuten te doen: verlaag de temperatuur van de CV-ketel voor het stookwater. Afhankelijk van het systeem kan deze worden teruggeschroefd naar 35 of 40C (vloerverwarming & goede isolatie) zoals in Huize Geldsnor.

Indien je gewone radiatoren hebt kun je er mee spelen: zet de thermostaat (van de CV-ketel, niet in de woonkamer uiteraard) eerst op 50C en kijk of je de woning (comfortabel) op temperatuur kunt houden. Lukt dit niet? Zet ‘m op 55C en herhaal. Het kan zijn dat tijdens een koude periode je tijdelijk naar 70C moet (bijvoorbeeld). Maar dit is altijd beter dan 90C die standaard is ingesteld op de ketel.

Het tapwater staat vaak ook ingesteld op 80 of 90C. Los van het feit dat dit levensgevaarlijk is in mengkranen (zeker in combinatie met kinderen) is het ook gewoon niet nodig. 60C (en niet lager ivm. legionella) is prima.

Besparing van bovenstaande? Tot 20%. Op een gasverbruik van 1500m3 per jaar scheelt dit dus 300m3, of ruim 200 EUR. Ofwel: 1200 EUR per uur (je hebt 10 minuten de tijd).

Ben je al onderweg naar de ketel?

Noot: dit kun je ook prima doen in een huurhuis. De ketel leidt er geen schade van en op het punt dat je het niet meer warm krijgt, stel je ‘m iets hoger in.

Finaal energieverbruik 2020: 27.049 kwh

Ja, dat is nogal wat he? Huize Geldsnor heeft in het jaar 2020 maar liefst 27000 kwh energie verbruikt. Mwoah! Da’s veel. Jep. Maar het is toch niet helemaal wat je denkt.

In de media wordt vaak het een en ander door elkaar gegooid: energieverbruik en elektriciteitsverbruik. Dat zijn 2 verschillende dingen. Elektriciteitsverbruik is wat het woord al zegt: het verbruik van elektriciteit. Dit kun je simpel aflezen op de meter. Appeltje-eitje, of Petit Pomme-petit oeuf, zouden de Fransen zeggen. Little apple, little egg.

Maar er spelen nog 2 belangrijke factoren bij het energieverbruik van een huishouden. Je verwarmt immers water om te douchen, en je verwarmt je huis. Daarbij rij je waarschijnlijk ook nog af en toe auto. Die dingen horen bij je finale energieverbruik.

Dit heb ik voor mijn huishouden teruggerekend naar kwh. Hierbij is de aanname dat 1 m3 gas een energie-inhoud heeft van 10kwh (in werkelijkheid 9,9) en een liter benzine 8,9kwh. En omdat ik alles bijhoud, is het wederom een Kleines Apfel-Kleines Ei om dit in een grafiekje te stoppen. En dat heb ik gedaan. Het totale verbruik van mijn huishouden is dus de optelsom van elektriciteit-gas-benzine. Een gedeelte van de elektriciteit is gebruikt om de auto’s mee op te laden (ongeveer 7000kwh), de rest gewoon voor “huishouden”.
Gezien ik ook een paar zonnepaneeltjes op het dak heb, is de eigen opwek goed voor 37,72% van het totale energieverbruik van mijn huishouden: 10.203kwh.

Situatieschets

Onderstaande grafiek is natuurlijk erg afhankelijk van de persoonlijke situatie. Om een beetje te kunnen vergelijken volgt hier een kleine omschrijving van mijn woning en gezinssituatie:
Gezin, 2 kleine kinderen & 2 grote honden. 1 volledig elektrische auto, 1 plug-in hybride. Vrijstaand huis met oppervlakte van ongeveer 180m2, volledig voorzien van airconditioning, gezien de locatie van onze woning (ZO-Nederland) erg prettig. Vrijwel overal LED-verlichting, op een verdwaalde halogeen-spot na. Elektrische (vloer)verwarming boven, conventionele vloerverwarming beneden, met een aanvoertemperatuur van 40C. We stoken in de winter regelmatig met de airco. Het huis is verder voorzien van een luxe badkamer met regendouche en een ligbad. We drogen de was zoveel mogelijk op een rek, maar ondergoed en dergelijke gaat in de warmtepompdroger.

Hoe ziet jouw totale energieverbruik er uit?

Warmtepomp: wat mag-ie kosten om een goede investering te zijn?

