Vooruitblik 2022: de vakanties

In Huize Geldsnor zijn we dol op vakanties. “Vroeger”, toen we nog geen kinderen hadden, ging we regelmatig de bergen in. Dat hebben we vorig jaar ook gedaan met de camper. Dit jaar liep het allemaal wat anders door de geboorte van Jongste Dochter aan het begin van dit jaar. Met een baby in de auto wilden we niet ver rijden dus zijn we op een camping beland voor een week en aansluitend 2 weken op een vakantiepark. Heerlijk relaxed, maar ontzettend duur.

Ook zijn we vorig jaar op fietsvakantie geweest. Leuk! Maar of dat aankomend jaar een haalbare kaart is? Wellicht. Een en ander hangt, heel eerlijk gezegd, ook af van de conditie van de honden. Niet dat ze meegaan, maar vooral of ze er nog zijn. Ze zijn inmiddels stokoud. We denken al een aantal jaar dat ze de volgende kerst niet halen, maar ze gaan dapper door en zijn verder gezond. Maar heel reëel gezien: voor een weekendje brengen we ze niet naar het pension. Dat is relatief veel werk (het is 30 minuten rijden) en geregel. Los van de kosten, van ongeveer 26 uur per nacht (met z’n tweetjes).

Maar goed: de vakanties dus. We houden er van! We hebben afgelopen jaar een caravan gekocht, en willen deze ruim gaan gebruiken:

1. Pasen, van 15 april t/m 18 april. Goede Vrijdag is op de school van de kinderen een studiedag, en wij werken allebei niet op vrijdag. Een goed weekend om de caravan uit de stalling te halen (de week er voor) en op vakantie te gaan. Bestemming (voorlopig): Twente of Zuid-Limburg
2. 23 april t/m 8 mei: meivakantie. Bestemming (voorlopig): Midden-Frankrijk
3. Hemelvaartsweekend: 26-29 mei. Ergens in de Ardennen.
4. Pinksterweekend, 3-6 juni. Wellicht fietsvakantie.
5. Zomervakantie. Heikel puntje. Ik heb de hele zomervakantie vrij van mijn traditionele werk. Ik heb enkele jaren geleden namelijk besloten gewoon niet meer te werken in die periode. Dus ik heb vrij van ergens midden juli tot eind augustus. De kinderen ook. Lieftallige Echtgenote niet. We zullen sowieso 3 weken op vakantie gaan, waarschijnlijk naar Zuid-Frankrijk. Maar eigenlijk wil ik een hele rondtocht maken, beginnend in Noordwest-Spanje, langs de Pyreneën, dan de Franse Alpen, door naar de Italiaanse Alpen en via Oostenrijk terug. Zal er wel niet in zitten…

Kosten van de vakanties

Als ik bovenstaande bekijk, dan moet ik een aantal aannames gaan doen. Want het moet natuurlijk wél gebudgetteerd worden!
Voor vakantie 1 reken ik met 300km rijden, alles met caravan. Vakantie 2 is ongeveer 2000km, waarvan 1500 met de caravan. Vakantie 3 is 800km, waarvan hooguit 500 met de caravan. Vakantie 4 is waarschijnlijk een fietsweekendje, dus zonder caravan of auto. De zomervakantie ga ik even uit van 3 weken, met in totaal 2200km met caravan en nog 1000km ter plaatse.

Of er een caravan achter hangt of niet, is nogal relevant voor de kosten. De auto verbruikt dan namelijk stukken meer. In totaal kom ik op 6300km voor de genoemde vakanties. Daarvan is 4500km met de caravan.

Onze auto verbruikt ongeveer 9 liter per 100km als de caravan er achter hangt. Op 4500km is dat dus 405 liter.
De overige 1800km gaat tegen het normale brandstofverbruik, van ongeveer 5.5 liter per 100km. 100 liter dus. In totaal 505 liter. Ik ga uit van een brandstofprijs van 2.20 EUR per liter. Momenteel is het iets goedkoper, maar wie zegt dat dit volgend jaar nog zo is? Dit komt op 1111 EUR (*). Mooi bedrag. Er komt ook nog een paar honderd EUR aan “peage” bij als we daar voor kiezen. Ronden we af op 1500 EUR.

Dan de overnachtingen. De zomervakantie is relatief eenvoudig, omdat de beoogde camping zijn prijzen reeds heeft gecommuniceerd. Dat is iets onder de 600 EUR voor 3 weken. De andere nachten zijn er 21, en zal ook uitkomen op ongeveer 600 EUR. Het is dan immers geen hoogseizoen, dus dat moet lukken. Samen dus 1200 EUR. Veiligheidshalve ga ik uit van 1400.

De brandstofkosten en overnachtingskosten komen dus uit op 2900 EUR. Hier komen nog 2 belangrijke kostenposten bij: het hondenpension en “leuke dingen doen”.
Het hondenpension is doorgaans meer nachten. Immers, je brengt ze een dag eerder weg en haalt ze een dag later op. Het zijn in totaal 61 nachten…En dat kost 1586 EUR! Toegegeven, het scheelt ook 2 zakken voer. En een zak voer (15kg) kost iets van 15 EUR, dus de netto-kosten liggen rond de 1560 EUR. Slik…

Het leuke dingen-potje is natuurlijk sterk afhankelijk van wat we doen. Er zal iets vaker een pizza gegeten worden, of een lunch bij een berghut. Kabelbaantje links, rodelbaantje rechts. 1200 EUR reserveren hiervoor lijkt me niet zo gek. Eerlijk gezegd hield ik dit in het verleden niet bij. Wij gingen immers elke dag de bergen in, en dat is gratis. Kabelbanen gebruikten we niet (dat is met kleine kinderen wel anders) en rodelen of iets dergelijks is niet handig als je 2 honden bij je hebt (en die gingen vroeger altijd mee).

De totale kostenpost voor onze vakanties volgend jaar:
1. Reiskosten: 1500 EUR
2. Overnachtingskosten: 1400 EUR
3. Hondenpension: 1586 EUR
4. Leuke dingen doen: 1200 EUR
Totaal: 5686 EUR.

Een immens bedrag, om eerlijk te zijn. Maar dat is wat ik voor nu ga budgetteren voor het volgende jaar. Vakanties zijn immers leuk en een wezenlijk onderdeel van de lol in het/ ons leven. Tegelijkertijd is het een budget voor 5 vakanties/weekendjes, bij elkaar bijna 17% van het jaar!

* noot voor de autokosten: onze trekauto is een kneiterdure private-lease-auto. Deze is gekozen op 30.000km per jaar, maar in de praktijk (dankzij corona) komen we daar bij lange na niet aan. Dit aantal kilometers minder heb ik niet meegenomen in de berekening. Voor elke kilometer die we minder rijden (dan die 30.000 per jaar) krijgen we aan het eind van de looptijd 5.6 cent terug. Voor elke kilometer meer betalen we 10 cent. Momenteel zitten we na 2 jaar op 29.000km, dus we gaan er zeker onder eindigen. Er zijn geen onderhoudskosten en dergelijke.

Schilderen of alle kozijnen vervangen: wanneer vervang je dubbel glas, en voor dubbel of triple glas?

Huize Geldsnor is voorzien van ramen. Tot zover geen verrassing. Maar wel vrij veel ramen, met houten kozijnen. Ik hou van houten kozijnen: doordat ze van hout zijn, zijn ze zwaar en isoleren ze goed. Zowel qua warmte als qua geluid. En ik hou niet van geluid, en ook niet van warmteverlies.

