Warmtepomp: wat mag-ie kosten om een goede investering te zijn?

Dit jaar gaan we een warmtepomp plaatsen, althans dat is het voornemen. Maar ik heb net pas de eerste (en enige) offerte-aanvraag gedaan. Waarom de enige, hoor ik je denken? Welnu: er zit een erkend installateur in de familie. Goedkoper ga ik het niet krijgen (zonder familievete).

Maar dit terzijde. De vraag is nu: wat mag deze installatie mij gaan kosten, om tóch een goede investering te zijn? Hiervoor ga ik uit van het volgende:
1. Een ROI van >10% (ofwel een terugverdientijd onder de 10 jaar)
2. Exclusief subsidie. Subsidie is dus een meevaller.
3. Ik ga uit van 1000m3 gas per jaar. We verbruiken actueel (fors) minder, maar dat komt met name doordat we verwarmen met de airco. Dit lagere verbruik mag ik niet meerekenen.

Nu de basis is gelegd, gaan we aan de slag! 1 m3 gas levert een energie-inhoud van 10kwh. Dit om het makkelijk te houden (het kan net iets meer of minder zijn). 1000m3 gas vervangen door te stoken met uitsluitend elektriciteit zou uitkomen op 10.000kwh elektriciteit.
De kosten voor de 2:
Elektriciteit: 10.000kwh x 0,2252 = 2252 EUR
Gas: 1000m3 x 0,7728 = 772,8 EUR. (+181 EUR netbeheer per jaar) = 953,8 EUR

Klinkt als een slechte casus. Maar, gelukkig hoeven we niet te stoken op elektriciteit. Een warmtepomp werkt door warmte uit de lucht te trekken door een gas te comprimeren: net als een koelkast. Door deze fase-verandering wordt er warmte of kou toegevoegd (afhankelijk aan welke kant je staat). Dit is zeer efficiënt: met 1kwh aan elektriciteit voor de pomp kun je fors meer kwh uit de lucht halen. Dit noemen we COP, en het gemiddelde rendement per jaar (inclusief seizoensverschillen) noemen we SCOP.

Volgens sommige bronnen is een SCOP van 5,2 realistisch. Dit lijkt allemaal heel ingewikkeld. Is het niet: om 10.000kwh aan warmte te genereren, heb ik 10.000/5,2 kwh nodig: 1923kwh.

We rekenen opnieuw:
1923kwh * 0,2252 = 433,06 EUR
1000m3 gas = nog steeds 953,8 EUR.

Het verschil per jaar is dus 520 EUR

Een zeer snelle rekensom leert ons dat het verschil per jaar 520 EUR is. Ik hou hierbij nadrukkelijk géén rekening met stijgende energieprijzen voor gas. Dat zou alleen een meevaller zijn. Elektriciteit hanteer ik tegen het hoge tarief. Overdag is het namelijk warmer en daarmee is de COP aanzienlijk hoger dan ’s nachts. Bij een watertemperatuur van 35C is het verschil tussen 2C en 10C een COP van 4 versus een COP van 5. Dit is 25%, ofwel rúim het verschil van 10% in elektriciteitsprijs (hoog tarief / laag tarief.

Om dit product in 10 jaar terug te verdienen mag het dus 5200 EUR kosten. Ik hou ook geen rekening met boekhoudtrucjes zoals netto contante waarde en dat soort gecompliceerde onzin.

Nu kan ik je vast vertellen: dit systeem gaat vrijwel zeker het dubbele kosten. Maar ik heb een voordeel: mijn elektriciteit kost geen 22ct per kwh. Ik heb een forse overproductie van mijn zonnepanelen in vrijwel alle maanden van het jaar en zelfs op sommige dagen in de winter. Daarmee kost mijn elektriciteit slechts 11ct (de terugleververgoeding).

Grofweg mag het systeem exclusief subsidie iets meer dan 10.000 EUR kosten.

Zonnepanelen in de praktijk: opbrengst in de winter

In diverse media lees en hoor ik zo nu en dan dat zonnepanelen in de winter niets opleveren. Gevoelsmatig klopt dit: de daglengte is kort en een relatief groot deel van die daglengte is schemering. Ook staat de zon laag boven de horizon. En tot overmaat van ramp is het ook nog eens vaak bewolkt in de wintermaanden!