Dit jaar gaan we een warmtepomp plaatsen, althans dat is het voornemen. Maar ik heb net pas de eerste (en enige) offerte-aanvraag gedaan. Waarom de enige, hoor ik je denken? Welnu: er zit een erkend installateur in de familie. Goedkoper ga ik het niet krijgen (zonder familievete).

Maar dit terzijde. De vraag is nu: wat mag deze installatie mij gaan kosten, om tóch een goede investering te zijn? Hiervoor ga ik uit van het volgende:
1. Een ROI van >10% (ofwel een terugverdientijd onder de 10 jaar)
2. Exclusief subsidie. Subsidie is dus een meevaller.
3. Ik ga uit van 1000m3 gas per jaar. We verbruiken actueel (fors) minder, maar dat komt met name doordat we verwarmen met de airco. Dit lagere verbruik mag ik niet meerekenen.

Nu de basis is gelegd, gaan we aan de slag! 1 m3 gas levert een energie-inhoud van 10kwh. Dit om het makkelijk te houden (het kan net iets meer of minder zijn). 1000m3 gas vervangen door te stoken met uitsluitend elektriciteit zou uitkomen op 10.000kwh elektriciteit.
De kosten voor de 2:
Elektriciteit: 10.000kwh x 0,2252 = 2252 EUR
Gas: 1000m3 x 0,7728 = 772,8 EUR. (+181 EUR netbeheer per jaar) = 953,8 EUR

Klinkt als een slechte casus. Maar, gelukkig hoeven we niet te stoken op elektriciteit. Een warmtepomp werkt door warmte uit de lucht te trekken door een gas te comprimeren: net als een koelkast. Door deze fase-verandering wordt er warmte of kou toegevoegd (afhankelijk aan welke kant je staat). Dit is zeer efficiënt: met 1kwh aan elektriciteit voor de pomp kun je fors meer kwh uit de lucht halen. Dit noemen we COP, en het gemiddelde rendement per jaar (inclusief seizoensverschillen) noemen we SCOP.

Volgens sommige bronnen is een SCOP van 5,2 realistisch. Dit lijkt allemaal heel ingewikkeld. Is het niet: om 10.000kwh aan warmte te genereren, heb ik 10.000/5,2 kwh nodig: 1923kwh.

We rekenen opnieuw:
1923kwh * 0,2252 = 433,06 EUR
1000m3 gas = nog steeds 953,8 EUR.

Het verschil per jaar is dus 520 EUR

Een zeer snelle rekensom leert ons dat het verschil per jaar 520 EUR is. Ik hou hierbij nadrukkelijk géén rekening met stijgende energieprijzen voor gas. Dat zou alleen een meevaller zijn. Elektriciteit hanteer ik tegen het hoge tarief. Overdag is het namelijk warmer en daarmee is de COP aanzienlijk hoger dan ’s nachts. Bij een watertemperatuur van 35C is het verschil tussen 2C en 10C een COP van 4 versus een COP van 5. Dit is 25%, ofwel rúim het verschil van 10% in elektriciteitsprijs (hoog tarief / laag tarief.

Om dit product in 10 jaar terug te verdienen mag het dus 5200 EUR kosten. Ik hou ook geen rekening met boekhoudtrucjes zoals netto contante waarde en dat soort gecompliceerde onzin.

Nu kan ik je vast vertellen: dit systeem gaat vrijwel zeker het dubbele kosten. Maar ik heb een voordeel: mijn elektriciteit kost geen 22ct per kwh. Ik heb een forse overproductie van mijn zonnepanelen in vrijwel alle maanden van het jaar en zelfs op sommige dagen in de winter. Daarmee kost mijn elektriciteit slechts 11ct (de terugleververgoeding).

Grofweg mag het systeem exclusief subsidie iets meer dan 10.000 EUR kosten.

Zonnepanelen in de praktijk: opbrengst in de winter

In diverse media lees en hoor ik zo nu en dan dat zonnepanelen in de winter niets opleveren. Gevoelsmatig klopt dit: de daglengte is kort en een relatief groot deel van die daglengte is schemering. Ook staat de zon laag boven de horizon. En tot overmaat van ramp is het ook nog eens vaak bewolkt in de wintermaanden!

Maar er zit ook een positieve kant aan de winter. Zonnepanelen zijn bij lagere temperaturen veel efficiënter dan bij hoge temperaturen. In de zomer halen mijn panelen vaak niet het maximale vermogen, waar ze dit eind februari wel doen. Dit is ook te zien aan het “specifiek vermogen”. Dit is een berekening van de maximale opbrengst van een dag uit de respectievelijke maand, gedeeld door het vermogen van de installatie. Zo is mijn “record” in een januari maand 25,645kwh op 1 dag, en mijn installatie heeft een vermogen van 9,6KW. Het specifieke vermogen is hiermee 2,67.

