Koken: met de oven of de pan?

In Huize Geldsnor houden we van lekker eten & koken. Maar ook van efficiency en het milieu. Zo eten we vaak, maar lang niet altijd, vegetarisch. En ik heb nog wel eens een “druk” schema aan het eind van de middag: mijn zoon zit op woensdag bijvoorbeeld op de BSO en tussen 17:30 en 17:45 moeten we de “meisjes” ophalen: mijn dochters op de kinderopvang.

Dat is precies rondom mijn kookmoment. En het is gewoon erg prettig om het eten klaar te hebben als ik thuiskom. Lieftallige Echtgenote is op di-wo-do áltijd laat thuis, dus ik leef dan als gescheiden man zorg dan voor het gezin. Werkwijze: zorgen dat ik zo min mogelijk pannen gebruik en een groot deel van de maaltijd in de oven kan. Bijvoorbeeld een quiche, lasagne, of gewoon aardappels en vlees(vervanger) wat in de oven kan.

Is dat nu zuinig, met de oven koken?

Het voordeel van met de oven koken is evident: ik kan het in de oven zetten en vertrekken. Als ik 30 minuten later thuiskom met 3 hongerige kinderen trek ik de ovendeur open en schuif ik ze aan tafel. Een pan laat je (ik in ieder geval) niet op het fornuis staan!

Ook komt er geen fijnstof aan te pas en hoeft de ellendige afzuigkap niet aan. (Ik kan niet wachten tot de nieuwe keuken komt)

En natuurlijk heb ik het een en ander uitgezocht. Want ik hou van rekenen, en ik hou alles bij. Zo weet ik bijvoorbeeld dat het bakken van 2 eieren in mijn kleine koekenpan 19 liter gas kost. In kwh omgerekent is dat ongeveer 0,186kwh. Kosten? 0,014 EUR aan gas. Dit staat gelijk aan “verwaarloosbaar, who cares!”.

Bij het uitgebreidere koken staan er méér pannen lánger op het vuur. Van de week hadden we sperziebonen (gedeeltelijk weer uit eigen tuin), aardappels en een vleesvervangende “hamburger” (vivera, lekker!). Gasverbruik om dit gerecht gereed te maken? 0,171 m3 gas (13 cent). Ofwel: 1,67kwh energie (1m3 gas bevat 9,8kwh warmte).

En hier wordt het interessant. Hadden we niet beter de aardappelen en de burgers in de oven kunnen gooien? Stel dat de boontjes 40% van het gasverbruik waren (de burgers zijn immers zo klaar), dan zijn de andere 2 pannen goed voor 0,1026m3- gas (ongeveer), ofwel 1kwh.

Het opwarmen van de oven kost 5 minuten op maximaal vermogen (3500W): 292wh. En die blijft een half uur aan staan (aardappeltjes mogen best lekker gaar worden!). Maar dan hoeft de oven alleen maar warm te blijven. Verbruik: minder dan de helft van het nominale vermogen (2600W, dus 1300W), maal 30 minuten= 650wh. Totale verbruik is hiermee 941wh.

Da’s toch bijna geen verschil!

Da’s toch bijna geen verschil, hoor ik je denken. En misschien is dat ook wel zo. Of misschien ook niet. Voor mij is het exemplarisch voor de tijdgeest: het is een besparing van 6,2% aan energieverbruik. Kijk eens hóevéél moeite er gedaan wordt om 6% meer duurzame energie te produceren! Terwijl je met zoiets simpels (en zoiets kleins, mea culpa) al 6% kunt “verdienen”.
Natuurlijk zit er een grote aanname in (namelijk: hoeveel procent van de energie was er voor het koken van de boontjes?). Maar 6% minder energie is toch mooi?

In kosten schiet het overigens niet op: 0,1 kuub gas kost iets minder dan 8 cent. En 1kwh elektriciteit al snel 2,5x zoveel. 20-23 cent, ongeveer. Gelukkig zijn die kosten sowieso vrij laag, en levert het me wel een hoop gemak op!
En minder energieverbruik!

Oven of airfryer

’s Ochtends staat bij ons altijd de radio aan. Of eigenlijk bijna altijd, en altijd op Q-music. En onlangs was daar in de ochtendshow een interessante kwestie: Tom van de Intercom (als je luistert ken je ‘m, als je niet luistert: dat is de producer van de show) heeft een nieuw huis gekocht met zijn vriendin en een nieuwe keuken. En hij wilde graag een Airfryer. Zijn vriendin wil dit per sé niet: ze hebben tenslotte al een oven.

Dat zette mij aan het denken: waarom zou je een airfryer willen hebben? De argumenten van Tom waren vooral rondom gemak: een airfryer is lekker snel warm. Haar (tegen)argument was dat ze al een oven hebben en dat eventjes wachten niet zo’n probleem is.