Maar er zit ook een positieve kant aan de winter. Zonnepanelen zijn bij lagere temperaturen veel efficiënter dan bij hoge temperaturen. In de zomer halen mijn panelen vaak niet het maximale vermogen, waar ze dit eind februari wel doen. Dit is ook te zien aan het “specifiek vermogen”. Dit is een berekening van de maximale opbrengst van een dag uit de respectievelijke maand, gedeeld door het vermogen van de installatie. Zo is mijn “record” in een januari maand 25,645kwh op 1 dag, en mijn installatie heeft een vermogen van 9,6KW. Het specifieke vermogen is hiermee 2,67.

Je ziet duidelijk dat de maand oktober flink achterblijft. Dit komt onder andere door het feit dat we nog geen écht zonnige oktoberdagen hebben gehad sinds we deze installatie hebben, maar ook omdat we in oktober meer schaduwwerking hebben dan in de wintermaanden. De bomen die er voor staan hebben namelijk nog blad in oktober, maar eind november meestal niet meer.

Uiteraard zie je in bovenstaande een duidelijk dip van de winter. Dit patroon is nóg sterker als je alle maximale maandopbrengsten bij elkaar zet. Het patroon is dan versterkt omdat niet alleen de pieken lager zijn: ook de dalen zijn lager.

Van daaruit beredeneert men vaak dat zonnepanelen in de winter niets opleveren. Een gedachtengang die je met bovenstaande cijfers best zou kunnen onderbouwen.

Maar het levert nog steeds aanzienlijk op!

Je kunt de grafieken ook anders zien. Namelijk, dat de zonnepanelen nog steeds aardig wat opleveren! De somberste maand tot nu toe was december 2020 met 175kwh productie. Op jaarbasis zou dit exact 2100kwh zijn. In euro’s is dat ongeveer 480 EUR. Met een aanschafprijs van ongeveer 9750 EUR resulteert dat in een rendement van bijna 5%.

Voor een ieder die de ruimte heeft om zonnepanelen te plaatsen: ik raad het je van harte aan. Zelfs zonder salderingsregeling en met donkere wintermaanden is het rendement aanzienlijk groter dan wat je veilig kunt realiseren op andere manieren en met andere beleggingen.

Wat kost een koude winter?

Al tientallen jaren hebben we geen echt koude winter meer gehad. Nee, lieve mensen, ook eerder deze eeuw niet. Overigens zijn er diverse klassificaties voor een koude winter: je kunt kiezen voor het Hellmann-getal, het vorstgetal of de gemiddelde temperatuur.
Het Hellmann-getal is de som van de negatieve daggemiddelden met weglating van het min-teken. Dus een gemiddelde temperatuur van -4 op een dag levert een Hellmann-bijdrage van 4 punten op.

Voor het vorstgetal is het simpeler: het is de optelsom van alle negatieve temperaturen, zowel maximum als minimumtemperatuur. Een minimum van -6 en een maximum van +3 levert zodoende 6 punten op. Als het maximum -2 was, zouden het er 8 zijn. Het vorstgetal wordt gemeten van november t/m maart, evenals het Hellmanngetal.

Enfin, de waardes deze eeuw tot nu toe:

Gem. Temp. (C)HellmannVorstgetal
20206.40.15.7
20195.212.117.3
20183.834.144.4
20173.736.051.7
20166.49.621.5
20154.17.819.1
20146.00.02.9
20132.973.298.3
20124.188.498.2
20112.280.6103.1
20101.194.7119.2
20092.156.570.7
20085.120.328.1
20076.64.88.2
20062.831.552.3
20053.732.451.6
20044.116.332.7
20032.480.1100.3
20024.721.640.2
20014.027.738.6
20005.03.613.7

Volgens diverse media en mijn schoonmoeder waren de winters van 2010-2011-2012 “streng” of koud. Welnu…Ik wil hier wel een plaatje van plotten.