Je ziet duidelijk dat de maand oktober flink achterblijft. Dit komt onder andere door het feit dat we nog geen écht zonnige oktoberdagen hebben gehad sinds we deze installatie hebben, maar ook omdat we in oktober meer schaduwwerking hebben dan in de wintermaanden. De bomen die er voor staan hebben namelijk nog blad in oktober, maar eind november meestal niet meer.

Uiteraard zie je in bovenstaande een duidelijk dip van de winter. Dit patroon is nóg sterker als je alle maximale maandopbrengsten bij elkaar zet. Het patroon is dan versterkt omdat niet alleen de pieken lager zijn: ook de dalen zijn lager.

Van daaruit beredeneert men vaak dat zonnepanelen in de winter niets opleveren. Een gedachtengang die je met bovenstaande cijfers best zou kunnen onderbouwen.

Maar het levert nog steeds aanzienlijk op!

Je kunt de grafieken ook anders zien. Namelijk, dat de zonnepanelen nog steeds aardig wat opleveren! De somberste maand tot nu toe was december 2020 met 175kwh productie. Op jaarbasis zou dit exact 2100kwh zijn. In euro’s is dat ongeveer 480 EUR. Met een aanschafprijs van ongeveer 9750 EUR resulteert dat in een rendement van bijna 5%.

Voor een ieder die de ruimte heeft om zonnepanelen te plaatsen: ik raad het je van harte aan. Zelfs zonder salderingsregeling en met donkere wintermaanden is het rendement aanzienlijk groter dan wat je veilig kunt realiseren op andere manieren en met andere beleggingen.

Update Augustus 2022: in de winter leveren zonnepanelen alleen al in de slechtste maand, december, 175 EUR op (1EUR per kwh). In de gehele winter (periode van lage opbrengst, november-januari) is de opbrengst ruim 650kwh gemiddeld. Hoewel dit slechts 6-7% van de totale jaaropbrengst is, is dit aanzienlijk minder dan “niets”. Bovendien is het percentage eigen verbruik, en dus de belasting op het netwerk, vrijwel 100%.

Wat kost een koude winter?

Een update naar de situatie van 2022 is hier te vinden: Wat kost een koude winter (update)

Al tientallen jaren hebben we geen echt koude winter meer gehad. Nee, lieve mensen, ook eerder deze eeuw niet. Overigens zijn er diverse klassificaties voor een koude winter: je kunt kiezen voor het Hellmann-getal, het vorstgetal of de gemiddelde temperatuur.
Het Hellmann-getal is de som van de negatieve daggemiddelden met weglating van het min-teken. Dus een gemiddelde temperatuur van -4 op een dag levert een Hellmann-bijdrage van 4 punten op.

Voor het vorstgetal is het simpeler: het is de optelsom van alle negatieve temperaturen, zowel maximum als minimumtemperatuur. Een minimum van -6 en een maximum van +3 levert zodoende 6 punten op. Als het maximum -2 was, zouden het er 8 zijn. Het vorstgetal wordt gemeten van november t/m maart, evenals het Hellmanngetal.

Enfin, de waardes deze eeuw tot nu toe:

Gem. Temp. (C)HellmannVorstgetal
20206.40.15.7
20195.212.117.3
20183.834.144.4
20173.736.051.7
20166.49.621.5
20154.17.819.1
20146.00.02.9
20132.973.298.3
20124.188.498.2
20112.280.6103.1
20101.194.7119.2
20092.156.570.7
20085.120.328.1
20076.64.88.2
20062.831.552.3
20053.732.451.6
20044.116.332.7
20032.480.1100.3
20024.721.640.2
20014.027.738.6
20005.03.613.7

Volgens diverse media en mijn schoonmoeder waren de winters van 2010-2011-2012 “streng” of koud. Welnu…Ik wil hier wel een plaatje van plotten.

Allereerst een plaatje van de gehaalde Hellmann- en vorstgetallen vanaf het jaar 2000 t/m 2020. Dit heb ik afgezet tegen de gemiddeldes van de periode 1902-2020 en alles is geldig voor De Bilt. Het koudere cluster van winters tussen 2009 en 2013 valt wel op, maar komt zoals je ziet nauwelijks uit boven het gemiddelde van de afgelopen ruim 100 jaar.