Ik verwonderde mij over het argument van de Airfryer. Nu moet je weten dat mijn echtgenote werkt op het gebied van overgewicht, en daar laat ik het verder bij. Maar haar patiënten hebben 1 ding allemaal gemeen: ze hebben een Airfryer. De gedachte is namelijk dat dit gezonder is dan frituren. Los van de vraag of dit zo is of niet (per portie) heeft zo’n ding wel een ander nadeel: de verleiding is véél groter! Vrijwel alles kan er in, en het is zó klaar. Dat geldt ook voor afbakbroodjes, croissantjes, vlees, snacks en friet. Allemaal dingen die een keertje geen kwaad kunnen, maar meerdere keren per week toch wel een serieuze hoeveelheid caloriën toevoegen. Een kaiserbroodje past in een holle kies, maar bevat per broodje net zo veel caloriën als 2 boterhammen…Een croissantje (afbak) het equivalent van bijna 3 boterhammen!

Airfryer of oven

Maar goed, een airfryer of een oven dus. Ik ben geen voorstander van een airfryer vanwege 3 dingen: het gemak (en dus de verleiding) waarmee je iets klaar kunt maken, de geur (het stinkt nog steeds naar airfryer niets anders dan een hete-luchtoven waar op een speciale manier lucht langs de maaltijd geblazen wordt om het eten lekker knapperig te maken. Zo’n ding heeft nog altijd een flink vermogen: ruim 2200W. Het voorverwarmen schijnt 3 minuten te duren.

Dan de nadelen: ze zijn ontzettend duur. Ongeveer 200 EUR voor een XXL (en ik heb een gezin, dus kleiner is nonsens)…Dat is net zo duur als 3x een dubbele frituurpan. Sterker nog: ik kan 140 liter frituurolie gebruiken van het prijsverschil. 23 x de frituurolie verversen dus (er gaat 5 liter in mijn frituurpan), ofwel 233 keer frituren. En daar doe ik dan weer 10 jaar over. En zo lang gaat een aifryer (als ik de recensies en ervaringen van vrienden mag geloven) niet mee.

Een andere beperking is de temperatuur. Omdat een airfryer niet zo warm wordt, heb je nog steeds een oven nodig. Nog even los van de vorm uiteraard, maar wij bakken nogal eens gerechten die met grote hitte gemaakt worden: pizza’s gaan op 250 graden bijvoorbeeld. Een airfryer wordt maar 200C. Daar bij: onze oven heeft een “snelle opwarm” functie, waarmee deze in ongeveer 5 minuten op 250C is. Niet echt een noemenswaardige wachttijd.

Maar een airfryer is gezonder toch?

Maar, als je de verleidingen kunt weerstaan, is een airfryer gezonder toch? Dat valt te bezien. Dit gaat er vanuit dat, omdat er niet gefrituurd wordt, er minder vet in een airfryer-product zit. Overigens zijn deze producten dezelfde als voor de oven, dus hier zijn deze twee alternatieven zeker gelijk.
Maar lieve mensen…Hoe denkt u dat het krokant wordt? Juist! De hete lucht zorgt er voor dat de olie die IN het product zit snel verdampt en naar buiten komt. Dit veroorzaakt de typische frituurlucht, en het korstje.

Een voorbeeld: een kaassoufflé voor de frituurpan bevat 206 kcal en 11.2 gram vet. Van hetzelfde merk (Mora) hebben ze ook airfryer & oven-varianten: 255kcal per stuk en 16.1 gram vet: 44% méér dan de frituurvariant. Dat is een belangrijk verschil.
Nu wordt de ene natuurlijk nog gefrituurd, en de andere niet. Dus bij de frituurpan-variant komt er nog een en ander bij. Nu schijnt het nogal af te hangen van het product en dergelijke hoeveel vet er wordt geabsorbeerd bij het bakken. Ik heb vage bronnen gelezen dat het 8-25% van het productgewicht is: bij friet meer en bij frikandellen minder. Om bij de kaassoufflé te blijven: bij 10% zou het product 77 gram moeten wegen (ik ga het de volgende keer checken). Een gram frituurolie bevat 8,28 kcal. 7kcal is dus 58kcal. De gefrituurde kaassoufflé bevat nu dus 264kcal: 3,5% méér dan de airfryer-variant.

Bij friet is de verhouding anders: het product (airfryer-friet van de AH) bevat 196kcal per 100 gram. De frituurvariant doet 126kcal. Het voedingscentrum gaat uit van 264kcal per ons bereid product (vloeibare olie).