Echter, houten kozijnen hebben ook een belangrijk nadeel: ze moeten regelmatig geschilderd worden. Eerder dit jaar blogde ik al of ik het schilderen zelf zou doen, of uitbesteden. We hebben besloten het uit te besteden. En in deze tijd heeft dat een nadeel: schilderen is niet alleen heel duur, maar de schilders zitten ook tot ver vooruit vol. We hebben getracht offertes te krijgen: mogelijk dat ze vóór mei 2022 het kunnen inmeten, zodat ze in het voorjaar van 2023 kunnen schilderen. De vraag drong zich op: is het niet een beter idee om alle kozijnen te vervangen voor kunststof kozijnen?

Zoals gezegd, hebben wij vrij veel ramen: 10 op de benedenverdieping, plus een dubbele tuindeur, een achterdeur en een voordeur. Al onze ramen zijn voorzien van een raamwerk en zien er dus zo uit:

We hebben ze ook nog een slagje groter, dan hebben ze 6 vakken. Maar je snapt het idee. Dat raamwerk ligt óp het glas en levert dus heel veel extra werk op met schilderen. Afplakken en schilderen duurt nu eenmaal gewoon veel langer door al die extra randjes. Los daarvan neemt het ook veel licht weg. Want geloof het of niet, maar het scheelt bijna 4% lichtinval in huis.

Levensduur van dubbelglas

Deze kozijnen en het glas zijn al zo oud als het huis zelf: van 1996. Dubbelglas heeft een levensduur van ongeveer 20-25 jaar. Dat komt niet omdat het glas zélf kapot gaat. Glas heeft een quasi eeuwige levensduur van miljoenen jaren. Nee, het komt omdat dubbel glas gevuld is met een gas: argon meestal. En glas wordt warmer en kouder. Aan de binnenzijde is het relatief stabiel (zeg, 20 graden celsius), maar aan de buitenkant niet. Hier kan het fluctueren van -20 tot +70. Die +70 is niet de buitentemperatuur, maar de absorptie van energie aan de randen.

Donker schilderwerk absorbeert héél veel energie en die wordt afgegeven aan het glas aan de randen. Nu is glas erg goed in warmte-dissipatie, en verspreid die warmte vrij snel. Maar evengoed lopen de temperaturen behoorlijk op en terug. Ook in dagelijkse gang.

Dit creëert een effect wat in de glasbranche het “pompeffect” wordt genoemd: door de temperatuurwisselingen zet het gas uit of krimpt, en geeft daardoor een druk op de afdichting in het kozijn. Die luchtafdichting zit achter het aluminium framepje dat je ziet, dat is slechts een afstandshouder.
In ieder geval: na langdurige blootstelling aan dit pompeffect gaat de afdichting lekken en verliest het glas zijn isolerende waarde grotendeels.

Ons glas zit nu tegen die technische levensduur aan. Dat merk je (nog) niet, maar het is nu eenmaal een gegeven dat dit gaat gebeuren in de komende jaren.

Glas: wat is belangrijk

Bij het kiezen van glas is een aantal dingen zeer belangrijk. Er zijn feitelijk 2 waardes die er toe doen: de Ug-waarde en de G-value.
De Ug-waarde zegt iets over hoe goed een ruit isoleert: hoeveel energieverlies is er? Dit wordt uitgedrukt in Watts per m2, in Kelvin verschil tussen binnen & buitenzijde. In het Nederlands is dit de K-waarde, maar ik werk normaliter in het Engels (en glas is mijn dagelijks werk).
Een lagere Ug-waarde is dus goed voor de portemonnee en je energieverbruik.
Ter vergelijking: enkel glas heeft een Ug van bijna 6, ouderwets dubbel glas ongeveer 3. Het beste triple glass ongeveer 0.4. Allen gemeten in verticale positie. Deze 0.4 is iets lager dan een normale, goed-geïsoleerde spouwmuur in een nieuwbouwwoning. (6cm glaswol heeft een lambda-waarde van 0.035, wat bij 6cm dikte een U-waarde geeft van 0.58, piepschuimbolletjes met dezelfde dikte geven 0.5).

Het komt nogal eens voor dat verkopers aangeven dat “iets geen zin heeft”. Zo zou het geen zin hebben om ramen te plaatsen met een betere isolatie-waarde dan de muren. Dat is gedeeltelijk waar: als hierdoor een koudebrug ontstaat, heb je op die koude plekken de kans op condensatie van vocht. Bij geïsoleerde spouwmuren is het een ander verhaal. HR++ glas heeft bijvoorbeeld een U-waarde van 1.2 en is “dus” nog altijd slechter geïsoleerd dan de omliggende muren.

De tweede eenheid is de G-waarde, ofwel de zontoetredingscoëfficient. Hoeveel warmte komt er bínnen in de woning? In het Engels noemen we dit ook vaak de SHGC: Solar Heat Gain Coefficient.

In ons relatief koude klimaat wil je feitelijk 2 dingen: zo min mogelijk warmte-verlies, en zoveel mogelijk licht. Dit is immers gratis energie. Je moet er enkel voor zorgen dat in de periodes dat het heel warm is en de zon dus hoog aan de hemel staat, er geen direct zonlicht op de ramen valt.

De SHGC wordt niet bepaald door de dikte van het glas, althans niet direct. Het wordt bepaald door de lichttransmissie (hoe transparant is een raam). Die is wel een afgeleide van de dikte van het glas en de hoeveelheid ruiten. Enkelglas zal een hogere SHGC hebben dan triple glas. En triple glas is vaak ook nog uitgevoerd met zogenaamde “Low-E coatings”, die selectief bijvoorbeeld infrarood reflecteren. Hierdoor is de SHGC lager, zonder de lichttransmissie te beïnvloeden.

Goed, onze casus: welk glas als we het gaan vervangen?

Om te bepalen hoe groot ons warmteverlies is op jaarbasis, moet ik een aantal berekeningen uitvoeren.
Ten eerste moet ik weten hoeveel glasoppervlak ik heb in huis.
Dat is beneden in totaal 14,16m2. Op de bovenverdieping is dit 6,2m2. In totaal dus 20,36m2.

Nu ga ik een grove simplificatie maken: dat het in huis gemiddeld 19C is, en dat ik stook van oktober t/m april. Hiervoor neem ik de gemiddelde temperatuur van Eindhoven en laat ik de windsnelheid en richting volledig buiten beschouwing. Ook de warmte-toetreding via de ramen laat ik buiten beschouwing. Ik verwacht dat het een het ander ongeveer zal opheffen.
Dit geeft de volgende waardes aan “graaddagen” per maand:
Oktober: 248
November: 363
December: 462
Januari: 484
Februari: 426
Maart: 384
April: 267
Totaal: 2634

Nu weten we hoeveel graaddagen er per jaar zijn en kunnen we het totale warmteverlies uitrekenen door het glas. Ik doe de aanname dat mijn glas momenteel een Ug-waarde heeft van 3. Iedere vierkante meter verliest dus 3W energie, per vierkante meter, per graad verschil, per seconde. Met 1 graad verschil zou ik in een uur dus 3 * 20,36 = 61,08 W aan warmte naar buiten lekken. Bijna 1,5 kWh per dag.

De rekensom is dus:
3 * 20,36 * 2634 * 24 uur= 3816kWh. Omgerekend naar gas is dit ongeveer 390m3 gas.

Met deze waardes kunnen we ook gaan rekenen aan het nieuwe glas.
HR++ glas, ofwel nieuw dubbel glas, mag HR++ genoemd worden bij een Ug gelijk aan of kleiner dan 1,2.
Triple glas heeft een Ug-waarde van ongeveer 0,6. De bandbreedte loopt van 0,5 tot 0,9, maar ik ga even uit van 0,6. Dit levert de volgende rekensommen op:
1,2*20,36*2634*24 = 1544,5 kWh (157m3 gas)
0,6*20,36*2634*24 = 772,25kWh (78,5m3 gas).

Tamelijk spectaculair, zou ik zeggen. Daar waar ik eerst ruim 3800kwh aan warmte naar buiten lek via de ramen, verlies ik nu nog slechts 772 kwh aan warmte. Wat betekent dit voor de business case?
De genoemde 3816kwh is thermisch. Gezien ik de meeste warmte genereer met een warmtepomp, is het elektrische aantal kwh’s een stukje lager. Ongeveer 1000kwh. Met een prijs (momenteel, voor mij) van 22ct per kwh kost dit 220 EUR per jaar.

Terugverdientijd nieuw dubbel glas & triple glas

Bovenstaande rekensommen leiden tot onderstaande besparingen per jaar.

Zo lang ik stook op gas is de terugverdientijd korter. Overigens de absolute kosten hoger, omdat stoken met de airco goedkoper is. Ik ga voor nu dus uitsluitend uit van elektrische besparingen. Gas is hier een vrijwel afgesloten hoofdstuk.

Nu zijn dit de besparingen per jaar. Als we uitgaan van een levensduur van wederom 25 jaar, dan levert dit het volgende op:

HR++ glas: 3123 EUR
Triple glas: 4185 EUR

Het schilderen van alle kozijnen kost, naar schatting, 5000 EUR. Het is gewoon héél veel werk. Maar een offerte heb ik nog niet. Dit schilderen moet ongeveer iedere 7 jaar gebeuren. In 25 jaar dus een keer of 3. In totaal 15.000 EUR…

Conclusie: een offerte voor nieuw dubbel glas rondom, tegen huidige energieprijzen, mag ongeveer 18.000 EUR bedragen. Voor triple glas mag dit slechts 1000 EUR meer bedragen.

Hier moet ik nog bij aantekenen dat het glas sowieso vervangen moet worden ergens in de aankomende jaren, nog los van het schilderwerk.

Volgens de overlevering kost triple glas 170 EUR per m2 inclusief montage (alleen het glas, exclusief kozijn!. Dubbel glas zou 130 EUR per m2 kosten, een verschil van 40 EUR per m2. Dat betekent in dit geval een positieve business case (immers, 40* 20m2 = 800 en het bespaard me 1000 EUR).
Bij Creon Kozijnen (niet dat ik daar zou bestellen overigens, er kan teveel mis gaan met meten en plaatsen) is het prijsverschil tussen HR++ en triple glas 110 EUR per m2. Dat maakt de business case een stuk negatiever: over alle ruiten gerekend is dit immers ruim 2200 EUR.

De totale kostenpost voor deze ruiten is aanzienlijk. Ik reken op iets meer dan 1000 EUR per kozijn: 10.000 EUR voor de benedenverdieping en nog eens 10.000 EUR voor de bovenverdieping. Op de bovenverdieping moeten ze ook allemaal open kunnen (en dús een hor hebben, bij elkaar nog eens 1000 EUR), wat beneden geen vereiste is. Sterker nog, alleen het raampje in de keuken hoeft open te kunnen. In de overige vind ik alleen ventilatie belangrijk.
Dit brengt het subtotaal op 21.000 EUR. De terrasdeur zal nog eens 3000 EUR kosten.

In totaal ligt de (door mij ingeschatte) business case aan de negatieve kant van het spectrum…Maar wel onderhoudsvrij voor de rest der tijden, nog minder energieverbruik en meer licht. Tijd om een echte offerte aan te vragen!

Een warmtekussen van Stoov: kun je daar mee besparen?

Gister keek ik mijn favoriete televisieprogramma: Expeditie Robinson. Los van het feit dat ik het enorm jammer vind wie er uit is gestemd, wordt dit programma “mede mogelijk gemaakt door Stoov Warmtekussens”.

En zo’n warmtekussen is dan ook wat mijn Lieftallige Echtgenote op haar verlanglijstje heeft gezet voor haar verjaardag. Ik vind het een intrigerend concept, waar het nodige aan gerekend kan worden. Namelijk:
1. Hoeveel warmte wekt het écht op?
2. Hoeveel elektriciteit wordt er verbruikt?
3. Hoeveel lager moet de verwarming gezet worden om een Stoov warmtekussen terug te verdienen?
4. Hoe krijgen ze zo’n onzinnige uitleg over infrarood op hun website?

Die laatste vraag is natuurlijk enigzins arbitrait zul je denken. Moet alles terugverdiend worden? Niet per se – maar we hebben maar 1 planeet. Als een dergelijk apparaat (want dat is het) zichzelf niet terugverdiend (zowel qua geld als qua CO2-emissies) is het dus slechts een simpel stukje consumentisme.

Voor deze gehele post ben ik uitgegaan van de statistieken van de Ploov. Dit artikel is nadrukkelijk niet gesponsord – en op het moment dat ik dit schrijf heb ik ook nog geen idee van de uitkomst…

Hoeveel warmte wekt een Ploov van Stoov nu echt op?

De Ploov is voorzien van een 2600mAh lithium-ion accu. Ter vergelijking: een iPhone XS heeft een accu van 2658 mAh, een iPhone 13 Pro Max een van 4352mAh. Het is dus een vrij forse accu. Met deze batterij kan het kussen 6 uur lang op 34C gehouden worden, 4 uur lang op 37 of 2,5 uur lang op 42C.

Simpel gezegd: in 2,5 uur wordt er dus 2600 mAh stroom onttrokken tegen 10V. De specificatie zegt 10.8V, maar hier is iets geks: ofwel de bijgeleverde adapter/USB-kabel is géén 2.4A of de batterij levert geen 10.8V. Een batterij/accu opladen doe je altijd met een hoger voltage dan het voltage wat deze afgeeft. Anders stroomt het de andere kant op (en ontlaadt je de accu).

De stroomsterkte (Ampere) is eenvoudig: in 2,5 uur wordt er 2600mAh onttrokken, wat betekent dat de stroomsterkte iets meer dan 1A is: namelijk 1.04. Tegen een voltage van 10V levert dit een vermogen (Watt) van 10.04W. Indien de accu 10.8V geeft, is dit 11.2W.

In één uur is dit dus 10 Wh. Ofwel 36 Kilojoule. Dit is voldoende om 8,5 liter water met 1 graad te verwarmen. Hier doen we even een botte aanname, namelijk dat de primaire focusgroep van Stoov dames betreft. Met een gewicht van 70kg is dit kussen dus eveneens in staat om uw hele lichaam met ongeveer 0.1 graad te verwarmen.

Dit is een flauwe vergelijking. Een normale ruststofwisseling waarbij je het lichaam op temperatuur houdt is ~1500kcal. Dat zijn dus 1.500.000 caloriën ofwel 6.300.000 joule per dag. 6300Kj. 262,5Kj per uur. Het vermogen van een Stoov warmtekussen is dus ongeveer 13.7% van je rustverbranding. Dat kan wel degelijk het verschil maken tussen het kil vinden of niet.

Hoeveel elektriciteit verbruikt zo’n warmtekussen?

Zoals gezegd heeft de accu een capaciteit van 2600mAh. Die wordt opgeladen met een stroomsterkte van 2.4 Ampere met een USB-kabel. 2.4A is natuurlijk 2400mAh en zonder te rekenen met verliezen duurt het iets meer dan een uur om het kussen weer op te laden: 1 uur en 5 minuten, om exact te zijn.

Het stroomverbruik zal verwaarloosbaar zijn: de accu bevat niet meer dan 28Wh aan elektriciteit (2.600mAh @10.8V). Een maand lang, elke dag het kussen opladen is goed voor minder dan 1kWh.

Hoeveel lager moet de verwarming gezet worden om een Stoov warmtekussen terug te verdienen?