Om dit te illustreren heb ik hetzelfde plaatje gemaakt, maar nu met als aparte lijn het gemiddelde van de 10 koudste winters sinds 1902:

Wellicht plaatst dit de “Strenge winters” van 2009-2013 wat in perspectief…

Hellmann & vorstgetal doen er niet toe

Dat gezegd hebbende: het Hellmanngetal en het vorstgetal doen niet ter zake. We stoken niet tegen een paar vorstperiodes of dagen, maar een hele winter lang. Het is dus veel relevanter om te weten wat de gemiddelde temperatuur doet in een winter.

De koudste winters scoren ruim negatief. Het gemiddelde sinds 1902 is 2.9C. Het gemiddelde sinds 2000 is ruim 4.1C! Het KNMI werkt echter met klimaatperiodes van 30 jaar en de norm van 1991-2020 was 3.9C.

Goed. Wat hebben we hier nu aan? We hebben een stukje historisch perspectief: deze eeuw heeft volgens geen enkele maatstaf een strenge winter gehad, slechts enkele normale en één winter die kouder was dan normaal (maar dat is niet hetzelfde als streng): 2010.

Om te bepalen wat een strenge winter kost, ga ik uit van het gemiddelde van de koudste 10 winters sinds 1902. Die winters waren gemiddeld -1.15C. De koudste uit de top10 is 1963 (-3), de nummer 10 is 1956 met +0.2C.

Verder hebben we het begrip “graaddagen” nodig. Dit is de temperatuur waaronder men normaliter begint te stoken. In dit geval neem ik 18C als uitgangspunt. Met een gemiddelde temperatuur van -1.15C zou onze “strenge winter” dus 19.15 graaddagen tellen.

Ook heb ik de 10 zachtste winters uitgerekend. Deze komen op gemiddeld 5.83 graden binnen. Dit heeft een flinke uitwerking op het aantal graaddagen. In een zachte winter kom je op ongeveer 1100 graaddagen, in een strenge winter op 1723. Een verschil van 56%. Fors!

Maar uiteraard hangt het gasverbruik af van de mate van isolatie, grootte van de woning en het gebruik van de woning af. Ik heb daarom 3 scenario’s. Een huis met goede isolatie en daarmee een verbruik van 0.2m3 gas per graaddag, matig met 0.4 en slecht met 0.6m3/graaddag.
En dan krijg je onderstaande grafiek:

Dat is het verbruik in m3 gas per winter. Dit heeft natuurlijk een flinke financiële consequentie. In een goed geïsoleerde woning kost een koude winter verhoudingsgewijs hetzelfde als in een slecht geïsoleerde woning. Het verschil in temperatuur is gelijk.

In absolute bedragen is het echter een héél ander verhaal. In een goed geïsoleerde woning kost een koude winter ongeveer 93 EUR meer dan een zachte winter. In een slecht geïsoleerde woning loopt dit verschil op tot bijna 300 EUR.

Eerlijk gezegd wringt daar ook de schoen. Alle nieuwbouwwoningen zijn goed geïsoleerd, maar ook oudere koopwoningen zijn vaak redelijk tot goed geïsoleerd. Mijn eigen woning “scoort” rond tussen de 0,124 in oktober en 0,24 in januari. Waar dat verschil vandaan komt leg ik nog wel eens uit in een ander blogpost.

Maar een oudere huurwoning, doorgaans bewoond door mensen die het minder breed hebben én zelf niet verantwoordelijk zijn voor de isolatie, zitten klem. Door uit te vergroten en de vergelijking te makken tussen een strenge winter en de zachtste winters, wordt dit duidelijker. Het gaat hier om potentieel 100 EUR per maand. En bedenk dat bovenstaande alleen van toepassing is van 1 december t/m 28 (29) februari, maar dat het stookseizoen loopt van oktober tot april.

Moraal van het verhaal

Het gros van de mensen heeft geen idee van zijn energieverbruik. Het voorschot is veelal gebaseerd op het verbruik van het vorige jaar, terwijl het werkelijke verbruik hier nauwelijks enige correlatie mee heeft. Immers is het verbruik niet alleen bepaald door je eigen gedrag (trui aan, verwarming lager, etc.) maar in zeer belangrijke mate door passieve mogelijkheden (isolatie) en het weer. In een warmer klimaat (dat ontkennen is waanzin) zal de gemiddelde rekening omlaag gaan, maar zal een koude uitschieter des te harder aankomen. In een zachte winter vallen de verschillen in kosten nog mee, maar in een koude winter worden deze exorbitant groot.

Voor mezelf: ik heb er zéker 100 EUR voor over om nog eens een echt strenge winter mee te maken. Bring it on!