Natuurlijk is dit een groot verschil: bijna 70 kcal per ons. Maar wellicht kun je de mayonaise skippen de volgende keer. Scheelt weer 111kcal.

Conclusie: oven of airfryer

Dat moet je lekker zelf weten, uiteraard. Ik hoef geen extra apparaat wat de verleidingen nog groter maakt om vaker ongezond te eten. Een frituurpan aanslingeren is een bewustere keuze (meer werk) en daardoor zullen wij het minder vaak doen dan iets uit de airfryer pakken. Om broodjes te bakken in het weekend heb ik het niet nodig: de oven is snel genoeg warm. En de oven gaat er zéker niet uit.
Als je af wilt vallen of gezonder wilt eten is het mijns inziens beter om te frituren dan de airfryer te gebruiken, juist omdat de frituurpan meer werk is. In het aantal caloriën maakt het nauwelijks iets uit. Grote kans dat door vaker op en neer te lopen en dingen klaar te zetten, de frituurpan zelfs nog minder caloriën oplevert dan de airfryer. En die paar honderd EUR kun je mooi in je zak houden. Of aflossen op een schuld. Of beleggen.

Douwe Egberts punten: wat zijn ze waard

In Huize Geldsnor drinken wij veel koffie. Al is het tegenwoordig een stuk minder, moet ik toegeven. Maar het is nog altijd aanzienlijk. Doorgaans drinken we Douwe Egberts-koffie. Snelfiltermaling, want ik drink graag koffie uit een kan (ik schenk het wel eerst in een kopje hoor, ik ben geen barbaar). En meerdere koppen achter elkaar. Bovendien weiger ik veel geld uit te geven aan al die fancy machines die van alles maken wat ik niet gebruik. Maar voor ieder wat wils natuurlijk… En gezien ik een hekel heb aan elk apparaat wat lawaai maakt, komen koffiebonen er niet in. En omdat ik hou van de wereld om me heen gebruik ik geen pads of cups.

Wij knippen als ware verzamelaars de koffiepunten uit. Maar natuurlijk ook de punten van de Pickwick thee. Inmiddels hebben we een kleine 8.000 punten hier in huis liggen. En natuurlijk dient zich dan de vraag aan: wat zijn ze waard? En waar kun je ze inleveren?

Wat zijn de Douwe Egberts punten waard?

Nou…Niet zoveel. Da’s de korte versie van het antwoord. En het fluctueert ook nog wat je er voor kunt kopen. Zo kun je bij Blokker (en dat beantwoord meteen de vraag: waar kun je ze inleveren?) een Douwe Egberts Moccamaster filterkoffiezetapparaat kopen voor 41.800 punten. Dit in plaats van 209 EUR te betalen.

Een snelle rekensom leert dat 1000 punten dus 5 EUR waard zijn. Overigens staat dit ook gewoon op de website van Blokker. Een totaal onnodige rekensom van mijn kant dus. Maar ach, die maak ik wel vaker…

Hoeveel koffie moet je daar voor drinken?

Het antwoord op die vraag is dan weer: best wel veel. Op 1 pak koffie zitten 20 punten. 10 cent per pak dus. Een pak kost ongeveer 6 EUR per stuk, mits niet in de aanbieding. Het is dus ongeveer 1.7% van de aanschafprijs wat je aan korting kunt kopen.

1 pak koffie van 500 gram gaat ongeveer 50 kopjes mee (ons koffieschepje is 10 gram, en met onze water/koffieverhouding is dat 10g op 1 mok). Om een koffiezetapparaat bij elkaar te sparen van 41.800 punten moet je dus 2090 pakken koffie leegdrinken, of 104.500 mokken koffie drinken. Met 10 mokken per dag dus 10.450 dagen ofwel 28,5 jaar.

Er zijn natuurlijk wel methodes om dit te optimaliseren! Zo kun je de kiloverpakkingen kopen: dat zijn feitelijk 2 pakken van 500 gram. Echter, in plaats van 2×20 punten krijg je er 100 punten gratis bij. Ik heb het vast voor je uitgerekend: je hebt nu nog “maar” 299kg (of 598 pakken van 500g) nodig om de 41.800 punten bij elkaar te sparen. Het duurt nu wel minder lang om dit voor elkaar te krijgen: nog maar 29.900 mokken koffie. Bij 10 per dag is dit nog maar 8 jaar ipv. 28 jaar.

Nu dient zich de vraag aan: loont dit? De kilo-verpakkingen zijn namelijk nooit in de aanbieding. Deze kiloverpakkingen kosten (actueel) 11.89 EUR per kg. Een 500 gram verpakking kost 5.99 en is dus 9 cent per kg duurder. In de aanbieding kost deze koffie 8.5EUR (bij een supermarkt) of 8.92 (thuisbezorgd met bol).