Het idee is, lijkt me, dat je de verwarming iets lager kunt zetten omdat je een lokale warmtebron hebt “die ook nog eens diep je lichaam binnendringt”. Als je de verwarming lager kunt zetten, bespaar je geld (en onze planeet).
Een Ploov kost in de standaarduitvoering afgerond 90 EUR.
Laten we rekenen met een woning waarbij het aantal m3/graaddag rond de 0.4 ligt. Dat wil zeggen dat je per dag dat je de verwarming een graad lager zet, 0.4m3 gas bespaard. Laten we ook zeggen dat een kuub gas ongeveer 1 EUR kost. Voor sommigen (zoals Welkom Energie pechvogels en mensen met flexibele tarieven of die net moesten verlengen) een stukje meer, voor mij een stukje minder.

0.4m3 gas kost derhalve 40 cent. Als je dit kussen consequent gebruikt én daardoor de verwarming met één graad terugschroeft, heb je het in 225 dagen terugverdiend. Echter, je verbruikt ook elektriciteit, en in die dagen wel 6.3kWh. Het duurt nog eens 5 dagen (ongeveer) om dát terug te verdienen: 230 dagen in totaal!

Onder deze aannames kún je het kussen in één jaar terugverdienen (oktober t/m april = >230 dagen). Ik denk echter dat we allemaal weten dat je de verwarming niet de hele dag met 1 graad zult terugzetten.

De onzin over infrarood-verwarming en golflengtes

Op de website van Stoov hebben ze het over infrarood-verwarming: “Infraroodverwarming is een elektromagnetische straling die onzichtbaar is voor het blote oog.”
En: “”Wist je dat in je lamp en broodrooster ook infraroodverwarming gebruikt wordt?”

Newsflash: álle elektromagnetische straling is onzichtbaar voor het blote oog. Slechts als er een object geraakt wordt, is de absorptie zichtbaar. Dit noemen we licht: al het licht is elektromagnetische straling. Als een object “blauw” is, worden alle kleuren geabsorbeerd en alleen het blauwe gereflecteerd. De straling zélf is per definitie onzichtbaar.

Hetzelfde geldt bij infrarood. Het elektromagnetische spectrum wordt opgedeeld in de lengte van de golven. Tot pak ‘m beet 10-380nm is het ultraviolet licht. Veel vogels en reptielen kunnen dit wél zien (althans, de reflecties!). Mensen niet. Tussen de 380nm en 750nm bevinden zich de golflengtes die ons gezichtsveld bepalen: beginnend met paars, eindigend met rood. Zie daar de regenboog… Daarboven is het infrarood.

Infrarood is per definitie in het onzichtbare bereik. Deze straling levert ongeveer de helft van de warmte van de zon (de rest is zichtbaar & UV). Dit betekent niet dat IR-straling sterker is. Het totale spectrum van infrarood is gewoon veel langer (tot >2500nm), die wordt opgenomen of weerkaatst door objecten. De materiaalsoort bepaald hoe goed het wordt weerkaatst of opgenomen, en niet de kleur. Of eigenlijk andersom: de mate van absorptie zorgt niet voor een bepaalde waargenomen kleur door mensen. Daar heb je infrarood-camera’s voor.

Ieder object straalt zelf warmte uit in het infrarood-bereik: “black body radiation”. Dit kun je zichtbaar maken met een infrafroodcamera. Geldsnor heeft er zelf één in zijn bezit, want dit hoort bij zijn dagelijks werk. Dus ja, ik weet het een en ander van licht…

Een paar quotes van Stoov:

Korte golf infrarood

De korte soort kun je herkennen aan een felle rood-oranje kleur. Deze soort zit in je broodrooster, maar wordt bijvoorbeeld ook gebruikt voor terrasverwarming. Deze warmte is super intens en wordt daarom voor het verwarmen van mensen, alleen op afstand gebruikt. Bij blootstelling op te korte afstand, kun je je verbranden.

Wát een onzin! De korte golf infrarood, ofwel “Near InfraRed” of NIR kun je herkennen aan het feit dat de zon ongeveer 50% van zijn energie hierin uitstraalt. De straling ís onzichtbaar. Uiteraard verbrand je als je te dichtbij de zon komt. Echter, dat warme gevoel als je buiten zit in het zonnetje komt exact van deze golflengte: 750-2500nm!

Dan de midden-golf. “De medium soort kun je herkennen aan een donkerrode kleur. Ook deze warmte is intens, maar hier kun je dichterbij van genieten. Deze manier van verwarming is bijvoorbeeld perfect voor je woon- of badkamer. Maar wordt ook in een infraroodsauna gebruikt.
Wederom nonsens. Infaroodverwarming heeft geen kleur. Er zijn wel terrasheaters die oranje zijn. Die hebben vaak een tweeledige werking: convectie en straling. De verwarmingselementen worden warm en daardoor gáán ze stralen (black body radiation). Het zou wat zijn als je infrarood-paneeltje van de hitte oranje wordt. Dan moet je écht met spoed de stroom afsluiten en de brandweer bellen.

FIR: Lange golf infrarood

Dit is de soort in jouw Stoov® product. Deze is geschikt voor het direct opwarmen van je lichaam. De straling voelt fijn aan door optimale verdeling op je huid en is voor plaatselijke verwarming de beste optie. Met FIR stijgt je lichaamstemperatuur en krijg jij het warm, terwijl de lucht om je heen misschien koud is. Het werkt het beste als je directe aanraking hebt met de straling. Dus zorg dat je lekker gaat zitten of liggen op jouw Stoov® kussen, met zo min mogelijk afstand ertussen.”

Hehe, eindelijk een keertje iets dat klopt. Ja, FIR dringt tot 4cm diep je lichaam in en verwarmd daar het water in je lichaam. Je warmt op van binnenuit. Dit is het principe van een magnetron, maar dan op nét kortere golflengtes. Het FIR-bereik gaat namelijk over in het microgolf-bereik. Wees niet bang: de magnetron in je huis werkt met veel langere golflengtes. Je wordt er dus niet “gaar” van.

FIR ioniseert op het elektromagnetische spectrum. Dit betekent dat moleculen en atomen in je lichaam omgezet worden in ionen.

Klinkt goed. En eng. En vooral: wat bedoelen ze er mee? Ten eerste is ionisatie iets wat continu plaatsvindt in je lichaam. Het opnemen van calcium in je bloed (vanuit je botten), de meeste spijsverteringsprocessen en het onder controle houden van homeostase in zijn algemeenheid wordt voor een belangrijk deel geregeld door ionisatie. Niet door straling van licht, uiteraard, maar door chemische processen in het elektrolyt wat je bloedplasma is.

Bij ionisatie wordt er een elektron toegevoegd of onttrokken. De vraag wat ze er mee willen zeggen is onbeantwoord. Maar het is vooral onzin…

Ioniserende straling bevindt zich in de zéér korte golven. Ze zijn het bekendst als “radioactieve straling”. Los van het feit dat UV, zichtbaar licht en IR geen ioniserende golflengtes zijn, is ook de benodigde energie veel te laag.

FIR zet positief geladen deeltjes, die zorgen voor pijn, om in neutrale of negatieve ionen. Minder pijn dus. Ook zet FIR je haarvaten uit en verbetert daarmee je bloedcirculatie. De stroom van zuurstof en voedingstoffen in je lichaam neemt hierdoor toe en zo worden opgehoopt afval en gifstoffen beter afgevoerd. Als resultaat heb je een rustgevend gevoel terwijl je spieren en gewrichten ontspannen.