Allereerst een plaatje van de gehaalde Hellmann- en vorstgetallen vanaf het jaar 2000 t/m 2020. Dit heb ik afgezet tegen de gemiddeldes van de periode 1902-2020 en alles is geldig voor De Bilt. Het koudere cluster van winters tussen 2009 en 2013 valt wel op, maar komt zoals je ziet nauwelijks uit boven het gemiddelde van de afgelopen ruim 100 jaar.

Om dit te illustreren heb ik hetzelfde plaatje gemaakt, maar nu met als aparte lijn het gemiddelde van de 10 koudste winters sinds 1902:

Wellicht plaatst dit de “Strenge winters” van 2009-2013 wat in perspectief…

Hellmann & vorstgetal doen er niet toe

Dat gezegd hebbende: het Hellmanngetal en het vorstgetal doen niet ter zake. We stoken niet tegen een paar vorstperiodes of dagen, maar een hele winter lang. Het is dus veel relevanter om te weten wat de gemiddelde temperatuur doet in een winter.

De koudste winters scoren ruim negatief. Het gemiddelde sinds 1902 is 2.9C. Het gemiddelde sinds 2000 is ruim 4.1C! Het KNMI werkt echter met klimaatperiodes van 30 jaar en de norm van 1991-2020 was 3.9C.

Goed. Wat hebben we hier nu aan? We hebben een stukje historisch perspectief: deze eeuw heeft volgens geen enkele maatstaf een strenge winter gehad, slechts enkele normale en één winter die kouder was dan normaal (maar dat is niet hetzelfde als streng): 2010.

Om te bepalen wat een strenge winter kost, ga ik uit van het gemiddelde van de koudste 10 winters sinds 1902. Die winters waren gemiddeld -1.15C. De koudste uit de top10 is 1963 (-3), de nummer 10 is 1956 met +0.2C.

Verder hebben we het begrip “graaddagen” nodig. Dit is de temperatuur waaronder men normaliter begint te stoken. In dit geval neem ik 18C als uitgangspunt. Met een gemiddelde temperatuur van -1.15C zou onze “strenge winter” dus 19.15 graaddagen tellen.

Ook heb ik de 10 zachtste winters uitgerekend. Deze komen op gemiddeld 5.83 graden binnen. Dit heeft een flinke uitwerking op het aantal graaddagen. In een zachte winter kom je op ongeveer 1100 graaddagen, in een strenge winter op 1723. Een verschil van 56%. Fors!

Maar uiteraard hangt het gasverbruik af van de mate van isolatie, grootte van de woning en het gebruik van de woning af. Ik heb daarom 3 scenario’s. Een huis met goede isolatie en daarmee een verbruik van 0.2m3 gas per graaddag, matig met 0.4 en slecht met 0.6m3/graaddag.
En dan krijg je onderstaande grafiek:

Dat is het verbruik in m3 gas per winter. Dit heeft natuurlijk een flinke financiële consequentie. In een goed geïsoleerde woning kost een koude winter verhoudingsgewijs hetzelfde als in een slecht geïsoleerde woning. Het verschil in temperatuur is gelijk.

In absolute bedragen is het echter een héél ander verhaal. In een goed geïsoleerde woning kost een koude winter ongeveer 93 EUR meer dan een zachte winter. In een slecht geïsoleerde woning loopt dit verschil op tot bijna 300 EUR.

Eerlijk gezegd wringt daar ook de schoen. Alle nieuwbouwwoningen zijn goed geïsoleerd, maar ook oudere koopwoningen zijn vaak redelijk tot goed geïsoleerd. Mijn eigen woning “scoort” rond tussen de 0,124 in oktober en 0,24 in januari. Waar dat verschil vandaan komt leg ik nog wel eens uit in een ander blogpost.

Maar een oudere huurwoning, doorgaans bewoond door mensen die het minder breed hebben én zelf niet verantwoordelijk zijn voor de isolatie, zitten klem. Door uit te vergroten en de vergelijking te makken tussen een strenge winter en de zachtste winters, wordt dit duidelijker. Het gaat hier om potentieel 100 EUR per maand. En bedenk dat bovenstaande alleen van toepassing is van 1 december t/m 28 (29) februari, maar dat het stookseizoen loopt van oktober tot april.

Moraal van het verhaal

Het gros van de mensen heeft geen idee van zijn energieverbruik. Het voorschot is veelal gebaseerd op het verbruik van het vorige jaar, terwijl het werkelijke verbruik hier nauwelijks enige correlatie mee heeft. Immers is het verbruik niet alleen bepaald door je eigen gedrag (trui aan, verwarming lager, etc.) maar in zeer belangrijke mate door passieve mogelijkheden (isolatie) en het weer. In een warmer klimaat (dat ontkennen is waanzin) zal de gemiddelde rekening omlaag gaan, maar zal een koude uitschieter des te harder aankomen. In een zachte winter vallen de verschillen in kosten nog mee, maar in een koude winter worden deze exorbitant groot.

Voor mezelf: ik heb er zéker 100 EUR voor over om nog eens een echt strenge winter mee te maken. Bring it on!

Verwarmen met airco: > 300 EUR per jaar besparen

Vanaf oktober ben ik zoveel mogelijk met de airco het huis warm gaan stoken. Dit werkt fantastisch – en het verdient een nieuwe update.

In de eerdere update gaf ik aan dat we in oktober 56kwh meer aan elektriciteit hebben verbruikt en 18m3 gas minder. November is een iets andere maand tot nu toe. We hebben 200kwh méér verbruikt dan in dezelfde periode vorig jaar. Een deel daarvan zal zijn omdat ik nu altijd thuis werk. Dit scheelt een paar kwh per dag, maar dat is ehct verwaarloosbaar. Ik gebruik dus de volledige 200kwh als “verwarming” in mijn aannames over wat ik bespaard heb. Eerder heb ik ook al uitgelegd hoe de graaddagen-methode werkt.

1 oktober t/m 23 november
Verbruik (verwarming)57,73m3
Per graaddag:0,11
Aantal gewogen graaddagen497
Per graaddag 2019 (1 okt-23/110,271
Besparing: 80,017m3
In EUR (0.7448EUR / m3)59,6
Extra elektra-verbruik200kwh
Kosten (0,226 EUR per kwh)45,2EUR
Besparing zonder PV: 14,4EUR
Kosten (0,11 EUR per kwh)22EUR
Besparing Geldsnor37,6EUR

Uit bovenstaande tabel blijken de gegevens. Omdat mijn huis reeds goed geïsoleerd is, is er relatief weinig verschil, op het eerste gezicht. Maar bedenk het volgende: de besparing bij zachte dagen is relatief klein, omdat er maar weinig gestookt wordt. Als er niet gestookt wordt, valt er niets te bezuinigen. Als het kouder is, maar niet te koud (want dan werkt de airco minder efficiënt), valt er meer te bezuinigen. Het stookgedrag van ons huis is als volgt:

Je ziet hierboven duidelijk een lager niveau voor oktober en november, vergeleken met vorig jaar (de grafiek begint in september 2019 t/m november 2020). In de winter zou ons huis normaliter rond de 0,33m3 per graaddag zitten. Met de airco aan zitten we rond de 0,1. Dit is een besparing van 0,23m3 per graaddag. Het gemiddelde is iets lager, omdat er in het voorjaar dagen zijn die dankzij koude nachten gemiddeld wel fris zijn, maar waarbij de opwarming overdag groot genoeg is om de woning warm genoeg te houden en de verwarming dus niet aanhoeft.

JaarGraaddagen
2020 (t/m 23-11)2355
20193097
20183087
20173146
20163279
20153134
20142896
Gemiddeld (excl. 2020)3106,5

De potentiële besparing is dus 3106 * 0,23 (ongeveer). Dat is 714m3 gas per jaar – ofwel ongeveer 500 EUR.
Hiervoor moet natuurlijk flink wat elektra gebruikt worden. Dit is vanwege het warmtepomp principe enigszins afhankelijk van de buitentemperatuur: als het heel koud is, is een warmtepomp (en dus ook een airco) minder efficiënt. Als ik uitga van 270kwh in de maanden nov-dec-jan-feb-maart en 100kwh in oktober en april, dan is de rekensom:
1550kwh * stroomtarief (0,226 EUR per kwh) = 350 EUR.
Besparing: 500-350 EUR = 150 EUR. (exclusief het lagere capaciteitstarief van minder dan 500m3 gas per jaar)
Inlevering op comfort: Geen.