Tsja, dan is de rekensom makkelijk: 100 punten extra levert 50 cent korting op bij het inleveren er van. De “netto” prijs van de kg koffie is dus 11.39 EUR. Onder normale omstandigheden (lees: geen aanbieding) is een kilogram-verpakking dus 5% goedkoper. Wanneer er sprake is van een aanbieding is de 500g variant altijd goedkoper.

Maar natuurlijk kan ik de rekensom complexer maken, en dat doe ik dus ook. Immers, op de lange termijn ga ik er vanuit dat koffie net zoveel duurder zal worden als de inflatie. Ik hanteer gemiddeld 1,5% inflatie ten opzichte van dit jaar. En dat kun je dan weer plotten in een grafiek. En als dat kan, dan doe ik dat. Dus bij deze:

Grafiek van de opbouw van punten per 500 gram of 1000 gram verpakking geplot tegen de hoeveelheid euro's die het kost om deze koffie te kopen.

Na iets meer dan 28 jaar, dus in het 29e jaar, heb je met 500g voldoende punten bij elkaar om die koffiemachine te kopen. Maar met de kg verpakking reeds na 8 jaar (in het 9e jaar). Op dat moment heb je 51 EUR minder uitgegeven aan koffie (met inflatiecorrectie) én ongeveer 140 EUR meer aan punten gespaard. In totaal dus 190 EUR goedkoper. In die periode heb je dus 299kg koffie gedronken. In de aanbieding waren deze 500 gram verpakkingen echter een EUR per kg goedkoper dan de kiloverpakkingen die nooit in de aanbieding zijn. Van dit verschil kun je de koffiemachine ook gewoon kopen. Conclusie: je kunt beter gewoon de 500g-verpakkingen kopen die in de aanbieding zijn, zonder dat je de extra punten incasseert!

Het is wel jammer dat je deze alleen kunt inleveren bij de Blokker. Dan worden ze op je account gestort (die je eerst moet aanmaken) en kun je er online weer iets van kopen. Dit is een beetje omslachtig. Wel een fijne gedachte dat we dus voor ruim 40 EUR aan punten hier hebben liggen. Ik zal er aan denken om deze mee te nemen in de volgende netto-waarde update :-).

Pizzadeeg zelf maken: lekkerder, gezonder én goedkoper!

In Huize Geldsnor houden we nogal van bakken. Lekker eten, gezellig en de geur van een oven die aan staat. Heerlijk! Wij maken ook het pizzadeeg zelf, zeker sinds mijn Lieftallige Echtgenote de pizzabijbel heeft aangeschaft. Het vraagt wat voorbereiding, maar Lieftallige Echtgenote is hier heel snel in geworden. In de winter (en met dit koude @#*#*(@)!-weer) bakken we de pizza’s in de oven, in de zomer op de BBQ met de pizzasteen. Nét iets krokanter en dus lekkerder, maar de barbeque moet wel goed heet zijn. En de steen dik genoeg, zodat deze niet teveel afkoelt als er een pizza op gelegd wordt. Vooral belangrijk als je er meerdere maakt. De zelf gemaakte pizza’s zijn iets kleiner / minder machtig dan de kant & klaar meuk en bezorgtroep, dus wij bakken er voor 4 personen (de baby eet niet mee) met gemak 5.

Ons pizzadeeg is eenvoudig te maken (al kost het dus wat tijd) en verrassend goedkoop: feitelijk gaat er alleen maar bloem in. Dit is W300-bloem en er gaat ook nog een beetje zout (verwaarloosbaar) en olie in (2%, dus op 500 gram is dit ongeveer 10 gram, kosten ongeveer 1,5 cent voor 5 pizza’s).

De totale kosten voor onze pizza:
Pizzabloem: 500 gram, ~1,10 EUR
Bakje champignons: 500 gram, ~1,20 EUR
Tomatensaus: ~ 1 EUR
Paprika: 0,80 EUR
Ui: 0,20 EUR
Zout, olie etc: 0,03 EUR
Gist: 0,06 EUR
Mozzarella: ~2,50 (2 bolletjes)
Salami of ham: ~2 EUR

En uiteraard kun je het een voor het ander inwisselen. Maar 5 pizza’s, ofwel voldoende voor 2 volwassenen, een kleuter en een peuter, kosten op deze manier iets minder dan 9 EUR. Ook moet de oven goed heet zijn en met 5 pizza’s staat deze ook wel een uurtje aan. Er komt dus ongeveer 3kwh * 0,226 EUR = 0,68 EUR bij.

In zijn totaliteit kosten de pizza’s dus, afgebakken en wel, iets meer dan 9,50 EUR.