Pijn wordt niet veroorzaakt door positief geladen deeltjes. Positief geladen deeltjes, ofwel cationen, zijn onder andere calcium, zout, magnesium en velen meer. Deze verliezen een elektron (en worden dus positief geladen) om zich te binden aan een ander atoom of molecuul. Dat is een wezenlijke functie en veroorzaakt geen pijn. Het is zelfs noodzakelijk voor celfuncties…

Dat het je haarvaten uitzet en de bloedcirculatie verbetert is niet per se hetzelfde. Haarvaten zijn doorgaans gesloten omdat je lichaam dit wil. Het is een methode om de bloeddruk te reguleren. Het openzetten van de haarvaten resulteert in een verlaagde bloeddruk en moet dus per definitie ook andere reacties geven. Het zou er ook voor zorgen dat je veel warmte verliest. Dat is namelijk de primaire functie van de haarvaten in de huid: open gaan als je het warm krijgt, zodat er warmte verloren raakt vóórdat je begint te zweten. De meeste afvalproducten in je lichaam hopen zich overigens op in spieren en lymfes, en niet in de haarvaten.
Ook krijg je niet meer zuurstof en voedingsstoffen in je lichaam. De hoeveelheid zuurstof wordt gereguleerd door je longen (hoeveelheid) & hart (stroomsnelheid) en bloedvaten (waar mág het heen. Na een maaltijd naar je darmen, bij het sporten naar de gebruikte spieren).
De hoeveelheid voedingsstoffen wordt gereguleerd door je spijsverteringskanaal en hormonen& eiwitten zoals insuline en tientallen anderen. Daar gaat dat kussen niets aan veranderen.

Conclusie over Stoov

Ik kan me goed voorstellen dat het zeer comfortabel is om een warm kussen op de bank te hebben. Of de verwarming daarmee lager kan, is een andere vraag. De gezondheidsclaims lijken me, met al mijn gebrekkige kennis (die niet zó gebrekkig is) totale nonsens.

Of ik het als cadeau zal kopen voor vrouwlief weet ik nog niet. De gezondheidsclaims van ieder bedrijf die niet minimaal de onderzoeken (peer-reviewed in goede journals) kan publiceren en niet minimaal een arts in dienst heeft, neem ik nooit serieus. Dus daar zou ik normaliter niet naar kijken. De onzinnige claims maken me verder wel sceptisch…

Essentiële lifehacks voor jonge gezinnen

Vroeger, in de tijd dat ik klein was, bestond de term “lifehack” nog niet. Het is natuurlijk ook baarlijke nonsens. Het zijn tips. Maar, ik ben een millenial en wordt dus geacht mee te doen met mijn woordkeuze. Lifehacks dus! En met de komst van de nieuwe keuken, heb ik een aantal lifehacks gevonden.

Lifehack 1: Een Quooker. Of een andere kokend waterkraan. Dit is ideaal: er komt kokend water uit de kraan en je kunt dus véél sneller koken omdat je niet hoeft te wachten tot je pan op het vuur kookt. Ook ideaal voor het vullen van babyflesjes (met een bodempje, uiteraard de rest koud) en het afwassen van diezelfde flesjes (wel koud water bijdoen, want het is kokend water…

Lifehack 2: Koken op inductie & met de oven. Met inductie is alles veel sneller aan de kook. En een oven kun je goed timen. Ik doe vaak maaltijden in de oven voordat ik de meiden ophaal bij het kinderdagverblijf. Als ik terugkom is het eten klaar!

Lifehack 3: De avond vantevoren de ontbijttafel dekken. In Huize Geldsnor is samen eten vrijwel heilig. We eten eigenlijk altijd samen, alleen doordeweeks komt Lieftallige Echtgenote wel eens om 18:30 of later thuis. Daar laat ik de kinderen niet op wachten. Maar het ontbijt lukt altijd. Dus zetten we vantevoren de koffie klaar, brood op tafel en de borden & bekers. De spullen uit de koelkast zijn uiteraard “last minute”.

Lifehack 4: Boterhammen vooraf smeren met boter. Toegegeven, dit doen we zelden. Maar als we weten dat de ochtend krap gaat worden (bijvoorbeeld omdat ik op reis ben), dan smeren we de boterhammen vantevoren en gaan in een trommeltje. De volgende ochtend hoeven de kids alleen te kiezen wat ze er op willen en dat krijgen ze dan vers.

Lifehack 5: Het brood een dag vantevoren alvast uit de vriezer halen. Gewoon handig!

(uiteraard is dit bericht met een knipoog geschreven. Relax! Vanmiddag komt Sinterklaas aan. Da’s ook leuk!)

Verborgen “vermogen”: al die punten, miles en andere dingen

De Snor is een fervent koffie-drinker (al ben ik flink geminderd de afgelopen jaren) en een regelmatige zakenreiziger (al is dit de afgelopen 20 maanden natuurlijk wat minder geweest.

Van de week was ik op pad voor het werk en dat eindigde catastrofaal. Ik heb dus maandagochtend meteen mijn vlucht teruggeboekt en was dinsdagochtend weer thuis.

Bij het boeken viel me echter iets op: ik héb een hóóp airmiles. Die zijn “van mij”, dus ik heb daar niet de terugvlucht van geboekt. Maar ik had er ruimschoots voldoende airmiles voor. En die zijn geld waard. Dus ik ben eens gaan nakijken waar ik overal dit soort dingetjes had. Het zijn er niet veel, want ik ben redelijk merkentrouw: ik heb de Douwe Egberts punten, FlyingBlue miles en punten van een hotelketen.

De waardes, en hoeveel is het samen?

De Douwe Egberts punten kan ik redelijk kort over zijn: die zijn inmiddels iets meer dan 50 EUR waard. Wellicht dat we daar nog een pan van gaan kopen, als blijkt dat we er nog eentje tekort komen.

De FlyingBlue punten zijn enigszins afhankelijk van de bestemming. Ik heb er 32.552…Best aardig. Het zou me van de week 21.500 punten gekost hebben om de vlucht naar Amsterdam te boeken, op 80 EUR voor belastingen na (die kunnen schijnbaar niet met punten), vanuit Toronto. Deze vlucht kostte in Euro’s 803 EUR. Grof gezegd komen 21.500 punten dus overeen met 720 EUR. Ongeveer 29,86 punten per EUR dus. 32552 punten zijn derhalve 972 EUR waard.

Maar het kan gekker. De business class vlucht kostte 5003 EUR, maar kon ik boeken voor 66.000 punten. Waar de vlucht in euro’s dus 7x zo duur was, is deze met punten “maar” ongeveer 3x zo duur. Nu reis ik niet business class (en had ik niet genoeg punten), nu niet en nooit niet. Ik val in slaap in een vliegtuig als ik dat wil en word weer wakker op de plaats van bestemming. Totale zinloosheid dus om daar extra geld aan uit te geven.
Het kan overigens ook de andere kant op gekker: een vlucht naar Krakau kost 61000 punten. Economy class. Wie het snapt mag het uitleggen – die vlucht kost normaliter 550 EUR. Anyway, ik ga voor een waarde van ongeveer 1000 EUR. Noot: in de KLM winkel zijn de punten vrijwel waardeloos. Een iPhone 13 kost bijvoorbeeld ruim 300.000 punten…

Nu heb ik ook nog een aantal punten bij mijn favoriete hotelketen. Favoriet vooral omdat ze er zoveel hebben. Gemiddeld schijnt een punt een halve cent waard te zijn. Inmiddels zit ik op de 20.000 punten. Dit zou dus ongeveer 100 EUR zijn. Dat is dan weer niet zo spectaculair. Na aankomende januari zijn het er waarschijnlijk ongeveer 80.000…Het reizen is immers weer begonnen…

Wat ga ik er mee doen?

Zoals gezegd gaan de Blokker punten waarschijnlijk op aan een pan. De KLM punten besteed ik aan 2 cadeautjes voor de kinderen, namens de Goedheiligman. Immers, ik heb er niet voor betaald :-). De punten zijn nu iets meer dan 140 EUR waard geweest. Vliegen doe ik niet voor de lol en als mijn werkgever vind dat ik ergens heen moet, dan mag hij betalen.
De hotelpunten blijf ik lekker doorsparen. Net zo lang totdat ik er genoeg heb om een hele week in een hotel mee te betalen. Zo maar ergens een los nachtje kan ik niet zoveel mee….