Onze monetaire besparing is groter: we produceren meer elektra (aanzienlijk) dan we zelf verbruiken. Ik kan dus rekenen met de opportunity cost die “terugleververgoeding” is. Die is bij Greenchoice 0.11 EUR per KWh. Die 1550 kwh kost ons dus slechts 170,50 EUR. Dat brengt de besparing op jaarbasis richting de 330 EUR. Hier komt nog 55 EUR bij omdat we dan minder dan 500m3 gas per jaar verbruiken en we dus een lager capaciteitstarief mogen afrekenen.

Besparing op CO2-uitstoot: 714m3 = 1350kg CO2. Uiteraard staat hier 1550kwh elektra tegenover, met gemiddeld 400 gram CO2 uitstoot. Dat is 620kg. Besparing: 1350-620 = 730kg. Deze besparing is met onze PV-panelen gelijk: het verdringingsprincipe is hier geldig. Stroom die ik niet lever, levert een centrale.

Situatie is persoonlijk!

Ieder huis zal zijn eigen karakteristieken hebben. Als je een huis hebt met een groter gasverbruik (gemeten in m3 per graaddag, niet in absolute getallen) is de besparing absoluut groter. Helaas kan ik dat niet uitrekenen of bepalen, maar als je al een airco hebt: gebruik deze om te verwarmen, doe dit voor langere tijd (en consequent) en hou de gegevens bij via mindergas.nl (want dat is makkelijk).

Als de cijfers veranderen, dan volgt vanzelf een update!

CO2-uitstoot van mijn gezin (2020)

Als linkse boomknuffelaar heb ik de afgelopen jaar zeer veel geïnvesteerd in de energie-transitie: in ons vorige huis was dit het vervangen van alle kozijnen, isolatie (spouw, vloer, dak), vloerverwarming (gedeeltelijk) en 14 zonnepanelen.

In onze nieuwe woning betreft het vloerverwarming (dit om lage temperatuurverwarming mogelijk te maken), 32 zonnepanelen, een laadpaal (zelf bekostigd) voor de elektrische auto & PHEV en volgend jaar gaan we van het gas af.

Van voorgaande jaren heb ik het brandstofverbruik niet zo bijgehouden, maar wel het verbruik van elektra en gas. Daaruit kan ik redelijk opmaken wat onze CO2-uitstoot is geweest als gezin voor de categoriën vervoer, elektra en verwarming. En die is flink gedaald door de jaren heen. 2017 was het slechtste jaar: een vakantie naar een warm land met 3 personen en een hoog aantal kilometers in een ongunstige auto. Zakelijke vluchten heb ik verder buiten beschouwing gelaten, die tellen mee in de CO2-uitstoot van mijn werkgever (en ja, de lease-auto eigenlijk ook, maar die zit hier dan weer wél in :-))

Voor de oplettende kijker: er is inderdaad geen netto elektriceitsverbruik in 2017 & 2018, feitelijk zelfs negatief

Qua eten kan het echter wel flink beter. We zijn geen vegetariër: we eten vlees en vleeswaren, ik ben daarbij ook nog eens verzot op kaas en melk. Tevens eten we elke dag als dessert yoghurt of een ander zuivel product. Daar is dus flinke ruimte voor verbetering.

Om het te benaderen heb ik daarom besloten om dit buiten beschouwing te laten in de kilo’s CO2 per jaar. Het is eenvoudigweg niet nauwkeurig na te gaan in kg’s. Wel zijn hier de grafieken van kledingkosten & voedingsmiddelen per jaar: per persoon & in absolute nummers.

Om deze grafieken te maken heb ik gebruik gemaakt van alle data t/m oktober. En dit geëxtrapoleerd voor de maanden november en december.

Per persoon is het stabiel gebleven of zelfs iets lager
Hoeveel gezinnen krijgen kinderen en gaan MINDER uitgeven aan kleding?

Update: verwarmen met de airco

Eerder schreef ik al over mijn experiment om te verwarmen met de airco. Deze is in principe zeer efficiënt bij het verwarmen, omdat deze werkt als warmtepomp. Er gaat dus meer energie de woning in door het winnen van energie uit de lucht, dan dat er verbruikt wordt om de compressor te laten draaien: het principe van de koelkast, maar dan omgekeerd.

Onze woning is voorzien van vloerverwarming, maar in theorie zou verwarmen met de warmtepomp goedkoper moeten zijn. Om dit te benaderen, maak ik gebruik van “m3 per graaddag”. Een graaddag is een dag waarbij de gemiddelde buitentemperatuur lager ligt dan de gemiddelde binnentemperatuur en je dus warmte moet toevoegen om de ruimte op temperatuur te houden.

Bij een ingestelde temperatuur van 20 graden op de thermostaat en een gemiddelde buitentemperatuur van 10 graden, heb je 10 graaddagen (want 20-10=10) te pakken. Bij een gasverbruik van 5m3 op die dag heb je een verbruik van 0.5m3 per graaddag. Uiteraard zijn er correctiefactoren zoals uit hoeveel personen je huishouden bestaat. En Mindergas.nl houdt dit allemaal bij.

Zodoende kan ik vergelijken. Lang verhaal kort: in de periode van 1 t/m 29 oktober 12 uur heb ik 400kwh elektriciteit verbruikt (exclusief de elektrische auto’s). In dezelfde periode vorig jaar 344kwh. Het extra verbruik is dus 56kwh. Gemakshalve ga ik er vanuit dat de rest van ons verbruik gelijk is gebleven en dat deze 56kwh volledig toe te schrijven is aan het verwarmen met de airco. In werkelijkheid ben ik iets meer thuis en was het een vrij duistere maand dus ongetwijfeld heeft dit een kleine invloed gehad.

56kwh elektriciteit kost tegen hoog tarief 56*0.226= 12.66 EUR.
Maar wat heeft mijn gasverbruik gedaan? Want daar wordt het pas interessant! Een kuub gas kost in mijn contract 0.7448 EUR. Een snelle rekensom leert mij dat ik meer dan 17m3 gas bespaard moet hebben om financieel gunstig uit te zijn. De waarheid: we hebben 59m3 gas verstookt. Vorig jaar hebben we in dezelfde periode 77m3 gas verbruikt. Dit is een delta van 18m3.

Maar, dit is natuurlijk niet te vergelijken. Oktober 2019 was namelijk aanzienlijk záchter dan oktober 2020. Over dezelfde dagen gemeten had oktober 2019 slechts 206 graaddagen, tegen 241 in 2020.

De eerlijke som is dus: kijken naar het aantal m3 per graaddag.
2019: 0,236m3/graaddag
2020: 0,126m3/graaddag
Dat is een verschil van 46.4%, genormaliseerd tegen dezelfde parameters. Het enige significante verschil is de wijze van verwarmen. Nu kan ik dus uitrekenen hoeveel ik werkelijk bespaard heb: het bespaarde gas is namelijk het verschil tussen wat ik verstookt heb (0,126 * 241) en verstookt zóu hebben (0,236 * 241). Dit is respectievelijk 30,36m3 en 56,88m3. Het verschil is dus 26,52m3. Een besparing van 19.74 EUR aan gas, tegen een hoger elektriciteitsverbruik van 12.66 EUR. Totaal: 7.09 EUR

Winst in CO2 uitstoot

Als linkse boomknuffelaar moet ik ook dit uitrekenen. 1m3 gas levert bij verbranding 1.89kg CO2 op. Een kleine 50kg dus voor 26,5m3 gas. Het produceren van elektriciteit in de Nederlandse energiemix had een grid-intensiteit in oktober van ongeveer 340 gram overdag. Door de extra 56kwh te produceren is dus 19kg CO2 vrijgekomen.

Dit even los van het feit dat ik zelfvoorzienend ben in mijn elektriciteitsverbruik. Ik produceer > 10.000kwh elektriciteit per jaar (en die kost mij dus ook eigenlijk geen 0.226 EUR, ik lever namelijk netto terug tegen 0.11 EUR, wat de winst nog 7 EUR groter maakt). Maar als ik het niet zelf zou verbruiken, dan zouden de buren of hun buren het wel verbruiken. Vandaar dit “verdringingsprincipe”.

Conclusie: we gaan hier de hele winter mee door. Het gasverbruik is in de maand oktober aanzienlijk verlaagd tov. vorig jaar en er is geen enkele reden waarom ik niet hetzelfde principe in de wintermaanden kan gebruiken. Het levert mij geld op (toch tientjes per jaar) én milieuwinst (want 62% minder CO2-uitstoot!).

(aankomend weekend zijn we niet thuis, vandaar dat ik dit op de 29e doe. Vanaf morgenochtend gaat de thermostaat op “vakantiestand”)

Vloerverwarming van voor 2013? Pompschakelaar!

Vloerverwarming is heerlijk: warme voetjes, veel minder tocht, (vanwege) een gelijkmatige temperatuurverdeling. Het scheelt ook convectie en daardoor minder stof in de lucht.

Een ander voordeel is dat je kunt stoken op een (zeer) lage temperatuur, waardoor je een hoger rendement haalt uit je CV-ketel, mits je natuurlijk ook de temperatuur goed instelt…

Maar wat veel mensen niet weten, is hoe het precies werkt. Akkoord, vrijwel iedereen kan bedenken dat er warm water uit de ketel de vloer in stroomt. Veel mensen zullen ook nog wel weten dat er een verdeelstation is, waarmee het water in de juiste temperatuur de vloer ingestuurd wordt. En daar houdt het op.

Behalve…dat het daar niet ophoudt! Dit “verdeelstation” is de vloerverwarmingspomp. Vanaf 2013 is het verplicht om een vloerverwarmingspomp met pompschakelaar te hebben. Ook zijn alle nieuwe pompen “modulerend”: ze kunnen pompen op verschillende standen.

En daar zit de crux. Wat je wilt bereiken, is dat er warm (eigenlijk lauw) water de vloer in gaat, en er koeler weer uitkomt. Als je te snel pompt, dan komt het water er warm weer uit. Dit is weer nadelig voor het rendement van de CV-ketel. Maar, een vloerverwarmingspomp verbruikt ook ontzettend veel energie.

Energieverbruik vloerverwarmingspomp: de praktijk

In onze vorige woning hadden we gedeeltelijke vloerverwarming. Aangelegd in 2012, en dus niet voorzien van een pompschakelaar. Deze vloerverwarmingspomp was niet modulerend en had een verbruik van 63W. En die draaide altijd. 63W betekent ruim 550kwh per jaar en een kostenpost van ongeveer 120 EUR, plus een CO2 uitstoot van 220kg. Zonder dat je er iets aan hebt gehad, voor het grootste deel van die tijd.

Voor 40 EUR hebben we een pompschakelaar gekocht. Een pompschakelaar is eigenlijk een vreselijk stom apparaat: je stopt de stekker van de vloerverwarmingspomp in de stekker van de pompschakelaar. Deze heeft een sensor, die je om de aanvoerbuis van het water zet. Als het water warm is, dan meet de sensor dit en schakelt de pomp in. Is de temperatuur bereikt, dan is de aanvoerleiding dus koud (althans, niet verwarmd) en wordt de pomp uitgeschakeld.

In de praktijk betekent dit dat de pomp niet aan staat als de verwarming uitstaat: grofweg (afhankelijk van je koukleumeritis en isolatie) van april tot oktober continu. Dat zijn 7 maanden, en dus ongeveer 315kwh.
De overige maanden draait de verwarming ook niet continu. Immers, je wilt dat het warme water in de vloer zit en pas er uit stroomt als de warmte is afgegeven aan de vloer. Is het heel koud, dan wordt er relatief veel warmte opgenomen in de vloer en zal er sneller warm water nodig zijn. Is het minder koud, dan kan de pomp trager werken of zelfs helemaal uitgeschakeld worden. In de praktijk zie ik dat in de periode november-maart onze pomp hooguit 20% van de tijd draait. Dit levert nog eens 188kwh besparing op.

