Fabel debunked: vochtige lucht verwarmen kost NIET meer energie dan droge lucht verwarmen

Geldsnor!

De oorspronkelijke post is geschreven in mei 2021. Deze is geactualiseerd op 18 november 2022.

Overal kom je het tegen, op diverse websites: ventileer je woning goed! Want vochtige lucht verwarmen kost veel meer energie dan droge lucht verwarmen. En dus moet je goed ventileren. Het lijkt wel een echokamer op het internet. Iedereen kletst elkaar na, zonder dat er iemand een goede BINAS op na heeft geslagen of het wel waar is. Voor hen die niet weten wat een binas is: dat was het boekje met formules voor biologie, natuurkunde en scheikunde die je vroeger op de middelbare school gebruikte. Nu misschien nog wel, maar ik zit daar niet meer zo in.

Even een paar feitjes: een m3 lucht van 20 graden met een luchtvochtigheid van 90% bevat 15 gram water. Dezelfde kuub bij 60% luchtvochtigheid nog 10 gram. Ik zal je het rekenwerk besparen: het kost 0.7% méér energie om die vochtige lucht te verwarmen. Dat is tamelijk verwaarloosbaar.

Die 90% is de aanname van vochtige binnenlucht, en de 60% de aanname van droge geventileerde lucht. Helaas is niet op alle dagen de luchtvochtigheid buiten rond de 60%. Actueel is deze buiten 99% (en binnen 59%). Maar, luchtvochtigheid is relatief. Als de temperatuur lager wordt, dan stijgt de luchtvochtigheid tot het moment dat er condens gevormd wordt. Zo onstaat ook mist.

Andersom geldt ook: de luchtvochtigheid buiten van 99% geldt op dit moment bij de actuele temperatuur van 10.1C in mijn tuin. Als ik deze lucht naar binnen haal stijgt de temperatuur van die lucht en daarmee daalt de luchtvochtigheid. Binnen is het hier nu 21.2C (op mijn kantoor) en is de luchtvochtigheid dus 59% (dit kun je zelf meten met een luchtvochtigheidsmeter).

Zo krijg je in de winter ook zeer lage luchtvochtigheden in huis: buiten is de luchtvochtigheid misschien nog hoog bij een lage temperatuur, maar vervolgens gaan we het verwarmen. En daarmee droogt de lucht uit. Maar goed, daar gaat het niet om.

Gevoelstemperatuur

Het gaat niet alleen om de absolute temperatuur. Maar ook om de gevoelstemperatuur. En ook die wordt in grote mate bepaald door de luchtvochtigheid. Je kent het verschijnsel wellicht: in het voorjaar is het een graad of 20 en heerlijk weer. Maar zodra je de schaduw instapt voelt het heel koud aan. Dat komt omdat de luchtvochtigheid laag is. Bij een lage luchtvochtigheid kan je lichaam zijn warmte heel snel kwijt (zonder te gaan zweten) en daardoor voelt het koud aan. Omgekeerd geldt dit ook. Een vochtige lucht kan heel warm aanvoelen. Een temperatuur van 27 graden bij een luchtvochtigheid van 90% kent een gevoelstemperatuur van 30C. Bij 40% is dit 27C.

Evenzo kunnen we dit toepassen in de binnentemperatuur. Ik zal je de formule besparen, maar neem maar aan dat de gevoelstemperatuur (heat-index) bij 20C en 40% relatieve luchtvochtigheid ongeveer 19 graden is. Wat gebeurt er nu als we de lucht vóchtiger maken? De gevoelstemperatuur loopt op tot 21C bij 100% luchtvochtigheid.

Ergo: bij een hogere luchtvochtigheid mag de absolute luchttemperatuur láger zijn om dezelfde gevoelstemperatuur te bereiken. Hoewel het dus 0.7% meer energie kost om deze lucht te verwarmen, hoef je deze minder ver op te warmen om dezelfde gevoelstemperatuur te bereiken. Er is dus geen sprake van lagere stookkosten door ventilatie.