Crowdfunding via Lendahand – interessant of niet?

Recentelijk heb ik een account aangemaakt bij Lendahand. Ik zag best wel wat positieve reviews, onder andere bij Betering. Ik heb me goed ingelezen en het concept bevalt me wel.

Het is geld uitlenen aan mensen in ontwikkelingslanden die daar “hun ding” van kunnen doen, via het middel “crowdfunding”. Er zijn tot nu toe bijna 2900 projecten gefinancierd. Velen hiervan hebben een duurzaam karakter en persoonlijk vind ik het ook wel fijn dat deze mensen niet naar een bank hoeven om tegen een hoger rentepercentage geld te lenen.

Dit is een stijl die me wel aanstaat. Het risico kan ik me veroorloven: ik zou niet meer dan “spielerei”-geld er op in zetten. Dat is geld wat ik eerder inzette op pennystocks en later gedeeltelijk getransfereerd heb naar Corekees. Dit financier ik uit het stukje “zakgeld” wat wij onszelf betalen. Al ons inkomen komt binnen op 1 rekening en een deel daarvan gaat weer naar onze persoonlijke rekeningen. Daarvan kunnen we doen wat we willen en is er dus nooit gezeur en gezever over kleding, gadgets, reisjes of mijn hobby-investeringen.

Waar ik me echter een beetje op verkeken heb: het (zeer!!!) beperkte aantal projecten wat er beschikbaar is op Lendahand. Niet meer dan een handje vol (pun intended). Of eigenlijk op dit moment maar 3 projecten.

In alle 3 de projecten heb ik nu wat geld geïnvesteerd. Gewoon om te kijken hoe het bevalt. In totaal heb ik 200 EUR geïnvesteerd, maar dankzij de kortingscode op de site van Betering hoefde ik maar 175 EUR te betalen. Mijn “exposure” is dus slechts 175 EUR en dat is goed te overzien. Nu ik zelf meedoe, heb ik ook een kortingscode. Feel free (na een gedegen eigen onderzoek!) om hier gebruik van te maken bij het afrekenen: 3EAA-WP7U-REFW

Het ene project kent een maandelijkse terugbetaling, het andere 6-maandelijks wat de standaard schijnt te zijn. Het derde project heeft een langere terugbetaling, dwz. pas na 12 maanden beginnen zij terug te betalen.
Ik ben vooral benieuwd welke nieuwe projecten er in de loop van de tijd nog bij komen. Ik ben namelijk met name geïnteresseerd in duurzaamheidsprojecten in ontwikkelingslanden.

De was buiten hangen in de kou: heeft dat zin?

Zo zoetjes aan is het alweer bijna midden-november. Nog 30 dagen tot de kortste dag, en daarmee dus al behoorlijk kort dag. Doordat het korter licht is en er dus minder zonlicht de aarde bereikt, wordt het kouder. Dit wordt nog enigszins gedempt door de nabijheid van de zee en de overwegende (zuid)westelijke stroming. Maar het valt niet te ontkennen: november is een maand die moeilijk als “zacht” te bestempelen valt. Gemiddeld is het in november een graadje of 7 (10-11 overdag, 3-4 ’s nachts met uitschieters naar boven en naar onder). In de meeste huizen is het niet meer warm te krijgen zonder verwarming.

Met de korte dagen en de lagere temperaturen komt er ook meer vocht in de lucht. Doordat de temperatuur lager is, is de gemiddelde luchtvochtigheid hoger buiten. Binnen is de luchtvochtigheid daarentegen weer stukken lager dan in de zomer. Dit komt omdat de vochtige, maar koude lucht van buiten wordt verwarmd en daarbij uitdroogt. Het is immers relatieve luchtvochtigheid en het relatieve slaat hier op “verzadiging van de lucht”. Warmere lucht is minder snel verzadigd en is dus droger bij dezelfde absolute hoeveelheid vocht.

Hieruit valt af te leiden dat het wasgoed binnen prima droogt: het vocht verdampt simpelweg in de warme binnenlucht. Maar buiten droogt het wasgoed aanzienlijk minder goed. En dat bracht mij tot de vraag:

Heeft het zin om in de herfst en winter de was buiten te hangen?

Dit is geen makkelijke vraag om te beantwoorden. Een aantal scenario’s kunnen we kort over zijn: het heeft géén zin om de was buiten te hangen als het regent. En ook niet als het mistig is.

Maar wat nu als het droog en zonnig is? Dat verandert de zaak!
Momenteel is de relatieve luchtvochtigheid hier buiten ongeveer 80%. Dit betekent dat er een verdampingspotentieel is: er kan nog vocht opgenomen worden in de atmosfeer voordat deze verzadigd is. Door de lage temperatuur gaat dit niet zo snel. Actueel is het 9.9C buiten, de zon schijnt hier volop en de wind is zeer zwak (2bft uit het ZW). De wind is een belangrijke factor, omdat deze de vochtige lucht afvoert.

Wat gebeurt er nu met een stuk wasgoed als je het buiten hangt?
1. De zon warmt het wasgoed op. Dit is afhankelijk van de kleur.
2. Er vindt verdamping plaats. Het vochtige wasgoed raakt zijn vocht kwijt. Hierdoor koelt het kledingstuk overigens ook weer af, want verdamping onttrekt warmte.
3. De lucht raakt direct rondom de was verzadigd met vocht.
4. Eventuele wind (of convectieve luchtstromen door warmte) voert de vochtige lucht af en voert drogere lucht aan.

Om een en ander te kwantificeren heb ik net de was buiten gehangen en een groot stuk wasgoed gewogen: een dekbedovertrek. Het dekbedovertrek is 2-persoons, donkergroen en weegt direct uit de wasmachine 2160 gram. Dit is nadat er gecentrifugeerd is op 1400 toeren.

Dit stuk heb ik dus buiten gehangen, aan een wasmolen. Dit heb ik gedaan op 10 november om 12:20 uur.

Belangrijk: haal de was op tijd binnen

Het belangrijkste vandaag gaat zijn om de was op tijd binnen te halen. Zodra de lucht verzadigd is zal er geen verdamping meer plaatsvinden. Maar nog iets: katoen is van nature hydrofiel. Ofwel: het houdt vocht goed vast. Katoen kan tot 25 maal zijn eigen gewicht aan water opnemen. Dit in tegenstelling tot nylon, wat slechts 10x zijn eigen gewicht aan water kan bevatten. Hierdoor komt het droger uit de wasmachine, maar is het ook een belangrijke stof voor sportkleding. En zijn handdoeken doorgaans van katoen en drogen die ultra-sporthanddoekjes je nauwelijks af. Dit terzijde (zijde is overigens stukken minder hydrofiel).

Op het moment dat het ’s avonds vochtiger wordt zal het katoen dat buitenhangt en al droog is, mogelijk opnieuw water opnemen uit de atmosfeer. Dit is de klamme stof die je dan voelt. Op tijd naar binnen dus, vóórdat de atmosfeer verzadigd is.

Het resultaat

Na 30 minuten buiten hangen woog het dekbedovertrek 2000 gram. Dat vind ik spectaculair: je voelt het verschil in vocht nog helemaal niet, maar er is maar liefst 160 gram water verdampt uit dit stuk stof. In een half uur, in november!

Na 2 uur buiten hangen woog het dekbedovertrek 1720 gram. Dat is een nog eens 280 gram vocht dat verdampt is in anderhalf uur.

Na 3 uur buiten woog het nog 1680 gram. Geen spectaculair verschil meer dus in dit uur en het is dan ook niet te verwachten dat het nog veel droger zal gaan worden in de komende uren. Na 3 uur (het is nu ook half vier ’s middags bijna) haal ik de was er dus af.

Uiteraard is dit ook te plotten in een grafiekje:

Conclusie: Heeft het zin om het wasgoed buiten te hangen?