In totaal is de besparing dus 503kwh op jaarbasis! Dat is 110 EUR.

Dus, wat ga je nu doen als je een vloerverwarmingspomp van vóór 2013 hebt? Bestel zo’n schakelaar van 40 EUR en heb het terugverdiend voor de kerst! Dit jaar!

(toevoeging: dit artikel is geschreven in het najaar van 2020. Maar ook nu, in juni 2021 is bovenstaande van toepassing. En nog steeds voor de kerst terugverdiend. Alleen in een ander jaar ;-))

Het Experiment: verwarmen met de airco

Hier in Huize Geldsnor leven wij toch wel graag een beetje luxe. Maar zijn we ook best wel zuinig. Wellicht in tegenspraak met elkaar, misschien ook niet. Zo houden wij niet van grasmaaien en moeten we met 2 honden & 2 kinderen wel erg vaak stofzuigen. En omdat we wonen in het Warme Binnenland hebben we in het huis wat vorig jaar volledig verbouwd hebben (en nog het nodige moeten doen) ook airco geïnstalleerd, zowel boven als beneden.

Lees verder

Korte update: PV-panelen september

Ik zit momenteel in mijn kantoor en ik kijk uit over de tuin. Het regent zachtjes, het is grijs. Je zou het haast niet meer zeggen maar: september was een zeer zonnige maand! Mijn PV-panelen (zonnepanelen, in de volksmond) hebben 1030 (ja, duizend-en-dertig) kwh opgeleverd. Een kwh levert mij 0.22 EUR op, en daarmee was de opbrengst in EUR 226.56 EUR. Het rendement in de maand was 2.33%, en dit jaar tot nu to 20.93%.

Dit is een heel fatsoenlijke score: op de beurs gaat je dit meestentijds niet lukken, en het voordeel aan zonne-energie is dat het geen negatief rendement kent.

De komende maanden zal het allemaal wat minder zijn: oktober, november en december blinken niet echt uit in zonneschijn en zullen met z’n drietjes ongeveer net zoveel opleveren als september.

Inflatie-hedging: zonne-energie

“Hedging” is een manier voor financiële whizzkids en investeerders om risico’s te beperken. Dankzij het fenomeen van zgn. “hedge-funds” heeft het echter een negatieve klank gekregen: “graaiers!”. Dat is onterecht: het is eigenlijk best slim. En we doen het zelf ook. Het spreiden van risico’s door het opnemen van obligaties in je portfolio bijvoorbeeld, is een vorm van hedging.

Hedging kun je heel complex maken, of heel simpel. Zelf pas ik in mijn beleggingsportfolio geen hedging toe, behalve diversificatie. Maar ik pas het wel toe in mijn financiële huishouding: ik heb een grote productie van elektriciteit dankzij mijn zonnepanelen. Dit is feitelijk ook een hedge: de komende 25 jaar (ongeveer, misschien meer) hoef ik mij niet druk te maken over de prijs van elektriciteit en bijgevolg ook nauwelijks over de prijs voor het verwarmen van mijn huis.

Als de gasprijs omhoog gaat, verwarm ik mijn huis langer & vaker met de airco (die feitelijk een warmtepomp is). Als de gasprijs omlaag gaat, dan verwarm ik minder of niet met de warmtepomp, maar met de CV-ketel & vloerverwarming. Dit even los van het feit dat ik de prijs voor gas 3 jaar heb vastgezet – maar dat verandert het principe niet.

Als de prijs voor elektriciteit omhoog gaat, dan voel ik hier niets van: de stroom van mijn dak heb ik immers al betaald in de vorm van een eerder gedane investering. De facto verandert er dus helemaal niets. Hooguit maakt het de investering voor een thuisaccu rendabeler, maar dat is een ander verhaal.

Het hebben van zonnepanelen is dus een uitstekende “hedge” tegen toekomstige inflatie en stijgende energie-prijzen.