Vergelijking met afbakpizza’s

Kwalitatief kan een afbakdiepvriespizza niet tippen aan onze eigen pizza’s. De versheid, de krokante bodem, maar ook de grotere voedingswaarde en lagere zoutgehaltes zijn ongenaakbaar. Omdat alles vers is, is er nauwelijks zout nodig. In totaal, inclusief het zout uit het deeg, de salami en mozzarella, zit er minder dan 13 gram zout in het geheel.

Niet slecht, toch?

Wanneer we dit vergelijken met een Pizza Salame van Dr. Oetker, dan komen we op de volgende tabel (screenshot van de AH.nl website):

Een dergelijke pizza weegt echter 320 gram (en zal derhalve ook minder vulling opleveren dan de zelf gemaakte pizza van 470 gram). Per pizza is het geheel dus:
Caloriën: 874 (+33%)
Vet: 44,8 gram (+100%)
Koolhydraten: 83,2 (-7%)
Eiwitten: 32 gram (-13%)
Zout: 4,5 gram (+76%)
Vezels (staan niet vermeld op AH website, maar wel op de doos): 6,1 gram

Deze pizza kost 2,19 EUR (als deze niet in de aanbieding is, 22% duurder dan het eigen baksel). Het mooie aan dit deeg is overigens niet alleen dat deze goedkoper is, of gezonder. Maar ook dat je deze prima vantevoren kunt maken en kunt invriezen. Wel op tijd ontdooien natuurlijk.

Fijne 2e Pinksterdag!

Het vlees is zwak: we hebben een frituurpan gekocht (maar wát een investering!)

Wij zijn behoorlijk van het gezonde eten. Maar het vlees is zwak: af en toe eten we fastfood. Eerder gingen we daarvoor naar de snackbar, en we hebben pogingen gedaan om ovenfriet & snacks te maken. Maar dat is tóch minder lekker.

Maar met de groei van ons gezin lopen de kosten voor de snackbar ook behoorlijk op. In 2018 (het eerste jaar waarin we konden pinnen in de snackbar, het is tenslotte de 21e eeuw…) besteedden we gemiddeld iets minder dan 10 EUR per keer in de snackbar. Dat jaar zijn we er 23x geweest. De frequentie blijft vrij stabiel, maar de bestedingen lopen op tot iets boven de 16 EUR. De hoofdoorzaak? Onze kinderen eten als bootwerkers. Gelukkig ook gezonde dingen, maar ook in de frietzaak tellen ze inmiddels gewoon mee als 1 persoon. De frequentie van dit jaar is een extrapolatie: t/m week 19 waren we 9x in de snackbar geweest en dat maakt 25x op jaarbasis.

Maar goed: we hebben dus een frituurpan gekocht. Een dubbele frituurpan zelfs. Grappig genoeg kost deze frituurpan nú 67,95 maar vorige week toen ik ‘m kocht 59,95 EUR. Bijzonder. Het is een grote frituurpan, want we hebben een groot gezin.

We hebben de eerste basisbenodigdheden gekocht:

2,5kg friet: 1,99 EUR
4 kroketten: 1,49 EUR
6 liter frituurolie: 7,98 EUR
5 frikandellen: 1,49 EUR
20 kipnuggets: 1,99 EUR

Bovenstaande levert dus een “hit” op het boodschappenbudget op: het kostte 14,94 EUR. Maar dit moeten we nader bekijken. We eten per keer immers niet alles op en de olie gebruik je vaker. Het boekje (ja, ik heb voor het eerst in mijn leven een gebruiksaanwijzing gelezen!) laat zien dat je na 8-12x de olie moet verversen. Dat is gemiddeld dus 10x.
Maar, er gaat ook 5 liter in. Met 2,5kg friet doen we 2,5x, met kroketten 2x, frikandellen 5x en met de kipnuggets ook 5x. Een tabelletje leest makkelijker? Komt-ie dan!

Per keer frituren zijn we dus 2,902 EUR kwijt. En er moet nog elektriciteit in. Laten we aannemen dat we in totaal een half uur het volle vermogen nodig hebben. Het vermogen is 3.6KW, dus het verbruik in een half uur is 1.8kwh. Kosten: ~40 cent.

De totale kosten liggen daarmee op 3,30 EUR per keer. 13 EUR lager dan het gemiddelde van 2021 en 10 EUR lager dan het gemiddelde van 2020. De investering (59,95 EUR) is daarmee in 6x terugverdiend. Ik neem geen afschrijving mee zegt u? Dat klopt, immers met de besparing betaal ik het apparaat (die in de boekhouding al direct als kostenpost is meegenomen).

Mocht je een andere calculatiemethode willen gebruiken…Als het apparaat 5 jaar mee gaat en je frituurt 25x per jaar (zoals wij) en je gaat geen oliebollen bakken (dat doe ik dus wel), dan zijn de afschrijvingskosten 0,48 EUR per keer. Met de huidige prijs kom je op 0,54 EUR per keer aan afschrijving. En natuurlijk nog wat kosten voor het schoonmaken.

Mei is “eet de vriezer leeg maand”

Althans, hier in Huize Geldsnor hebben we deze maand zo gedoopt. Er zit een (te) dikke ijslaag in de vriezer. En eerlijk gezegd zijn we het overzicht nogal kwijt: wat ligt er nog in? We hebben dus besloten om deze maand onze vriezer helemaal leeg te eten.

Dat klinkt gemakkelijker dan het is. Het betekent een goede “meal-planning” en die moet afgestemd worden op de boodschappen-planning. Het betekent ook vooruit kijken: spul uit de vriezer halen we een dag tevoren er uit om de volgende dag op te eten. Het ontdooit dan in de koelkast. Dat heeft 2 voordelen: het ontdooit niet te snel, met als resultaat dat het te vroeg ontdooit is en mogelijk te lang op het aanrecht blijft liggen bij een te hoge temperatuur. Maar ook zorgt het voor een koelkast die minder hard hoeft te werken: er ligt immers iets wat bevroren is te ontdooien.

Met een beetje mazzel helpt het ons ook om goedkoop de maand door te komen. De maand is ontzettend duur door de grote verbouwingen die we deze maand doen en waar we ook meteen de rekening voor krijgen. En bij bevriende aannemers ben ik simpel: jij geeft de rekening, ik betaal. Nu, direct, vandaag en onmiddelijk. Een stukje op de boodschappen besparen is dus welkom!

Wat gaan we allemaal aantreffen?

We zullen nog wel wat onverwachtse dingen aantreffen. Maar ook een paar heerlijke maaltijden: vers ingevroren quiche (zelf gemaakt). Diverse ovenscnaks (bitterballen, kipnuggets, zakken met lekkere aardappelmaaltijden). Nog wat zakken groente.

Op de lange termijn levert het natuurlijk niet veel op: we zullen de vriezer daarna ook wel weer vullen met diepvriesspul. Maar wel ander diepvriesspul, want we hebben ons consumptiepatroon aangepast. Zo eten wij geen afbakpizza’s en dergelijke meer: alleen nog maar vers deeg. Maar ook dat kun je invriezen. Zakken groente, zoals “Italiaanse roerbakmix”? Ook die zullen we zelf gaan samenstellen.

Maar het levert vooral een schone, georganiseerde vrieskist op!

Besparen door boodschappen te laten bezorgen

Sinds begin februari laten wij onze boodschappen thuisbezorgen. Consequent – daarvoor was het incidenteel. En er is mij iets opgevallen: het lijkt heel veel geld te besparen! De kosten voor levensonderhoud hou ik bij sinds 2012. Hierin zitten een aantal verschillende groepen: de bakker, supermarkt, groenteboer, drogist en soms de Hema en Action. Alleen als het eten of huishoudelijke dingen betreft uiteraard. Dit vertroebelt het beeld een klein beetje. Hierin zitten namelijk relatief veel uitgaven die puur voor & door de kinderen zijn: luiers, met name. Logischerwijs neemt dit dus toe.

Om een betere vergelijking te maken heb ik de lijst gefilterd en alleen de “voedseldingen” overgelaten: bakker, supermarkt en boerenwinkel. Door de jaren heen zie je een flinke stijging. Ook een behoorlijk grillig verloop. De ene maand is duidelijk duurder dan de andere maand. Een goed voorbeeld is de grootste piek: augustus 2019. In die maand waren we volop aan het verbouwen. Er is toen relatief veel bier gedronken (lekker, na het klussen) maar dat ene kratje zie je niet terug. Nee, het zijn vooral de frisdranken en de krentenbollen die je hier terugziet, en een groter aantal kant-en-klaar-maaltijden. We hadden namelijk regelmatig geen toegang tot het huis en moesten dus koken op 1 pit.

Grilligheid er uit halen

De grilligheid kan ik er natuurlijk makkelijk uithalen, door te middelen per maand. Het grillige patroon verdwijnt vrijwel acuut. De maanden februari en september zijn het goedkoopst. December (kerst) en januari (onze verjaardagen) zijn het duurst. De hogere kosten in mei kan ik niet zo goed plaatsen.

Er is alleen een probleempje met bovenstaande grafiek. Namelijk: het zegt echt werkelijk helemaal niets of op zijn best heel weinig. Want het is een gemiddelde over de afgelopen 8 jaar. En los van stijgende kosten per jaar, is er sprake van een ander fenomeen: we zijn een gezin geworden. Het is dus véél interessanter om te zien hoe de kosten zich door de jaren heen ontwikkelen!

Een koud kunstje natuurlijk in excel. En met Paint heb ik er 3 mooie cirkeltjes overheen geplot. Het eerste cirkeltje is de geboorte van mijn zoon eind 2015. Eind 2018 kwam onze tweede er bij en begin dit jaar onze derde. Je ziet duidelijk een opwaartse trend: onze kosten voor de boodschappen exploderen. Dit heeft een aantal oorzaken:
1. Boodschappen worden duurder, onder andere door de BTW-verhoging op 1 januari 2019.
2. De kinderen groeien. En die beginnen echt hele serieuze porties te eten.
3. Meer kinderen. De jongste eet nu alleen nog maar indirect mee, maar tijdens een zwangerschap eet je ook iets meer. Er groeit immers een kind in je – en die voedingsstoffen komen érgens vandaan.

Die grafiek gaat omhoog vriend!

Aan het begin van deze post schrijf ik dat het laten bezorgen van boodschappen geld bespaart. Tot nu toe laat ik echter vooral zien dat het gemiddelde van 2021 nog nét boven het gemiddelde van 2020 ligt. Niet echt een overtuigend verhaal dus. Of toch wel? Want nu gaan we even iets beter kijken. Namelijk niet meer naar gemiddeldes, maar naar de uitgaven de afgelopen 16 maanden. Vanaf januari 2020 dus.

In de maand juni is een piek te zien. Dat heeft ongetwijfeld te maken met een vakantie in Zwitserland…Da’s een duur land om een zakje chips te kopen zullen we maar zeggen. Daarna zie je een duidelijke trend naar beneden: in de zomer hebben we goed opgelet. Als ik een trendlijn zou plotten door de allereerste grafiek dan liggen de zomermaanden duidelijk onder die trend. In het najaar en de winter zie je het gebruikelijke patroon: de maanden zijn iets duurder. Vanaf midden februari zijn we begonnen met het stelselmatig laten bezorgen van de boodschappen en duikt de lijn naar beneden.

Dit onderstreept mijn gevoel: het laten bezorgen van boodschappen is goedkoper. Mijn hypothese:
Het vastzetten van een bezorgmoment dwingt je na te denken over wat je gaat eten. Hierdoor is de maaltijdplanning strakker. Dit betekent 2 dingen: je kunt maximaal profiteren van aanbiedingen (want die zijn vooraf bekend en daar stem je de planning mede op af), en je hoeft niet meer naar de winkel. Iedere keer dat je in de supermarkt bent, kom je in de verleiding om iets te kopen.

Ook zorgt het er voor dat je beter de spullen opmaakt die je al hebt. De dag vóór het bezorgmoment zijn er wel eens dingen op (onverwachts) die we de dag tevoren niet meer gaan kopen maar gewoon laten bezorgen. Het blijkt zelden iets kritisch te zijn!

Ik ben benieuwd of deze trend zich doorzet de komende maanden. Terug naar het niveau van 2012-2018 zullen we niet meer gaan. Je kunt niet verwachten dat een gezin van 5 net zoveel uitgeeft aan boodschappen als toen we met z’n tweetjes waren. Maar het niveau van 2019 moet toch haalbaar zijn.

Verleidingen weerstaan

Afgelopen weekend ligt al weer een poosje achter ons: vandaag komt tenslotte Zaagmans al weer langs. Maar het afgelopen weekend was saai! Het was slecht weer, het heeft vrijwel het hele weekend geregend hier. Zaterdagochtend was ik nog even in de tuin bezig geweest en daarna binnen aan de slag. Maar ik had Dochterdienst, want Lieftallige Echtgenote ging met Zoon naar de zwemles. Mijn schoonmoeder kwam om op de meiden te letten, maar de meiden gingen om beurten naar bed. Klussen op zolder voor de zolderverbouwing was daarmee helaas onmogelijk: dat maakt teveel herrie.

Zaterdag was dus een gare, saaie dag. Een hangdag. Als de Snor érgens een hekel aan heeft, dan is het hangen! Vreselijk. Ik kan niet stilzitten, ik doe dat ook weinig. Door het vele hangen en het voortkabbelen van de dag werden we moe, zeurderig, hangerig. We hadden geen zin om te koken. Eten bestellen dan maar? Nee! Met grote doch gepaste trots kan ik mededelen dat wij gewoon gekookt hebben.

Lieftallige Echtgenote had zich er toe gezet om rösti te maken, groente te koken en een stukje vlees(vervanger) te bakken.