Mits het buiten droog genoeg is, heeft het zeker zin om het wasgoed buiten te hangen en daarna eventueel in de droger te stoppen. Zie de resultaten uit het vorige paragraaf. Na 3 uur was er 22% van het oorspronkelijke gewicht aan vocht verloren. Ook al was het daarna nog flink vochtig, is er toch een aanzienlijk deel verdampt.
Ik heb het beddegoed alsnog in de droger gedaan, maar het is een “slimme droger”. Deze voelt de vochtigheid van de was en stopt als het droog genoeg is. Hierdoor is er uiteindelijk toch minder energie verbruikt om de was te drogen, terwijl het mij weinig moeite heeft gekost. Tenzij je het buitenhangen van grote stukken wasgoed veel werk vind.

Hoeveel energie dit bespaart heeft? Best wel veel. Water heeft een verdampingswarmte van 2256 kj per kg. Dat betekent dat er 2256 kilojoule energie nodig is om 1 kg te laten verdampen, ofwel 2,256kj per gram.

1 (één) kwh bevat 3600 kilojoule energie en is dus goed voor het verdampen van 1596 gram water. Ter vergelijking: om dezelfde hoeveelheid water aan het koken te krijgen heb je 535 kj nodig. Ofwel 150Wh. Dit kun je gevoelsmatig terugrekenen: een liter waterkoken in een waterkoker zal ongeveer 4 minuten kosten (afhankelijk van het vermogen, uiteraard). Klopt aardig!

Omdat de verdampingswarmte véél groter is dan de benodigde energie om water op te warmen is dit ook de reden waarom een droger véél meer energie gebruikt dan een wasmachine. En dat terwijl de wasmachine veel meer water verwarmd dan dat de droger moet drogen.

Mijn beddegoed is 480 gram gedroogd in een paar uur tijd. Dit betreft alleen het dekbedovertrek. Maar ik was natuurlijk niet alleen het dekbedovertrek maar ook de molton, hoeslaken, kussenslopen en het beddegoed van oudste zoon. Dit hing allemaal buiten. Ons dekbedovertrek is wel het grootste stuk. Het totale wasgoed woog 5640g toen het van de waslijn kwam. Hiervan was 29,8% het dekbedovertrek.

In totaal is er dus 1610 gram water verdampt (immers, 480 gram is 29,8% en we gaan uit van gelijkmatige verdamping), wat betekent dat we ongeveer 1 kWh thermische energie hebben bespaard. Ik zeg bewust thermische energie, want onze droger is een warmtepompdroger. Deze heeft een zogenaamde COP die rond de 4 ligt, ofwel er wordt per kwh elektrische energie 4 maal de hoeveelheid thermische energie opgewekt.

De besparing in elektrische energie is derhalve 0,25kwh. Niet spectaculair, slechts een paar cent of ongeveer 100 gram CO2. Maar het heeft me vrijwel nul moeite gekost, behalve een beetje ophangen.

Eerlijk gezegd is er véél meer water verdampt dan ik verwacht had. In de toekomst zal ik derhalve vaker de was eerst een paar uur buiten hangen (als ik de tijd heb en het droog is) voordat ik het in de droger doe (of verder binnen ophang). Nadat het uit de droger kwam woog de was 4800 gram, dus er is nog 840 gram door de droger er uit gehaald.

Noot: de enige was die hier uberhaupt de droger ingaat is het beddengoed en ondergoed. Alle overige kleding gaat aan de waslijn. Maar ook hiervoor geldt dat eerst een paar uur buiten hangen dus betekent dat er heel wat litertjes water buiten verdampen en niet in de woning terecht komen.

Zin & onzin van technische analyse

Onlangs zat ik op een vliegveld in Canada en had ik alle tijd van de wereld. Ik kwam een bericht tegen over Shell met de titel “Shell in verse upswing“. BIj het lezen van de titel weet je het al: dit gaat over het specifieke vakgebied “technische analyse” van de aandelenmarkt.

Dit is een specifiek vakgebied, waar vooral rekenkundig het een en ander gedaan wordt. Sleutelwoorden zijn “kortetermijn-uptrend”, “weerstand”, “bodemvorming”, “correctie”,”steun”, “upswing” en vele meer. Je krijgt dan paragrafen als de volgende:

Thans is het van belang om vast te stellen dat de eerder ingezette correctie vanaf de €21,38-zone opdroogt en plaats mag maken voor een verse upswing.

Hoe kom ik tot die wijsheid? Welnu, ik zie een groene steunstreep op €19,20, nipt boven de 50%-Fibolijn en ruim boven een opkrullende SMA-lijn. Mogelijk dat vandaag de derde witte candle wordt geplaatst met de swingteller op +1 en de RSI net boven de 50-lijn.

Die combinatie leidt tot een positieve groene DBS-indicator, die hiermee de Up-status op het Dashboard aangeeft. Het is de eerste groene staaf in hopelijk een hele serie tot €21+ aan toe, want dat is het koersdoel van de huidige upswing.

Jargon om het moeilijk te maken

Bovenstaande is een hoop moeilijke taal om heel interessant te klinken. Het gelinkte artikel probeert dan ook zichzelf een authoriteit aan te meten door het complex te maken. Hierdoor lijkt het heel wat. Als je beter leest, zie je eigenlijk dat het klinkklare nonsens is.
Er staat feitelijk:
“Het is belangrijk dat de eerder ingezette daling vanaf de top op 21,38 niet verder gaat dan het niveau waar deze zich nu bevindt. Vanaf hier gaat de koers weer omhoog.
Dit komt omdat de koers daalde tot ongever 19,20 EUR. Dit ligt ruim boven het oplopende “lopende gemiddelde”, die uiteraard gestegen is doordat de koers de afgelopen dagen gestegen is (Let op: hier ontbreekt de definitie van hoe lang dit lopende gemiddelde is). Als de koers verder zou dalen, of gelijk zou blijven, dan daalt het lopende gemiddelde weer (en is het dus einde “opkrullende SMA-lijn”, wat een oplopend “simple moving average” is).
De “witte candle” betekent niets meer dan een stijgende koers op die dag. De “swingteller” is door de auteur zelf “uitgevonden”. De “RSI” is de relatieve sterkte die het marktsentiment meet. De koersen blijven stijgen, hopelijk gedurende een langere tijd want anders kun je nooit een hoger niveau halen.

Achtergrond technische analyse en het nut

Technische analyse wordt gebracht als iets wat enige voorspellende waarde heeft. Men gaat uit van weerstanden (pieken) en steunen (dalen). Een weerstand is een hoger niveau, en gaat er vanuit dat vanuit de psychologie men niet snel koopt boven de eerdere top – en juist winstnemingen doet waardoor de koers niet verder stijgt. Daarboven is het een “uitbraak uit de trend”. Een steun wordt gevormd op een lager niveau, en gaat er vanuit dat daaronder “de markt” zal denken dat de koers niet verder zal dalen en dus een goed instapmoment is.

Technische analyse heeft echter geen enkele voorspellende waarde. In de aandelenmarkt werkt het vrij simpel: als je verwacht dat een bedrijf over 5 jaar X-miljard waard is, dan is dat defacto de waarde van vandaag. De koers zal dan al stijgen. Dit heeft met technische analyse niets te maken. Ook is bekend dat mensen juist bij oplopende koersen (vooral als ze snel stijgen) aandelen bijkopen. En bij snel dalende koersen hun verlies proberen te beperken door te verkopen. Irrationeel gedrag, wat niet te voorspellen is met allerlei (zelf bedachte) indicatoren.

Er is nog nooit een definitieve studie gepresenteerd (voor zover ik weet en heb kunnen vinden) waarbij technische analyse een lager risico of hogere opbrengst genereerde. Technische analyse is vooral een leuke verklaring, achteraf, over wat een koers gedaan heeft. Het is een “handel”-indicator en geen beleggingsindicator.