Waar komt het dan vandaan?

Ik vraag me dan ook af waar het vandaan komt. Het is natuurkundig gezien namelijk gewoon onzin. “Fake-news”. Geleuter in de ruimte. Echokamer-politiek, geschreven door mensen die niet aan fact-checken doen. En je komt het overal tegen.
Waar het ook vandaan kán komen, maar dat zie ik nooit ergens geschreven, is dat je om dezelfde relatieve luchtvochtigheid te houden, je de ruimte zou moeten verwarmen tot een temperatuur enkele graden hoger dan de huidige temperatuur.

Echter: een hoge luchtvochtigheid is wel ongezond. Althans, het duidt op een weinig geventileerde omgeving en dat is op zichzelf ongezond omdat er geen lucht ververst wordt. Bacteriën en virussen waren vrij in het rond en bouwen zich op. Vocht trekt in de muren, condenseert tegen de ramen en het houtwerk begint te rotten. Ook zijn schimmels dól op hoge luchtvochtigheid. Je kunt de lucht ontvochtigen met een luchtontvochtiger, maar kies er wel één met voldoende capaciteit. Je hebt het over liters per dag om een meetbare invloed te hebben.

Dus: ventileren? Doen, voor je gezondheid. Maar het levert je geen lagere energierekening op.

(overigens: wellicht kun je nu ook voorstellen waar de “koude airco” vandaan komt. Airco’s koelen de lucht, maar onttrekken óók vocht aan de lucht. Het wordt dus dubbel kouder, want de gevoelstemperatuur daalt veel sneller dan de werkelijke temperatuur en tot overmaat van ramp is die koude lucht ook nog eens in beweging.)

Snor

De Geldsnor, kortweg "De Snor", is een blogger die zich ergens in het midden van zijn 30-ers bevindt. Getrouwd, meerdere kinderen, werkzaam in een boven-modale functie ontdekte hij in oktober van 2019 Het Begrip: Mr. Money Mustache. Nadat hij ALLES gelezen heeft wat MMM gepost heeft, kwam het idee om zelf te bloggen: wat is er in Nederland bereikbaar, in hoeverre wijkt onze positie af van de Amerikaanse mogelijkheden? En wat schetste zijn verbazing: ondanks het feit dat MMM een begrip is, een legende, 1 van de Grote Grondleggers van FIRE, was de website "Geldsnor.nl" nog beschikbaar. Deze naam is een geuzentitel, een eerbetoon zo u blieft.

11 gedachten over “Fabel debunked: vochtige lucht verwarmen kost NIET meer energie dan droge lucht verwarmen”

  1. Meteen getriggerd door de titel! Wat is het toch fijn dat er mensen zijn die het leuk vinden dit soort dingen na te rekenen (en te delen), want mijn talenten liggen op een heel ander gebied 😉 BINAS, volgens mij hebben onze kinderen die ook nog gebruikt op de middelbare school,
    Ik ben door corona uitgebreider het huis gaan luchten en vind het nu prettig om (met de kachels uit) s ochtends een uurtje met de ramen open te zitten, zoals nu.

  2. Even puur ‘gevoelsmatig’… Vochtige lucht heeft een hogere massa en opwarmen kost wellicht meer. Warmte overdracht is daarnaast hoger vanwege geleiding door het vocht, maar zodra ‘alles’ op temperatuur is, behoudt de massa ook langer zijn warmte.

    De verwarming maakt nu eenmaal een x-hoeveelheid kWh’s warmte. Er is geen restproduct wat verloren gaat.

    Ik maak me sterk dat ventileren om welke reden dan ook alleen maar energie kost. Gewoon accepteren, de frisse lucht is veel belangrijke dan het marginale bespaarpotentieel.