In de avond ben ik zelfs nog gaan hardlopen, al was het maar een rondje van 5km. En ik deed er (te) lang over. Maar het is beter dan op de bank zitten.

Maar ook zondag werd saai. De kinderen waren vroeg wakker, het weer was bedorven als een pak koekjes dat te lang open is: klef. Het regende, alles was nat en modderig. Maar in de middag zijn we toch een rondje gaan wandelen. Het was maar 2km, maar opnieuw: het is beter dan stilzitten op de bank. In de middag deelde Lieftallige Echtgenote mee dat zij geen zin had om te koken. Of we niet wat te eten konden bestellen. Maar…Ik had vandaag wel zin om te koken.

Ik heb heerlijke hamburgers gemaakt van rundergehakt, walnoten, geraspte kaas, cashewnoten en uitjes. En dat op een gegrilld broodje, met zelfgemaakte frieten en broccoli. Toch heel wat beter dan een kleffe vette hap laten bezorgen.

Ondanks dat het weekend vrij saai was, ben ik toch blij dat we geen eten hebben laten bezorgen. Ons eigen eten was eigenlijk veel lekkerder, zeker gezonder en absoluut goedkoper.
Gister ben ik wel op & neer naar de zaak geweest en heb ik de verleiding niet kunnen weerstaan…Het werd een klein reepje Milka en een zak Droptikkels. Mijn achilleshiel…Ik denk dat ik zonder Droptikkels ik tientallen kilo’s lichter zou zijn.

Wat doet een vegetariër op brood?

Bovenstaande is een serieuze vraag. Ik ben geen vegetariër. Maar ik ben wel grote stappen aan het zetten om (aanzienlijk) minder vlees te eten. Wij eten hier dagelijks een kleine 350 gram vlees in ons huishouden. 127,75kg vlees per jaar dus. Als “karkasgewicht” is dat ongeveer 250kg. Strikt genomen 50kg per hoofd van het gezin, maar dan reken ik mijn jongste dochter mee. Feitelijk dus 62,50kg per persoon. Dat is aanzienlijk minder dan gemiddeld (78kg per jaar), maar nog steeds veel te veel.

Ik wil overstappen op zo min mogelijk vlees: vlees is relatief ongezond (veel verzadigd vet, vaak zout), slecht voor de wereld (er is enorm veel water en voer nodig voor een kilo vlees), veroorzaakt relatief veel CO2* en neemt veel ruimte in beslag. Tevens wil ik een voorbeeldfunctie vervullen. Als wij als volwassenen minder vlees eten, doen de kinderen dat ook.
Voor veel dingen heb ik inmiddels wel alternatieven. Noten, peulvruchten: allemaal lekker. Het avondeten is dus niet per se de uitdaging. Behalve de spekjes in de stamppot, barbecuen en spek in de pannenkoek. Ik ben daarin niet de enige.

De uitdaging zit in broodbeleg. Wat doe je op je brood, als vegetariër? Ik kom niet verder dan pindakaas, chocopasta, (vruchten)hagel en vlokken. Hiervan is op de pindakaas na het hoofdbestanddeel “suiker”. Ook niet zo gezond…Dus wat doet een vegetariër op zijn brood?

*Overigens, volgens Unilever: Als heel Nederland een dag per week zijn avondmaaltijd met vlees vervangt voor een vegetarische maaltijd, zouden we samen 23.800.000 kg CO2 besparen.
24 miljoen kilogram. 24.000 ton. 24 kiloton. Da’s een mooie besparing, al is het helaas een druppel op een gloeiende plaat (0,01% van de Nederlandse CO2 uitstoot). Dit is de macht van grote getallen, die bijvoorbeeld Unilever in dit geval graag plaatst. De jaarlijkse uitstoot van Nederland (als geheel) is 178 megaton. 178.000.000.000 kilogram. Ongeveer 10 ton per Nederlander.

Van fastfood naar slowfood: de pizzasteen

In Huize Geldsnor genieten we van het leven. We zijn veel samen, doen van leuke maar eenvoudige dingen: fietsen, knutselen, picknicken, kamperen. We vinden het heerlijk. Ook lekker kneuterig in de tuin werken en spelen, samen koken. Allemaal fantastisch.

Recentelijk hebben wij een pizzasteen gekocht voor op de bbq. Daar komen lekkere pizza’s vanaf! Heerlijk! Wij maken onze pizza’s aan de hand van de pizzabijbel en dus helemaal met bloem, gist, lang laten rijzen etc.

Op deze manier transformeren we een ongezond fastfood in een gezonde, verse slowfood maaltijd, want er zijn er uren mee bezig. Het is ook direct een gezinsactiviteit geworden.

Qua kosten? Gelijk aan een goede afbakpizza, maar van veel betere kwaliteit!