Conclusie over de zin van technische analyse

Dat gezegd hebbende: er valt natuurlijk wel iets te zeggen over steun en weerstand niveau’s. Als ik zelf met stop/loss zou werken en met automatische orders, dan zou ik deze waarschijnlijk instellen op de steun en weerstandniveau’s. Zelf gebruik ik technische analyse tot op zekere hoogte: los van de actuele beurskoers zegt het mij iets over het niveau van de prijs. Is de prijs hoog of laag, in vergelijking met eerdere perioden.
Het is wat mij betreft zeer nuttig voor bodemvorming, omdat op de bodem waarschijnlijk meer mensen bijkopen (en daarmee defacto de bodem vormgeven).

Ik zou nooit de verkoop van mijn aandelen baseren op de technische analyse. Los van de rest, houdt het geen enkel rekening met dividenden. Er zijn voldoende aandelen die qua koerswinst matig tot slecht presteren, maar wel degelijk veel dividend betalen. Een koersdaling van enkele van mijn aandelen zou ik nooit gebruiken als verkoopargument. Pas als dit gepaard gaat met slecht management, slechte economische vooruitzichten en achterblijvend dividend is er een reden om te verkopen. Een ander argument kan natuurlijk “balancering van het portfolio” zijn. Zo hebben wij aan het begin van de zomer een deel van onze Shell aandelen verkocht en hier andere aandelen van gekocht.

En zó ben je weer terug

Tsjonge, wat een anticlimax was mijn reis naar de VS. Na maanden van planning en 20 maanden niet kunnen reizen zou het immers eindelijk gebeuren, en ik had er zin in! Een beetje last van een jetlag, maar dat mocht de pret niet drukken. Ik was in Canada en alles liep voorspoedig!

Zondagnacht gingen de grenzen open en rond 2 uur ’s nachts reed ik naar de Amerikaanse grens vanuit Canada. Het liep gesmeerd: het was nog rustig, nauwelijks ander verkeer. Ik werd uiteraard aangehouden, maar dat is te verwachten. Zo maar doorrijden bestaat niet tussen landen met grenscontrole. Ik mocht een gebouwtje in.

En een lang verhaal kort: ik mocht het land niet in. De reden die de “officer” gaf? Ik ben in de afgelopen 14 dagen in Europa geweest en mag dus de grens niet over. Hij (en zijn supervisors etc) hebben het bericht gemist dat vanaf middernacht álle “non-essential, full vaccinated” mensen weer de grens over mogen. En dat ben ik! Volledig gevaccineerd, en voldoe aan alle andere eisen.

Helaas moest ik omkeren. Ik heb meer dan een uur met ze staan praten, argumenteren en op hun eigen website gewezen. Maar er is niet veel wat je kunt doen in een gesprek met “law enforcement” en “homeland security”, zonder ze te irriteren. Overtuigen lukt alvast niet.

Uiteraard heb ik bij terugkomst in het hotel getracht de ambassade te bellen. Mocht je ooit in nood zitten: je bent gewoon de sjaak, er is geen hond die daar de telefoon opneemt. Of genuanceerder gebracht: het was midden in de nacht en de ambassade was onderbezet en er waren veel telefoontjes naar de ambassade. Ik kwam er gewoon niet door.

Inmiddels is de Snor alweer thuis. Ik heb meteen een vlucht geboekt (en een PCR-test) en ben teruggekeerd. Erg zonde van de tijd, zowel de voorbereiding als het werkelijk weg zijn. En natuurlijk zonde van het geld (bij elkaar bijna 5000 EUR) en het milieu (2 zinlose vluchten). Ik heb wél heel goed geslapen op de terugweg, met 3 stoelen naast elkaar beschikbaar.

COP 26: de ultieme afleiding is gevonden

Er wordt luid geapplaudiseerd voor de enorme stappen die gezet worden tijdens de COP26. Zo is er een nieuwe overeenstemming bereikt over het stoppen van ontbossing en is er besloten door een hele groep landen om te stoppen met het investeren in fossiele energie. Dat wil zeggen: men stopt met buitenlandse investeringen.

Wat betekent dit concreet? Ik denk dat er niemand is die het weet. Officieel is het dit: “Het gaat om het beëindigen van overheidsinvesteringen in fossiele energieprojecten in het buitenland, zoals de zoektocht naar nieuwe olievelden of de aanleg van gascentrales.”

Leuk bedacht. Maar een kleine newsflash: overheden doen hier geen investeringen in, doorgaans. Dit wordt door private partijen gedaan zoals Shell, BP, Fugro, Exxon, Statoil en duizenden anderen. Het gaat in totaal om 15.4 miljard EUR aan bijdragen vanuit de overheid.

Maar betekent dit dat er geen subsidies meer verstrekt worden voor dergelijke projecten? Of dat vergunningen worden ingetrokken? Of betekent het dat bedrijven die in deze landen geen nieuwe velden en mijnen mogen zoeken?

Het probleem is “buitenlandse” investeringen

Los van het ontbreken van een zeer concreet raamwerk op dit moment, dringt zich onmiddelijk een vraag bij mij op. Aangenomen dat private partijen (bedrijven) gewoon door mogen investeren waar ze willen, lost het in de eerste plaats al weinig op. De benodigde miljarden voor exploratie en exploitatie komt vanuit bedrijven.
Maar ook het woord “buitenlands” geeft me een “unheimlich” gevoel.

Akkoord, (bijvoorbeeld) de Amerikanen doen dan geen investeringen meer in het buitenland. Maar dit betekent niet dat de genoemde 15 miljard gespendeerd gaan worden aan iets anders. In plaats daarvan kan het ook geïnvesteerd worden in binnenlandse exploratie en ontginning. Daar schieten we dus weinig mee op: het voorkomt alleen het rondpompen van geld. Het komt immers niet zelden voor dat er elders geïnvesteerd wordt en projecten in eigen land “funding” aantrekken vanuit andere landen.

Een genoemd voorbeeld in het artikel van nu.nl is verzekeraar Atradius. Echter, het is zeer goed mogelijk dat een dergelijk bedrijf niet onder deze noemer valt. Voor de volgende redenen:
1. Verzekeringen verstrekken is geen investering, maar een risico-afdekking met een premie en mogelijk een onderpand.
2. Atradius is een private partij en geen land
3. Vallen verzekeringen aan bijvoorbeeld Shell (Nederlands/Brits) hier wel of niet onder?

Juridisch kun je dit in woorden vatten waardoor er niets gebeurd. Ondertussen staat de hele groene goegemeente te juichen vanwege deze “verregaande concessies” die geen barst oplossen. Het geld wordt niet weggehaald uit de fossiele industrie en elders ingestoken, het wordt alleen niet meer naar een ander land gebracht.

Beter was geweest als de landen simpelweg besloten hadden om geen nieuwe concessies te vergunnen en nieuwe exploraties te verbieden. Het vrijgekomen geld kun je dan besteden aan transitie en het voorkomen van emissies.

Minimale bedragen…15 miljard is een lachertje

15.4 miljard dollar zal dus binnen de grenzen van de landen gehouden worden. Goede score voor de fossiele industrie, en hiermee zelfs de handen op elkaar te krijgen van “de tegenstander”.

Maar weet je hoeveel geld er omgaat in exploratie & productie, jaarlijks, op wereldschaal? 2.100 miljard USD. 15 miljard is dus ongeveer 0.7%.

Ik ben dus helemaal niet zo optimistisch over deze grote toezeggingen, en begrijp eerlijk gezegd niet hoe makkelijk men zich met een kluitje het gras in laat sturen. COP26 is de flop zoals die verwacht werd – maar met een mooi groen gewassen mouwtje.