  3. Zolang de omgevingstemperatuur lager is dan die van de huid (normaalgesproken 33º C), zal vochtige lucht juist kouder aanvoelen. Als het in je woonkamer 20 graden is, zal bij een hoge luchtvochtigheid de lucht kouder aanvoelen, niet warmer. Hoe vochtiger de lucht, hoe meer de temperatuur op je lichaam wordt overgedragen. Die temperatuur van de huid waarbij vochtige lucht warmer of juist kouder aanvoelt (het omslagpunt) geldt voor de onbedekte huid. Maar door kleding, ligt dat omslagpunt een stuk lager.

    1. Absoluut onjuist. Er is veel onderzoek gedaan naar gevoelstemperatuur. Lees je in, zou ik zeggen.
      Vandaar dat de Tropen met een max temp van 30c en 90 procent luchtvochtigheid zoveel heter aanvoelt dan bij 20 procent luchtvochtigheid.

      1. Je stelt in de tekst hierboven dat bij een temperatuur van 20 graden de gevoelstemperatuur zal toenemen wanneer de luchtvochtigheid toeneemt. Of lees ik dat verkeerd? Dus stel: het is 5 graden met een luchtvochtigheid van 70% dan voelt de lucht minder koud aan dan wanneer de luchtvochtigheid 40% is?

      2. Dat stel ik inderdaad. Ik stel niet dat dit bij 5C ook zo is – maar het is wel zo (zie mijn andere antwoord).

        Het is allemaal marginaal, maar doet niets af aan het feit dat het niet meer energie kost om een vochtige ruimte op te warmen (althans dát is wel zo, maar het afkoelen duurt ook langer, waardoor het netto geen verschil maakt).

      3. De hitte-index kan niet gebruikt worden voor een temperatuur van 20 graden, omdat de heat-index juist ontworpen is om de impact op het menselijk lichaam te meten van luchtvochtigheid én hitte. De hitte-index houdt rekening met het vermogen van het lichaam om zichzelf af te koelen door te zweten, en dat is minder of helemaal niet relevant bij koude(re) temperaturen.

        Bij koud weer wil het lichaam de warmte juist vasthouden om de juiste temperatuur te behouden. Zweten en de daaropvolgende verdamping zouden resulteren in warmteverlies, wat contraproductief is in een koude omgeving. Daarom is de natuurlijke reactie van het lichaam het verminderen of helemaal stoppen van zweten.

        Vochtigheid speelt echter nog steeds een rol in hoe koud weer aanvoelt. Wanneer de luchtvochtigheid hoog is, kan het vocht in de lucht ervoor zorgen dat de koude temperatuur doordringender aanvoelt. Een hoge luchtvochtigheid bij koud weer kan een vochtig of klam gevoel veroorzaken, wat kan bijdragen aan de perceptie van kou, ook al vindt er geen actief zweten plaats. Als je een nieuwjaarsduik neemt in zeewater van 1 graden, dan zal dat veel kouder aanvoelen dan wanneer je lichaam zich in lucht bevindt van 1 graden.

      4. Dat water kouder aanvoelt dan lucht is een feit: je hebt hier te maken met de enorme warmtecapaciteit van water.
        In het geval van luchtvochtigheid is dit een ander verhaal. Dat heeft te maken met verdampingssnelheid. In een drogere lucht kan water sneller verdampen dan bij een vochtige lucht. Die verdamping onttrekt warmte aan je lichaam.
        Het effect wordt wel kleiner bij lagere temperaturen. Zo komt NOAA (wetenschappelijk Amerikaans instituut) met de volgende gevoelstemperaturen bij lage temperaturen:
        5C met 50% RVH: 2.9C
        5C met 70% RVH: 3.4C
        5C met 100% RVH: 4.2C

        20C met 50% RVH: 19.4C
        20C met 70% RVH: 19.9C
        20C met 100% RVH: 20.7C

        De verschillen blijven identiek (1.3C verschil in gevoel tussen 50% en 100% RVH), maar bij 20C ligt de gevoelstemperatuur bóven de werkelijke temperatuur. Bij lagere temperaturen blijft de gevoelstemperatuur onder de werkelijke temperatuur. Dit blijft zo tot 13C.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *